________________
૪૯૨
શ્રી અધ્યાત્મસાર ગ્રન્થ
[९०९] कायादिबहिरात्मा, तदधिष्ठातान्तरात्मतामेति ।
गतनिःशेषोपाधिः, परमात्मा कीर्तिततज्ज्ञैः ॥२१॥ ત્રણ પ્રકારના આત્માનું સ્વરૂપ
બહિરાત્મા -કાયાદિ બહિરાત્મા છે. અર્થાત્ આત્મબુદ્ધિથી ગ્રહણ કરેલા કાયાદિ એ બહિરાત્મા છે.
અન્તરાતમા :-કાયાદિના વ્યાપારના સાક્ષી તરીકે જ રહે આત્મા અન્તરાત્મા છે.
પરમાત્મા :-કાયાદિ પાધિમુક્ત પરમાત્મા છે.• [९१०] विषयकषायावेश:, तत्त्वाऽश्रद्धा गुणेषु च द्वेषः ।
आत्माऽज्ञानं च यदा, बाद्यात्मा स्यात्तदा व्यक्तः ॥२२॥ બહિરાત્મસ્વરૂપ – (૧) જ્યાં વિષયકષાયોનો આવેશ છે, (૨) જિનેકત તત્ત્વ પ્રત્યે અશ્રદ્ધા છે, (૩) ગુણે પ્રતિ દ્વેષ છે, (૪) અને કાયાદિથી આત્મા ભિન્ન છે એવું જ્ઞાન નથી તે આત્મા બહિરાત્મા કહેવાય.
[] તત્વજ્ઞાન, મહાત્રતાસ્વપ્રમાવિષરતા
मोहजयश्च यदा स्यात् , तदान्तरात्मा भोद्वयक्तः॥२३॥ અન્તરાત્મા :
(૧) જેને તત્ત્વ ઉપર શ્રદ્ધા છે, (૨) તત્વનું સમ્યજ્ઞાન છે, (૩) મહાવ્રતનો આચાર છે, (૪) અને અપ્રમત્તપ્રાય
૨૯૦. (૧) ગ શાસ્ત્ર: ૧૨. ૭૮. (૨) દ્વા. દા. ૨૦-૧૭, ૧૮.
