________________
ભીમસેન ચરિત્ર તપી ગયેલા પાત્રમાં જળ ભરીને તેને વધું ઉકાળવામાં આવે તે પણ એ જળમાં ચૈતન્ય શક્તિ પ્રગટ થતી નથી જ.
સુમંત્ર! તને જડ અને ચૈતન્યનું બરાબર જ્ઞાન નથી. જગતની અંદર ચેતન-જીવ સ્પષ્ટ દેખાય છે. દેહથી તે સાવ ભિન્ન છે. સ્વભાવે તે ત્રિકાલ સ્થાયી અને નિરાબાધ તેમજ અમૂર્ત છે. કમને કર્તા અને ભોક્તા પણ તે જ છે.
જીવને સ્વભાવ ઉર્ધ્વગતિવાળે જ છે. પરંતુ પૂર્વ લેવામાં કરેલા કર્મોને લીધે તે ચિત્રવિચિત્ર રીતે આ જગતમાં પરિભ્રમણ કરે છે, પવનના ઝપાટાથી જેમ દીવાની ચેત આમથી તેમ ધ્રુજી ઊઠે, તેમ આ જીવ અનેક પ્રકારની જીવાયેનિમાં ભટકતે ને કૂટાતે સુખ દુઃખને અનુભવ કરે છે.
. આથી જ મેં નિર્ણય કર્યો છે કે મારા આત્માને જે કમરૂપ કાદવ લાગે છે, તેને હું પરૂપી જળ વડે સાફ કરીશ.” ગુણસેન લંબાણપૂર્વક જીવનું સ્વરૂપ સમજાવીને મૌન બન્યું.
સુમંત્ર આ અંગે હવે શું દલીલ કરે? તેણે પિતાનું અજ્ઞાન કબૂલ કર્યું અને રાજાના નિર્ણયને સહર્ષ વધાવી લીધે.
ત્યારબાદ તરત જ ભીમસેનને બેલા. પિતાની આજ્ઞા થતાં જ ભીમસેન તરત જ રાજસભામાં આવી પહોંચે આવીને સૌ પ્રથમ તેણે પિતાને વિનયથી પ્રણામ કર્યા અને બોલ્યો.
“પિતાજી! આપે મને યાદ કર્યો? હા, બેટા ! મારે તારું એક મહત્વનું કામ પડયું
