________________
भगवतीस्त्रे मेन निर्यपालिप्रवेशेन च निर्लेपतया उद्वत्ताः ततश्च तिर्यग्गतेरनन्तत्वेन अनि लेपनीयत्वात् तत उवृत्ता स्तियश्च स्तत्स्थानेषु नारकादित्वेन उत्पन्नाः, ततस्ते तिर्यगतो नारकगत्यादिकारणिभूतं पाप कर्म समजितवन्त इति प्रथमो भङ्गः १। 'अहवा तिरिक्खजोणिएसु च नेरइएमु य हाजार' अथवा तिर्यग्योनिकेषु च
रषिकेषु च भवेयुः, विविक्षितसमये ये मनुष्या देवा वा अभूवन ते निर्लेपतया तथैवोदवृत्ताः तत्स्थानेषु च तिर्यग्नारकेभ्य आगत्योत्पन्नाःते च एवं व्यपदिश्यन्तेतिर्यग्नरयिकेषु अभूवन्नेते, ये च यत्राभूवन ते तत्रैव कर्मोपार्जितवन्त इत्योंलभ्यते इति द्वितीयो भङ्गा२। 'अहवा तिरिक्ख जोणिएसु य मणुस्सेसु य होज्जा' अथवः तिर्यग्योनिकेषु च मनुष्येषु च भवेयुः विवक्षितसमये ये नैरयिका देवा वा शति से निकले हुए जीव उन-२ स्थानों में-नारकादि रूप में जो उत्पन्न हुए हैं सो वहाँ पर तिर्यश्चगति में उन्होने नारक गति आदि में प्राप्त होने के कारण भूतकाल में पापकर्म को उपार्जन किया है। ऐसा यह प्रथम भंग है। ___ 'अहवा---तिरिक्खजोणिएसु य नेरइए सुय होज्जोर' अथवासमस्त जीव तिर्यग्योनिकों में और नैरयि कों में रहे हुए हैं-विवक्षित समय में जो मनुष्य अथवा देव हुए हैं वे उन स्थानों में तिर्यग्योनिकों से या नारकों से आकर के उत्पन्न हुए हैं, इसलिये ऐसा कहा जा सकता है कि ये पहिले तिर्यग्योनि कों में या नैरपिकों में रहे हुए है, जो जहां रहा हुआ है उसने वहीं पर कर्म का उपार्जन किया है, ऐसा यह द्वितीय भंग है । 'अहवा तिरिक्खजोणिएतु य मणुस्सेतु य ગતિમાંથી નિકળેલા છે તે-તે સ્થાનેમાં નારક વિગેરે રૂપથી ઉત્પન્ન થયા છે, તેઓ તિર્યંચ ગતિમાં, નારક ગતિ વિગેરેમાં, ઉપન્ન થવાને કારણે ભૂતકાળમાં પાપકર્મનું ઉપાર્જન કર્યું છે. એ પ્રમાણે આ પહેલે ભંગ છે. ૧ 'अहवा-तिरिक्खजोणिएसु य नेरइएसु य होज्जा' अथवा-सा तिय" નિકમાં અને નરયિકામાં રહેલા છે–વિવક્ષિત સમયમાં જેઓ મનુષ્ય અથવા દેવ થયા છે, તેઓ તે સ્થાને માં તિર્યંચ યાનિકેથી નારકેથી આવીને ઉત્પન્ન થયા છે. તેથી એમ કહેવામાં આવે છે કે તેઓ પહેલાં તિયચ નિમાં અથવા નૈરયિકેમાં રહેલા છે, જેઓ ત્યાં રહેલા છે, તેઓએ થાંજ કમનું ઉપાર્જન કર્યું છે, એ પ્રમાણે આ બીજો ભંગ કર્યો છે. ૨ ___'अहवा तिरिक्वजोणिपसु य मणुस्सेसु य होज्जा' ५44। તિય"ચનિકેમાં અથવા મનુષ્યમાં રહેલા છે. તેથી ત્યાંથી નિકળીને
શ્રી ભગવતી સૂત્ર : ૧૭
