________________
આ પ્રશ્નો એક વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરીને દિલને કોરી ખાય છે. નિત્યના આશકે અનિત્ય સાથેનો વ્યવહાર કેવો રાખવો તે એક વિચારણીય સમસ્યા છે. શાશ્વતના સાધકે ક્ષણિકને વળગી પડવું કે ક્ષણિકથી વેગળા રહેવું ?
આ સમસ્યા જ્ઞાનીઓના જ્ઞાન પ્રકાશમાં વંચાય છે. અને ત્યાંથી જ આ સમસ્યાનો જવાબ જડે છે.
પાણીનું બુંદ પવનના એક ઝપાટામાં સૂકાઈ જવાનું છે. તેથી સૂકાય તે પહેલાં તેને ચાટી લેવું તે ડહાપણ નથી, તેને તો અક્ષય સિંધુમાં ભેળવી અક્ષય બનાવી દેવું, તે જ સમજદારી છે.
ભંગુર ભગ્ન બને તે પહેલાં તેના જ તાણાવાણાં અને ઠીકરામાંથી શાશ્વતનું શિલ્પ ઘડીએ. અનિત્યના ક્યારામાં ક્ષણિકનાં જ ખાતર અને પાણી સિંચીને શાશ્વતનું વૃક્ષ ઊગાડીએ. “નિત્ય, એ સાધ્ય છે, “અનિત્ય તેનું સાધન છે. “અક્ષય' એ મંઝીલ છે, “ક્ષણિક પ્રત્યેનો વિરાગ તેનો માર્ગ છે. - નશ્વર દેહનાં રક્તબિંદુઓ, પ્રસ્વેદબિંદુઓ અને અશ્રુબિંદુઓ સિંચીને જે સાધનાનું વાવેતર થાય છે, તેમાંથી જ નિત્ય ટકનારી દેહાતીત અવસ્થાનું ફળ ઊગે છે. પ્રાપ્ત લક્ષ્મીનાં સુયોગ્ય વિનિયોગની કળા જેણે હસ્તગત કરી છે તેની ચંચળ લક્ષ્મી પણ શાશ્વત લક્ષ્મીના અક્ષય ભંડારોનો તેને માલિક બનાવે છે. કોઈકને કોહવાતા કપડાનાં દર્શન અંતરમાં શાશ્વતનો પ્રેમ જગાડે છે. કોઈકને ગંધાતા મડદાંની દુર્ગધ “પરમ' સાથે પ્રેમ કરવા પ્રેરે છે. કોઈકને વૃદ્ધ પૂજારીનાં દેહ પરની કરચલીઓ જોઈને અજર પદની ઝંખના થાય છે. ફાટેલી નોટ, તૂટેલું રમકડું, જીર્ણ ખડેર, સૂકાયેલું યૌવન, લાચાર વાર્ધક્ય, ચીમળાયેલું કુસુમ, સડેલું ટમેટું, કટાયેલી છરી, ક્ષીણપ્રાયઃ કપડું, નષ્ટપ્રાયઃ કબાટ, વ્યાધિગ્રસ્ત શરીર, કરમાયેલી કેરી, વેરાન બાગ, પાનખરનાં ઠંડા અને ફિક્કા પર્ણો જોઈને અખંડ, અક્ષય, અભેદ્ય અને
હદયકંપ
) ૧૩૮
૧૩૮
