________________
प्रमेयचन्द्रिका टीका श० १० उ० ३ सू० १ देवस्वरूपनिरूपणम्
८७
प्रभृतिः अल्पद्धिका देवी प्रभृर्ति पूर्वं विमोल पश्चात् व्यतिव्रजेत् ३ पूर्वं वा व्यतिव्रज्य पश्चात् विमोहयेद४ एते चत्वारो दण्डकाः पूर्वोक्तरीत्या अवसेवाः इतिभावः ।। सू० १ ॥
हैं- 'तहेव जाव पुत्रि वा बीइवएज्जा पच्छा विमोहित्ता' हे गौतम! वह पहले उसे विमोहित नहीं करके भी उसके बीचोंबीच से होकर निकल जाती है और पहिले वह उसे विमोहित कर देती है और बादमें निकल जाती है इस प्रकार दोनों तरह से वह उसके बीच से होकर निकल जाती है । 'एए चत्तारि दंडगा' इस तरह से यहां ये चार दण्डक हैं। अर्थात् महर्दिक देवी अपर्द्धिक देवी के बीच से होकर निकल जाती है यह प्रथम दण्डक है. वह उसे मोह में डालकर उसके बीच से होकर निकलती हैं या विना मोह में डाले उसके बीच से होकर निकलती है ? इसका उत्तररूप द्वितीय दण्डक है. अर्थात् वह उसे मोह में डालकर भी निकल जाती है और बिना मोह में डाले भी निकल जाती है २ यदि वह उसे मोह में डालकर निकल जाती है तो क्या वह निकलने के पहिले उसे मोह में डालती है ? या निकलने के बाद उसे मोह में डालती है ? इसके उत्तररूप दो दण्डक है अर्थात् वह अल्पर्द्धिक को
भडावीर प्रलुना उत्तर- " तहेव जाव पुव्वि' वा वीइवएज्जा पच्छा विमोहित्ता" અહી પણુ પૂર્વોક્ત ઉત્તરા જ ગ્રહણ કરવા જોઇએ જેમ કે.... હે ગૌતમ ! તે તેને વિમેાહિત કરીને પણ તેની વચ્ચેથી નીકળી જાય છે, અને વિમાહિત કર્યા વિના પણ નીકળી જાય છે.
પ્રશ્ન-પહેલાં વિમાહિત કરે છે અને ત્યાર ખાદ તેની વચ્ચેથી નીકળી જાય છે, કે પહેલાં તેની વચ્ચેથી નીકળી જાય છે અને ત્યાર બાદ વિમાહિત કરે છે? ઉત્તર-હે ગૌતમ ! પહેલાં વિમાહિત કરીને પણ નીકળી શકે છે અને પહેલાં તેની વચ્ચેથી નીકળી જઈને પછી પશુ વિમાહિત કરે છે. આ રીતે બન્ને अमारे नीजी शडे छे. " एए चत्तारि दंडगा " या शेते अहीं यार उ छे.
પહેલું દ’ડક-મહદ્ધિક દેવી અલ્પદ્ધિક દેવીની વચ્ચેથી નીકળી શકે છે. ખીજું દંડક-તે તેને માહિત કરીને તેની વચ્ચેથી નીકળી જાય છે, કે વિમાહિત કર્યા વિના નીકળી જાય છે?” આ પ્રશ્ન અને વિમાહિત કરીને પણ તેની વચ્ચેથી નીકળી જાય છે, અને વિમેહિત કર્યા વિના પણ નીકળી જાય છે. 2
આ ઉત્તરરૂપ બીજુ દંડક સમજવું. ત્રીજું' દડક- તે તેને પહેલાં વિમાહિત કરીને પછી તેની વચ્ચેથી નીકળી જાય છે, કે પહેલાં નીકળી જઈને પછી તેને વિમેાહિત કરે છે. આના ઉત્તર રૂપ ત્રીજું' દંડક આ પ્રમાણે છે. તે
શ્રી ભગવતી સૂત્ર : ૯
