Page Text
________________
104
ો (શબ્દ) ને પૂર્વરૂપ (એકાદેશ), વિદજ્ઞાવ, આત્ અને સ્વર થાય છે ત્યાં (સ્થાનિવદ્ભાવનો) પ્રતિષેધ કરવો પડશે. વિશ્વપ્રમ્, રાવ વપ્રમ્ માં સર્વત્ર વિભાષા નોઃ । પ્રમાણે વિકલ્પે પૂર્વરૂપ એકાદેશ પ્રાપ્ત થાય છે.એ દોષ નહીં આવે .ત્યાં ઃ ની અનુવૃત્તિ થાય છે તેથી ઋત્વિૌ એ પ્રતિષેધ થશે. છ એમ છતાં હૈં પિત્રનો ગમ માં પ્રાપ્ત થાય છે. દશ્ય --પ] વિષ્ણુ ચિત્રા માં તો પિત્। પ્રમાણે (સર્વનામસ્થાન) પિત જેવાં થવાનો પ્રસંગ આવે છે. 106
आत्त्वम् । चित्रगुं पश्य । शबलगुं पश्य । आ ओत इत्यात्वं प्राप्नोति ॥ नैष दोषः । तपरकरणात्सिद्धम् । तपरकरणसामर्थ्याण्णित्त्वात्त्वे न भ વિદ્યુતઃ ॥ સ્વર । વદુરનુમાના 7 શોશ્વન્સાવવળ ૦ રૂાંત પ્રતિષેષઃ પ્રાપ્નોતિ ॥
.
વિવિયો પ્રતિબંધ | |
करोतिपिन्योः प्रतिषेधो वक्तव्यः कुरु पिवेति स्थानिवद्भावाल्लघूपधगुणः प्राप्नोति ।
।
ઉર્દૂ વા રૂશ્ ॥
किमुक्तम् । करोती तपरकरणनिर्देशात्सिद्धं पिविरदन्त इति ॥
107
માપ-ચિત્રનું વર્ષ રાવનું વર્ષ । માં આપ થવાનો પ્રસંગ આવે છે. એ દોષ નહીં આવે. તપન્ન કર્યો છે તેથી સિદ્ધ થશે. (સૂત્રમાં નો ન) પર કર્યો છે તેને પ્રતાપે શિવ અને સત્ત્વ નહીં થાય. ચર--નુમાન માં ધન્વાયર્નના
પ્રસંગ આવે છે. 108
તત્વ પ્રમાણે પ્રતિષેધ થવાનો
104 ો શબ્દને અનુલક્ષીને પૂર્વરૂપ, ગિત્ત્વ, બત્ત્વ અને સ્વર વગેરે અનેક વિધિઓ કહ્યા છે તે તે સૂત્રમાં સ્થાનિવદ્ભાવ થાય તો જયાં એ વિધિઓ લાગુ ન પડવા જોઇએ ત્યાં એ લાગુ પડવાનો પ્રસંગ આવશે.તેથી તે અતિવ્યાપ્તિ નિવારવા માટે સ્થાનિવદ્ભાવનો પ્રતિષેધ કરવો જોઇએ એમ ભ વ છે. પૂર્વ---ચિત્રનું અઘ્રમ્। અહીં વિવાદ ચગાવઃ વસ્યા એ વિગઢ વાક્યના બહુન્નીઠ્ઠિ સમાસમાં તો શબ્દ ગૌણ છે.તેથી નત્રિયો પ્રમાણે નો સાન્ત. વિષ્ણુ માં ો નો હસ્થ થઇને ગુ થયો છે.અહીં સ્થાનિવાવ ધાય તો ગુ એ ો છે તેમ સમજાશે તેથી જો ગમ્ માં પુનઃ પત્તાન્તાવતિ પ્રમાણે ગોઽપ્રમ્ થાય છે તેમ આ ચિત્રનુ અત્રમ્ રાવનુ અત્રમ્ માં સર્વત્ર વિમાના નોઃ । થી વિકલ્પે પૂર્વરૂપ એકાદેશ થવાનો પ્રસંગ આવશે.કે. કહે છે કે ગો અથમ્ માં પ્રકૃતિભાવ ન થયો હોય ત્યારે પૂર્વરૂપ એકાદેશ થાય છે તેમ ચિત્રનુ અત્રમ્ માંપણ ઃ પલાન્તાત્॰ પ્રમાણે પૂર્વરૂપ થવાનો પ્રસંગ આવશે.ના.કહે છે કે સંડાકાર સયંત્ર નિમાયા થી પૂર્વરૂપ થશે એમ કહેવા માગે છે, કારણ કે તે સૂત્રમાં ઃ ની અનુવૃત્તિ થાય છે તેની તેને ખબર નથી.
