________________
૨૧૦
વૈરાગ્યકલ્પલતા/શ્લોક-૧૯૬-૧૯૭ પોતાના પૂર્ણ સ્વરૂપને પ્રગટ કરવાને અભિમુખ સમાધિના પરિણામવાળા હોય છે અને તેવા મહાત્માઓને પોતાનાથી પોતાનો દેહ ભિન્ન છે તેવો સ્પષ્ટ બોધ વર્તે છે તેથી બુદ્ધિમાન છે માટે પોતાનો દેહ કુમારાવસ્થામાં હોય ત્યારે તે કુમારઅવસ્થાને પોતાનામાં આરોપ કરીને મદ કરતા નથી અર્થાત્ હું કુમાર શરીરવાળો છું, સુંદર દેખાઉં છું એ પ્રકારનો મદ કરતા નથી. વળી પોતે યૌવનકાળમાં હોય ત્યારે હું યૌવન છું એ પ્રકારના મદને કરતા નથી. વળી, પોતે વૃદ્ધાવસ્થામાં હોય ત્યારે હું વૃદ્ધ થયેલો છું તેથી ઘણો અનુભવી છું એ પ્રકારનો મદ કરતા નથી. વળી પોતાનો દેહ ઉચ્ચ હોય, ગૌર હોય, મૃદુ હોય કે અન્ય તેવા સુંદરભાવવાળો હોય તેને આશ્રયીને મદ કરતા નથી, કેમ કે તે સર્વ ગુણો પુદ્ગલના છે આત્માના નથી. મૂઢબુદ્ધિવાળા જીવો જ પુદ્ગલના ભાવોને આત્મામાં આરોપણ કરીને અહંકાર કરે છે અને પોતાની અસમાધિની વૃદ્ધિ કરે છે. જ્યારે સમાધિવાળા યોગીઓ તો દેહથી પોતાના ભેદને સૂક્ષ્મ રીતે જોઈને સમાધિની વૃદ્ધિમાં ઉદ્યમ કરે છે. II૧લકા શ્લોક :
पदानि वर्णैर्विहितानि तैश्च, वाक्यानि वाक्यैरखिलः प्रबन्धः । इत्थं श्रयनैश्चयिकं समाधि,
ग्रन्थं करोमीत्यभिमन्यते कः ।।१९७।। શ્લોકાર્ચ -
વર્ષોથી બનેલાં પદો છે અને તેનાથી=પદોથી, વાક્યો બનેલાં છે અને વાક્યોથી, અખિલ પ્રબંધ બનેલો છે આખો ગ્રંથ રચાયો છે, આ પ્રમાણે નૈશ્ચયિક સમાધિનો આશ્રય કરતો કોણ બુદ્ધિમાન પુરુષ “હું ગ્રંથ કરું છું' એ પ્રમાણે અભિમાન કરે ? અર્થાત્ કોઈ બુદ્ધિમાન પુરુષ અભિમાન કરે નહીં. II૧૯૭ના ભાવાર્થબુદ્ધિમાન પુરુષ આત્માના ભાવોને અને પુદ્ગલના ભાવોને પૃથક કરીને
