________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ધ્યાન વિચાર,
બીજા વ્રતનું સ્વરૂપ –
भियं पथ्यं वचस्तथ्यं, सून्त व्रतयुच्यते ।।
तत्तथ्यमपिनो तथ्य मप्रियं चाहितं चयत् ।। ભાવાર્થ-જે વચન સાંભળવાથી બીજા પ્રાણુ ખુશી થાય તે વચન પ્રિય કહેવાય છે. તથા જે વચનજીને પથ્યકારી હોય, પરિણામે સુંદર હોય, અર્થાત્ જે વચનથી આગળ જીવને સારૂં થાય, તથા જે વચન સત્ય હોય એવું જે વચન બોલવું તે સૂતૃત વ્રત કહીએ.
ત્રીજા વ્રતનું સ્વરૂપ–માલેકના આપ્યા વિના જે લેવું તેને જે ત્યાગ તે અસ્તેયવ્રત કહેવાય છે. અદત્તાદાને ચાર પ્રકારનું છે, ૧ સ્વામિ અદત્ત ૨ જીવ અદત્ત ૩ તીર્થંકર અદત્ત ૪ ગુરૂ અદત્ત આ વ્રતમાં આ ચારે પ્રકારનું અદત્ત ગ્રહણ કરવું નહીં. - ૪ ચેથા મહાવ્રતનું સ્વરૂપ કહે છે-દેવતાના મનુષ્યના, તિર્યંચના એ દારિક તથા ક્રિય શરીર સાથે વિષય સેવનકરવું તેમજ બીજાએ પાસે સેવન કરાવવું, તથા જે કરે તેને અનુમતિ આપવી, આ છ ભેટ મન થકી, વચન થકી અને કાયા થકી એ રીતે અઢાર પ્રકારથી મૈથુન સેવનને ત્યાગ તેને બ્રહ્મચર્ય કહે છે.
૫ પાંચમા મહાવ્રતનું સ્વરૂપ કહે છે–ધન ધાન્યાદિ નવનિલ પરિગ્રહને ત્યાગ તથા પરપુદગલમાં જે મમત્વ ભાવ મૂછ–તેને જે ત્યાગ તે અપરિગ્રહવ્રત કહેવાય છે. જેની પાસે પેતાના શરીર વિના બીજી કંઈ વસ્તુ નથી તેને પણ નિષ્પરિગ્રહપણું છે, એમ કહેવાય નહીં. કારણ કે તેને મમતા–મુછો લાગી રહી છે, તેથી પરિગ્રહવત એમજ જાણવું. જો જ્ઞાન દ્વારા મછ ત્યાખ્યા વિના ત્યાગી થવાતું હોય તે કુતરાં, ગધેડાં પણ ત્યાગી થવાં જોઈએ. પૂછા વા કુણા મૂર્ણ તેજ પરિગ્રહ છે. જે સાધુની પાસે ધર્મ સાધન કરનાં વસ્ત્ર, પાત્ર આદિ ઉપગરણ છે, પણ
For Private And Personal Use Only
