Page Text
________________
देवगिरि
૧૧૨
( જ્ઞાનહિતા અ૦ ૫૮ ) મહારાષ્ટ્ર અને શિવાલય શબ્દ જુએ.. દેવર. (૨). અરવલ્લી-પર્વતમાળાને એક ભાગ વિશેષ.
રિ. (૩) ઉજેન અને મદારની વચ્ચે ચબલ-નદીની પાસે આવેલી ટેકરી વિશેષ. (મેઘદૂત, પુ.) માળવા પ્રાન્તતી મધ્યમાં ચંબલની દક્ષિણે આવેલા પર્યંત ધ્રુવગર તે દેવગર આમ પ્રાસર વિલસન કહે છે. સેવવવન. દારૂવન તેજ, આ જગ્યાએ લિંગ-રેવરાષ્ટ.
પૂન પ્રથમ સ્થપાઈ હતી. ધરવાળમાં કેદારની પાસે ગંગા નદીના કિનારે આ વન આવ્યું હતું. ( ક્રૂ પુરાણ, ખ૦ ૨, અ૦ ૩૭૩૮; શિવપુરાણ, ખંડ ૪, અ૦ ૧૩, શ્લોક ૧૬; રામાયણ, કિકિધાકાંડ, સ, ૪૩ ) બદરિકાશ્રમ આ વનમાં આવેલા હતા. (આનં દભટ્ટનુ મલ્લાલ ચરિત, ભાગ ૨ અને ૭) સેવવવંત. દેવિંગર તે જ. (શિવપુરાણ, ખંડ, ૧,
અ૦ ૧૮ )
વદન. પ્રભાસ તે જ. ( એપિવઈં પુરુ ૧, પા૦ ૨૭૩). ૩૦ લીટના મંતવ્ય પ્રમાણે હાલના વેરાવળ અંદરનું આ પ્રાચીન નામ છે. ( કાર૦ -૦ ઇન્ડિ પુ૦ ૩, પા૦ ૯૧, ઉપાદ્ઘાત ). રેવયંવર, ગુજરાતમાં આવેલું દીવબંદર તે. ઈસ્વીસનના સાતમા સૈકામાં ઇરાનમાંથી ધર્મના જુલમને લીધે નાસી છૂટેલા મુંબઇના પારસીઓના પૂર્વજો કેટલાક સમય દીવમાં રહ્યા હતા. પછીથી તેએએ આડમા સૈકામાં પશ્ચિમ કિનારા ઉપરના સંજાણમાં વસાયત કરી હતી. (મુખઇ ગેઝેટિયર, પુ૦૯, ભાગ, પા૦ ૧૮૩; પુ૦ ૧૪, પા૦ ૫૦૬ થી ૧૩૬; મુંબઇની રોયલ એશિયાટિક સાસાઇટીની શાખાનુ જર્નલ, પુ॰૧,
2,
પા૦ ૧૭૦ ).
देविका
આ સ્થળ રાયપુરથી આગ્નેયમાં ૩૪ મૈલ ઉપર આવેલું છે. શ્રી રામચંદ્ર આ જગ્યાએ પોતાના ભાઇ શત્રુઘ્નને મૃત્યુમાંથી ઉગારી લેવા માટે પધાર્યાં હતા. (રામચંદ્રના એક નામ રાજીવ લોચન’ઉપરથી આ જગાનું નામ રાજીવ પડયું છે.) ( પદ્મપુરાણ, પાતાળ ખંડ, અ૦ ૨૭, શ્લોકા ૫૮-૫૯)
વપુર. મધ્યપ્રાંતમાં રાયપુર જીલ્લામાં મહાનદી અને પૈરીનદીના સંગમ ઉપર આવેલું રામ તે.
અહિના રામચદ્રજીના દેવળમાં આઠમા સકાને એક શિલાલેખ છે.
મરાઠાઓને દેશ તે. ઈ. સ. ૩૪૦ ની લગભગ સમુદ્રગુપ્તે ત્યા હતા. જ. સિંધમાં આવેલું ઠઠ્ઠા તે. દૈવિા. અયાખ્યામાં આવેલી દેવા નદી તે. સરજી યાને ગેગ્રાનું બીજું નામ (બંગાલા અને આગરાના ભેમિયા અને ગેઝેટ યર; ૧૮૪૧, પુ૦ ૨. પા૦ ૧૦ અને પર અને નકશા). સરજી નદીના દક્ષિણ ભાગ ધ્રુવિકા અથવા દેવા કહેવાય છે. અને કુમારી નદીના સગમ થયા પછીના ઉત્તર ભાગ કાલી નદી કહેવાય છે. પણ ગામતી નદી અને સરજી નદીની વચ્ચે દેવિકા નામની બીજીજ નદી હતી. ( કલિકાપુરાણ, અ૦ ૨૩ ) ગંડક, (દૈવિકા ) સરજી, અને ગંગા એ ત્રણના મળવાથી ત્રીવેણી બને છે. ત્યાં ગજેન્દ્રમેાક્ષમાં કહેલી હાથી અને મગરની વચ્ચે લડાઈ થઇ હતી. હિંદીમાં આ બનાવના વર્ષોંનનું ‘ નાથ જેવો પત્તો અંધ છુપાયો' એ લીટીથી શરૂ થતું એક પદ છે. (વરાહપુરાણ, અ૦ ૧૪૪ અને મહાભારત, આદિપ ૦ ૨૯ ). વિશાળછત્ર શબ્દ જુએ. હાલ ચપરાની પાસે સિ ંઘી અગાડી સરજી નદી ગંગા નદીને મળે છે.
દૈવિા (૨) પન્નામાં આવેલી નદી વિશેષ.
આ નદી રાવીને મળનારી હાય એમ લાગે છે. વામનપુરાણ, અ૦ ૮૩-૮૪; મહાભારત, વનપર્વ, અ૮૨; મત્સ્ય
Aho! Shrutgyanam
| SR No. | 009120 |
| Book Title | Bhogolik Kosh 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Dahyabhai P Derasari |
| Publisher | Gujarat Varnacular Society Ahmedabad |
| Publication Year | 1938 |
| Total Pages | 144 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Dictionary |
| File Size | 9 MB |