________________
प्रमेयचन्द्रिका टीका श०२६ उ.१ सू०४ नैरयिकाणां आयुकर्मबन्धनिरूपणम् ५९५ न भन्स्यतिर, किमायुष्कं कर्म अवध्नात् न बध्नाति भन्स्यति३, अवघ्नात् न बध्नाति न भन्स्यति४, इत्येवं क्रमेण पृच्छया चतुर्भङ्गकः प्रश्नः, भगवानाह'गोयमा' इत्यादि । 'गोयमा' हे गौतम ! 'अत्थेगइए चतारि भंगा' अस्त्येककश्चत्वारो भङ्गाः हे गौतम ! कश्चिदेको आयुष्कं कर्म अबध्नात् बध्नाति भन्स्यति१, कश्चिदेकोऽवध्नात् बध्नाति न भन्स्यतिर, कश्चिदेकोऽबध्नात् न बध्नाति भन्स्यति ३, कश्चिदेकोऽबध्नात् न बध्नाति न भन्स्यति ४, में क्या वह उसका बन्ध करेगा ? अथवा भूतकाल में उसने उसका बन्ध किया है ? वर्तमान में वह उसका वन्ध नहीं करता है? और भविष्यत् में भी क्या वह उसका बन्ध नहीं करेगा? इस प्रकार से ये चार प्रश्न गौतम के यहां 'पुच्छा' शब्द से गृहीत हुए हैं इसके उत्तर में प्रभुश्री गौतम से कहते हैं-गोयमा ! 'अत्थेगइए चत्तारि भंगा' हे गौतम ! कोई एक नारक जीव ऐसा होता है कि जिसने पूर्वकाल में आयुष्कका बन्ध किया होता है वर्तमान में भी वह उसका बन्ध करता है और भविष्यकाल में भी वह उसका बन्ध करेगा। तथा कोई एक नारक जीव ऐसा होता है कि जिसने पूर्वकाल में आयुष्यका बन्ध किया है, वर्तमान में भी वह उसका बन्ध करता है पर भविष्यकाल में वह उसका बन्ध करनेवाला नहीं होता है २ तथा कोई एक नारक जीव ऐसा होता है कि जिसने पूर्वकाल में आयुष्कर्म બંધ કર્યો છે? વર્તમાનમાં તેને બંધ નથી કરતો? અને ભવિષ્યમાં તે તેને બંધ કરશે ? અથવા ભૂતકાળમાં તેણે તેને બંધ કર્યો છે? વર્તમાનમાં તે તેને બંધ નથી કરતો ? અને ભવિષ્યમાં પણ તે તેને બંધ નહીં કરે? આ પ્રમાણે ના આ ચાર ભંગે રૂપી પ્રશ્ન ગૌતમ સ્વામીએ પ્રભુશ્રીને પૂછેલ छ, मायाराम प्रल 'पुच्छ।' से ५४था अडथयेस छे. या प्रश्ना उत्तरमा प्रभुश्री गौतभस्वामीन ४ छ -'अत्थेगइए चत्तारि भंगा' के ગૌતમ! કેઈ એક નારક જીવ એવો હોય છે કે જેણે પૂર્વકાળમાં નારક આયુષ્યને બંધ કર્યો હોય છે, વર્તમાનમાં પણ તે તેને બંધ કરે છે. અને ભવિષ્યમાં તેને બંધ કરશે.૧ તથા કઈ એક નારક જીવ એ હોય છે કેજેણે ભૂતકાળમાં નારક આયુષ ને બંધ કર્યો છે. વર્તમાનમાં પણ તેને બંધ કરે છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં તે તેને બંધ કરશે નહીં ૨ તથા કઈ એક તારક જીવ એ હોય છે કે-જેણે પૂર્વ કાળમાં આયુષ્ય કમીને બંધ કર્યો
શ્રી ભગવતી સૂત્ર : ૧૬
