________________
૧. ધારો કે તું રણમાં ભૂલો પડ્યો છે. તૃષાથી તારું તાળવું શોષાય છે. પાણીનાં ટીપાં માટે તું તરફડી રહ્યો છે. તે વખતે તને કોઈ એક પવાલું પાણી પીવા આપે તો તું બક્ષિસમાં તેને શું આપે ?
બાદશાહે ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વિના જવાબ આપ્યો : અડધું
રાજ્ય.
૨. ધારો કે તને અસાધ્ય વ્યાધિ થયો છે. બધા વૈદ્યો અને હકીમોએ હાથ ખંખેરી નાખ્યા છે અને તે વખતે કોઈ કીમિયાગર તને એક ઔષધની ગુટિકા ખવડાવે અને ખાતાંવેંત તારો તે અસાધ્ય રોગ મટી જાય તો તે કીમિયાગરને તું શાની બક્ષિસ આપે ?
બાદશાહે તત્કાલ જવાબ આપ્યો : અડધું રાજ્ય.
હવે આ સંતે સોગઠી મારી : ‘બે જણાને અડધું અડધું રાજ્ય દઈ દીધા પછી તારી પાસે શેષ શું રહે ? જે રાજ્યની કિંમત માત્ર એક પવાલું પાણી અને એક દવાની ટીકડી જેટલી જ છે, તે તુચ્છ સામ્રાજ્યની સત્તા ઉપર આટલો સનેપાત શાનો કરે છે ?
અને ત્યારે પેલા સમ્રાટના ઘમંડભવનના પાયા હચમચી ઊઠ્યા સંત અબુ શકીક જબરી જશરેખાવાળા હશે, બાકી ‘કૅન્સર’ મટાડવું સહેલું, ‘હું’મટાડવો મુશ્કેલ.
માણસની સૌથી વધુ આસક્તિ ‘હું’ પદની છે. બીજા તમામ વિષયોની આસક્તિ પણ મોટે ભાગે 'હું' પદની આસક્તિની પોષક હોવાથી આસક્તિનો વિષય બને છે. રૂપિયા ગમે છે પણ બીજાના રૂપિયા જોઈને આનંદ નથી થતો. આસક્તિની લીટીને માત્ર રૂપિયા સુધી નહિ, રૂપિયાથી આગળ ‘હું’ સુધી લાંબી તાણો, ત્યારે જ તે આનંદદાયક નીવડે છે. આલીશાન બંગલો ગમે છે તો કોઈનો પણ ગમવો જોઈએ. પોતાનો હોય તે બંગલો આલીશાન ન હોય તોપણ આસક્તિનું કારણ બને છે.
૭૬ ગૌતમ ગોષ્ઠિ
