________________
કરતે થકો, ‘
તમારે ૨ તર્જિત કરતે થકો,–“જુઓ, યાદ રાખે, જે તમે લેકો મને અમુક વસ્તુ નહિ આપે તે પછી તમારી સલામતી નથી.” એ પ્રમાણે આંગળી ઉંચી કરીને તેઓની ભત્સના કરતે થકો, એવં “તામાજે ૨ તાડિત-કરતો થકો– કોયડા, થપ્પડ, લાત, ઠોંસા આદિ વડે તેના પર પ્રહાર કરતો થક, છેવટે “ માને ૨વિવરૂ તેઓને નિર્ધન-દરિદ્રી બનાવતો થકો રહેતો હતો.
તપ જો રે પૂરું ' જ્યારે તે એકાદ માંડલિક રાજા, “વિન - વર્તમાસ રહસ્સ’ વિજયવદ્ધમાન ખેડના વÉÉરાસર-તાવ-વિવ-જોવુંવિયદિત્યવાહા ગર્ણિ ર વ પામેલા અનેક યુવરાજ, તલવર, નગરરક્ષક, કોટવાલ, માડંબિક-મંડંબાધિપતિ, જેની ચારે બાજુ એક
જન સુધી કોઈ પણ ગામ ન હોય તેને મંડંબ કહે છે, તેને જે શાસક હોય તેને મડંબાધિપતિ કહે છે; કૌટુંબિક-ગામના મુખ્ય પુરુષ, અથવા માણસમાં મુખ્ય માનવામાં આવતા પુરુષ, શેઠ–શાહૂકાર-મહાજન, સાર્થવાહ–પિતાની મૂડી આપીને વેપાર કરાવીને લોકો પર ઉપકાર કરનાર આ બધાંના, તથા બીજા પણ ઘણું ગ્રામીણ અન્ય પુરુષનાં “વ[; m[ , રમું ચ, મંતેણુ , gવેમુ , સ, નિરછ , વવજ ” અનેક કાર્યો–કરવા એગ્ય પ્રજનને, કારણેકાર્યસાધક હેતુઓને, મંત્ર-કર્તવ્યનો નિશ્ચય કરવા માટે કરેલા ગુપ્ત વિચારોને, પિતાપિતાના કુટુંબને સલાહને, અથવા કુટુંબી જનોના લાંછન આદિ ખાનગી રાખવા યોગ્ય વ્યવહારને, રહસ્ય–ગુપ્ત વાતને, નિશ્ચય-અનિશ્ચિત વિષયના પૂર્ણ નિશ્ચયને અને વ્યાવહારિક વાતને “ મા” સાંભળતે થકે “મારુ” કહેતે કે “મુનિ સાંભળ્યું નથી. તથા “સુખમ” જે કોઈની વાત સાંભળવામાં ન આવી હોય તે તેને પિતાના મનમાંથી પિતા કરીને “મારૂ કહેતો કે “મુળમિ' અરે ભાઈ! આ શું વાત છે જે તમારી હું એ વાતને સાંભળી રહ્યો છું. ‘ાવે પાસમાને મારા પિતાને નાના” આ પ્રમાણે નહિ જોએલીને જોઈ છે અને જેએલીને નથી જોઈ, કહેલી વાતને નથી કહી અને નહિ કહેલી વાતને કહી છે, નહિ લીધેલી (વસ્તુ)ને લીધી છે અને લીધેલીને નથી લીધી, અને જાણેલને નથી જાણો અને નથી જાણતે તેને જાણું છું, એમ કહેતે હતે. ‘તણ ” આ પ્રમાણે ઠગાઈ ભરેલ અશુભતમ માયાચારી-પરિણતિથી તે પુરાઈ છે અને દુપાળે વિન્ને માથા?” તે એકાદિ રાષ્ટ્રકૂટ-માંડલિક નરેશ કે જે આ પ્રમાણે પરંવચનામય માયાચારી–પરિણતિને જ પિતાનું કર્તવ્ય સમજતું હતું, જીવનમાં જેને એજ કામ મુખ્ય હતું, એજ જેના જીવનની સાધના હતી, એજ જેના
શ્રી વિપાક સૂત્ર
૪૬