15 આમ છતાં હૈ ચિત્રો પ્રમ્। માં પ્રકૃતિભાવ પ્રાપ્ત થાય છે એમ શંકા છે.પિત્રો માં જે ર (ઓ) છે તે સ્થાની અનૂનો નથી, પરંતુ સ્વ મુળઃ । એ સૂત્રથી થયો હોવાથી લાક્ષણિક છે, પોતે સ્વતઃ નો શબ્દ નથી (પણ શુ છે) તેથી પ્રકૃતિભાવ પ્રાપ્ત થતો નથી પરંતુ સ્થાનિવદ્ભાવ ઘનાં સયંત્ર વિભાપા ત્યાં લાગુ પડશે અને પ્રકૃતિભાવ થવાનો પ્રસંગ આવશે તેથી તેનો પ્રતિષેધ કરવો જોઇએ એમ કહેવા માગે છે. નોંધઃ અહીં દ્ નો સ્થાની અન્નથી તેથી ગર્નાસ્વૌ એ પ્રતિષેધ લાગુ નહીં પડે
10 014---વિષ્ણુ ચિત્ર ચિત્રઃ માં સ્થાનિયદ્ભાવથી ચિત્ત્વ ઘટે. વિષ્ણુ સુ। પિત્રનુ ઔવિષ્ણુ ખમ્ એ સ્થિતિમાં સ્થાનિવદ્ભાવથી ગુ ને નો સમજવામાં આવે તો ો આવતા સુ ગૌ નમ્ એ સર્વનામસ્થાન પ્રત્યયો જોતો પિત્। પ્રમાણે પિત જેવા ગણાશે તેથી મડ્યો િિત। થી વૃદ્ધિરૂપી ત્િ નું કાર્ય થવાનો પ્રસંગ આવશે એમ અહીં દલીલ છે.
17 માત્ત્વ--ચિત્રનું પરવા અહીં પિત્રનુ અમ્ એમ થતાં જો સ્થાનિવદ્ભાવ થાય તો શુ એ નો છે તેમ સમજાશેતેથી સૌતોડાસોઃ । પ્રમાણે એકાદેશ થઇને ચિત્રના પય એમ અનિષ્ટ પ્રયોગ થવાનો પ્રસંગ આવશે. પરંતુ સૂત્રમાં ગોતઃ એમ કહીને ઓ ને સર કર્યો છે તેથી પિત્ત્વ કે ઓત્ત્વ નહીં થાય ગોદ માં ગ−ાર અવિવક્ષિત છે, કારણ કે તપરકરણ વર્ણના નિર્દેશ માટે જાણીતું (નોત પન્ચેતવેવ ાપરાનિર્દેશાયરાન્તોપક્ષપા દ્રષ્ટત્વમ્ ચનિર્વોપુ દિ તરતનું પ્રતિમ્ નોનો નિર્। ઉપર કા.)
108 --વડમાન વધવો નાવો યમ્ય સ વ। એ બહુશ્રીદ્ધિમાં ઉત્તરપદના બહુત્વની વિવસા છે માટે હોળંગવદુત્તાપમુનિ। થી નવૃત સ્વર થશે, અર્થાત્ નન્નુમ્વામ્। પ્રમાણે અન્તોદાત્ત થશે પછી વહુનુઃ અસ્તિ સ્મિના એ અર્થમાં વહુનુ ને તસ્યાસ્મિન્નિતિ પ્રમાણે મનુષુ લાગતાં
ÝÖr Personal & Private Use Only
Jain Education International
www.jairnellbrary.org
| SR No. | 005538 |
| Book Title | Vyakaran Mahabhashya Navahnik Satik Gujarati Anuwad |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Pradyumna R Vora |
| Publisher | L D Indology Ahmedabad |
| Publication Year | 2004 |
| Total Pages | 718 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 18 MB |