________________
प्रियदर्शिनी टी० अ. ९ नमिचरिते नमिइन्द्रयोः संवादः
टीका- ' सुवण्णरूप्पस्स' इत्यादि ।
स्यात् = कदाचित्, 'हु' इत्यवधारणे, भिन्नक्रमश्र 'केलाससमा ' इत्यनन्तरं द्रष्टव्यः । कैलाससमा एव = कैलासगिरि तुल्या एव, न तु लघुगिरि तुल्या इति भावः । तेऽपि असंख्यकाः = संख्यारहिताः, न तु द्वित्र्यादिसंख्या परिगणिता इति भावः । सुवर्णरूप्यस्य= सुवर्ण च, रूप्यं चेति समाहारः सुवर्णरूप्यं काञ्चनरजत समूहस्तस्य पर्वता भवेयुः =यदि लब्धाः स्युरित्यर्थः तैः = तादृशैरपि सुवर्णरूप्यपर्व तैः, लुब्धस्य = तृष्णायुक्तस्य नरस्य किचिदपि = स्वल्पमपि परितोषकारणं न स्यादित्यर्थः । कुतः ? ' हु' यस्मात् इच्छा = अभिलाषः, आकाशसमा = आकाशतुल्या, अनन्तिका = अन्तरहिता । तथा चोक्तम्
न सहस्राद् भवेत्तुष्टि, र्न लक्षान्न च कोटितः ।
न राज्यान्नैव देवत्वा, नेन्द्रत्वादपि देहिनाम् ॥ १ ॥ इति ॥ ४८ ॥ 'सुवण्ण रूप्पस्स उ' इत्यादि ।
1
अन्वयार्थ - (सिया - स्यात्) कदाचित् (केलाससमा- कैलाससमा च) कैलास के समान हो इससे छोटे नहीं और वे भी फिर ( असंखयाअसंख्यकाः) असंख्यात - दो-चार की गिनती के नहीं (पव्वया - पर्वताः) (लुद्धस्स नरस्स - लुग्धस्य नरस्य ) तृष्णायुक्त मनुष्य के ( तहि तैः ) वे सब ( न किंचि-न किंचित्) कुछ भी परितोष के कारण नहीं हो सकते हैं (हु-यतः) क्यों कि ( इच्छा आगाससमा अणंतिया-इच्छा आकाशसमा अनन्तिका) इच्छाएँ अकाश के समान अनन्त परिणाम से रहित हैं इनका कभी भी अंत नहीं हो सकता है। कहा भी है
66
66 न सहस्राद्भवेत्तुष्टि र्न लक्षान्न च कोटितः । न राज्यानैव देवत्वा - न्नेन्द्रत्वादपि देहिनाम् ॥ "
सुवण्ण रूप स उ " इत्याहि.
अन्वयार्थ - सिया - स्यात् अाथित केलाससमा - कैलाससमा उपासना नेवडा होय मेनाथी नाना नहीं भने ते पशु पछी असंखया-असंख्यातः मे थारनी गाशुत्रीमां नहीं परंतु असंख्यात पव्वया - पर्वताः पर्वत सुवण्ण इप्परस उ- सुवर्णरूप्यस्य तु सोना यांहीनी भवे भवेयुः थर्ध लय-भजी लय ते पशु लुब्धस्स नरस्स लुब्धस्य नरस्य तृष्णायुक्त मनुष्यने तेहि तैः ते सघणा न किंचिन किंचित् तेना आत्माने संतोष भायी शता नथी हु-यतः उभ, इच्छा आगाससमा अनंतिया - इच्छा आकाशसमा अन्तिकारिछा महाशनी भाइ અન ત પરિણામથી રહિત છે. એના કદી પણ અંત આવતા નથી. કહ્યું પણ છે— "न सहस्राद्भवे ष्टि र्न लक्षान्न च कोटितः ।
न राज्यान्नैव देवत्वा-नेन्द्रत्वादपि देहिनाम् || "
उ० ५६
४४१
ઉત્તરાધ્યયન સૂત્ર : ૨
