________________
૧૮
સંત કબીર શાસ્ત્રોના જ્ઞાતા છે. તેમણે મહાન પંડિતોને શાસ્ત્રાર્થમાં હરાવ્યા છે. તેમની માતાએ તેમને તેમની સાથે શાસ્ત્રાર્થ કરી તેમને પરાસ્ત ન કરે ત્યાં સુધી સર્વાજિત કહેવાય નહીં એમ કહી મોકલ્યા છે. શ્રી કબીર સાહેબે કહ્યું કે તમે તમારા જયપત્રમાં લખી લો કે કબીરજી હાર્યા અને સર્વાજિત જીત્યા. તે પ્રમાણે તેમણે લખી લીધું અને માતા પાસે આવ્યા. જયપત્ર માતાજીને વંચાવતાં તેમાં ઊલટું લખેલું જણાયું કે શ્રી કબીરજી જીત્યા અને સર્વાજિત હાર્યા, ત્યારે તેઓ ફરીથી શ્રી કબીર સાહેબ પાસે આવ્યા. અને ફરીથી જયપત્ર લખાવ્યો. ફરીથી જ્યારે તે પત્ર માતાજીને વંચાવવા માંડ્યો ત્યારે ફરી તેમાં ઊલટું લખાણ જોઈ તે શરમિંદા થઈ ગયા. અને કબીર સાહેબના ચરણોમાં નમી પડ્યા. અને પછી શ્રી કબીર સાહેબે તેમની સાથે ઘણા દિવસો સુધી અનેક વિષયો ઉપર શાસ્ત્રાર્થ કર્યો અને તેઓ શ્રી કબીર સાહેબના શિષ્ય બન્યા. તેઓ જ પાછળથી શ્રુતિગોપાળજીના નામથી પ્રસિદ્ધ થયા.
મગહર પ્રયાણ તે વખતે એક પ્રચલિત માન્યતા હતી કે કાશીમાં મૃત્યુ થાય તો મુક્તિ મળે અને મગહર કે જે ગોરખપુરથી વીસ માઈલ દૂર છે, ત્યાં મરવાથી ગધેડાની યોનિ પ્રાપ્ત થાય છે. લોકોક્તિ ભ્રમયુક્ત હોવાથી શ્રી કબીર સાહેબે કહ્યું કે -
મગહર મરે સો ગદહા હોવે, મંલિ પરતીતિ રામ સે ખોર્વે મગહર મરે મરણ નહીં પાવે, અંતે મરે તો રામ લજાવૈ. ક્યા કાશી ક્યા મગહર ઔરા જે પૈ હૃદય રામ બસુ મોરા.
(બી. શ. ૪૭)
