________________
પ્રભુ માટેની પ્રત્યેક વસ્તુ સુંદર હોય અતિસુંદર હોય તેવી ઉત્કટ ભાવના ભક્ત હૃદયમાં પ્રગટે એ ભક્તિ છે. સુંદરતા અને કલા તે એકરૂપ છે જ. સૌદર્યનું નિર્માણ એ જ કલા-પછી તે મનનું હોય કે બાહ્ય પદાર્થોનું હોય, માનવનિર્મિત હોય કે કુદરતનિર્મિત હોય.
મંદિરોને કલાત્મક બનાવવામાં આવ્યાં છે તે કાંઈ ધનનું પ્રદર્શન નથી, તે તે ફક્ત હૃદયને પિતાના ઈષ્ટ પ્રત્યેનો અર્થ છે, જે છાવરી છે, અર્પણ છે. એની કદર કરવા માટે પણ એવું જ હૃદય જોઈએ. મેલા અરીસામાં સ્પષ્ટ પ્રતિબિંબ પડતું નથી.
કઈ પણ નગર, વસાહત, મહેલ કે મંદિરની શોભા તેના પ્રવેશદ્વારથી શરૂ થાય છે, પ્રથમ નજરે જ અભાવ ઉત્પન્ન થાય તેવું કલાત્મક આયેજન તેના મુખ્ય પ્રવેશદ્વારનું હોય તે રાજદરબાર કે દેવદરબાર માટે તેના એગ્ય ગૌરવને પ્રતિષ્ઠિત કરનારું છે. આપણા પ્રાચીન ધાર્મિક ઈતિહાસગ્રંથ વાંચતાં કેવાં કલાત્મક સિંહદ્વાર મહેલો મંદિરોની આગળ બનાવવામાં આવતાં તેની કાંઈક ઝાંખી થાય છે. શત્રુજ્ય જેવા મહાન પ્રભાવિક તીર્થની મહત્તાને ગ્ય સિંહદ્વારે તેની આગળ હેવાં જોઈએ. તે નહિ હેવાને રંજ અનુભવી રહેલા શેઠશ્રી કસ્તુરભાઈએ રામપોળની બારીના નામે ઓળખાતા તદ્દન સાદા નાના બારણુ જેવા શત્રુંજય નગરના પ્રથમ પ્રવેશદ્વારને સુધારીને ત્યાં ભવ્ય પ્રવેશદ્વારનું નિર્માણ કરવાનું વિચાર્યું અને તે માટે સ્થાનિક શિલ્પીઓ અને શ્રી ગ્રેગસન બેટલીના પ્લાને પણ લેવામાં આવ્યા, પરંતુ તેથી શેઠશ્રી કસ્તુરભાઈના મનને સંતોષ થયે નહિ એટલે શિલ્પી અમૃતલાલ પાસેથી એક પછી એક, એમ ત્રણ નકશાઓ આ સિંહદ્વાર માટે બનાવરાવવામાં આવ્યા. વિ.સં. ૨૦૦૭ થી ૨૦૦૯ સુધી ૩ વર્ષ આ સિંહદ્વાર કેવું કરવું તે માટેના વિવિધ નકશાઓનું નિર્માણ કરી તેના ઉપરથી
