________________
दीपिका-नियुक्ति टीका अ.स.५३ मारणान्तिक संलेखनायापञ्चतिचारा: ३९१ स्या-ऽऽशंसामयोगः-अभिलाषकरणं जीविताऽऽशंसाप्रयोगः ३ वर्कशक्षेत्रादिनिवासपयुक्त क्षुदाद्युपहततया सम्मानाघमावेन-'कदाऽहं म्रियेय' इत्यादिरूपं मरणस्याऽमिलापकरणं मरणाशंसामयोगः ४ कामा-शब्दरूपे, मोगा:-गन्धरसस्पर्शा स्तत्राऽऽशंसामयोगः-अभिलाषकरणं कामभोगाऽऽशंसायोगः, रुचिरस्पृहयालुतेत्यर्थः ५ ॥५३॥ ___ तत्वार्थनियुक्ति:--पूर्व तावदनुक्रमेण पञ्चाणुनतानां त्रयाणां गुणव्रतानां चतुर्णा शिक्षाबतानाच पञ्च-पश्चातिचाराः रूपिताः, सम्पति-मारणान्तिक संलेखना जोषणायाः पञ्चाविचारान् प्ररुपयितुमाह-'मरणतिपसलेहणाकी अभिलाषा करना।
(३) जीविताशंसाप्रयोग---आदर-सन्मान, भक्ति आदि के लोभ से जीवित रहने की इच्छा करना। ___ (४) मरणाशंसाप्रयोग-कठोर भूमि में निवास करने से, भूख आदि की पीडा के कारण या सन्मान आदि न होने के कारण 'मैं कब मर जाऊं' इस प्रकार मरण की कामना करना।
(५) कामभोगाशंसाप्रयोग-काम अर्थात् शब्द और रूप तथा भोग अर्थात् गंध, रस और स्पर्श की कामना करना कामभोगाशंसा प्रयोग नामक अतिचार है ॥५३॥
तत्त्वार्थनियुक्ति-- इससे पहले पांच अणुव्रतों के, तीन गुण व्रतों के और चार शिक्षाव्रतों के पांच पांच अतिचारों का प्ररूपण किया मनिषा ४२वी.
(3) पिताश'साप्रयास-मा४२-सन्मान, मति नि खोली જીવતા રહેવાની ઈચ્છા કરવી.
(४) भ२४ाश सायो-म२५यह भी५२ निवास-४२पाथी, भूम વગેરેની પીડાના કારણે અથવા માન-સન્માન ન મળવાથી “હું કયારે મારી જાઉ” એ પ્રકારે મરણની કામના કરવી.
(૫) કામગીશંસાપ્રગ–કામ અર્થાત શબ્દ અને રૂપ તથા ભેગ અર્થાત્ ગંધ, રસ અને સ્પર્શની કામના કરવી કામભે ગાશંસાપ્રયોગ નામક અતિચાર છે. ૫૩
તત્વાર્થનિયુકિત- આની પહેલા પંચ અણુવ્રતના, ત્રણ ગુણવ્રતના અને ચાર શિક્ષાવ્રતોનાં પાંચ-પાંચ અતિચારોનું પ્રરૂપણ કરવામાં આવ્યું છે હવે
श्री तत्वार्थ सूत्र : २
