________________
મધાતુના ક્યા અર્થમાં કઈ વિભક્તિ?
ઉદાહરણ ૭. ર (ત્રીજો ગણ) જેને આપવાનું હોય એને ચતુર્થી ગ્રામ્ય મોવાનું
(યચ્છ) વગેરે | એને જે વસ્તુ આપવાની | હવાતિ / યતિ | આપવાના અર્થવાળા હોય તેને દ્વિતીયા વિભક્તિ
ધાતુઓમાં | લાગે છે. મૃવગેરે સ્મરણ | જેનું સ્મરણ હોય તેને દ્વિતીયા | जिन, जिनस्य અર્થવાળા ધાતુઓમાં અથવા છઠ્ઠી વિભક્તિ લાગે. મતિ ! ૯. (દેવાદાર હોવું - દેવાદાર વ્યક્તિને પ્રથમા | હરિ: રામાય શાં અર્થમાં) ધાતુમાં.. લેણદાર વ્યક્તિને ચતુર્થી અને તે છે દેવાની વસ્તુને દ્વિતીયા લાગે. દિવાદાર લેણદાર
निष्कान् धारयति ।
અર્થમાં
દેવાની વસ્તુ. ધાતુમાં જેને ગમે જે વ્યક્તિ ખુશ થાય | વીનાથ મો :
તેને ચતુર્થી લાગે. અને | રોવતે | ગમવાના અર્થમાં જે વસ્તુ ગમે તેને પ્રથમા લાગે. ફૅશ્ ધાતુના કર્મને દ્વિતીયા કે ષષ્ઠી प्रसवान् વિભક્તિ લાગે.
प्रसवानाम् ईष्टे । ૧ર, ક્રોધ, દ્રોહ, ઈર્ષા, | કે જેના પર ક્રોધ વગેરે હોય | * શ્રેષ્ઠી ફરીય
અસૂયા આદિ | એને ચતુર્થી વિભક્તિ લાગે. | ધ્યતિ | અર્થવાળા ધાતુઓમાં ઉપસર્ગ સહિત ધાતુ હોય તો | * શ્રેષ્ઠી ફિર
દ્વિતીયા વિભક્તિ લાગે અને સંધ્ધતિ * અજીવ વસ્તુ હોય તો | * શ્રેષ્ઠી કરે સપ્તમી વિભક્તિ લાગે. | #ગૃતિ !
મિત્રો ! આ નિયમો અત્યાવશ્યક છે. ખાસ ગોખશો. તથા પ્રામાય છતિ – આવા વાક્યાનો અર્થ ગામ માટે જાય છે તેવો ન થાય પણ ગામમાં જાય છે? એમ જ થાય. એટલે કે સંસ્કૃતમાં વિભક્તિ બદલાય ગુજરાતીમાં નહીં. સાથે આપણે નવા રૂપો લઈએ :
જિ8 સરલ સંસ્કૃતભ-૧
જજ ૦૪ )
પાઠ-૧૩
