________________
१०
धर्मबिंदु प्रकरणे
अथ कश्चिदधमाधमतामवलंब्य अन्यायेन प्रवर्तते । तथाप्यर्थसिद्धिरनेकांतिकी तथाविधाशुद्धसामग्री सव्यपेक्षकपाकस्य कस्यचिदशुभानुबंधिनः पुण्यविशेषस्य उदयवशात्स्यादन्यथा पुनर्नेति । यश्वानर्थः सोऽवश्यंभावी, अन्यायप्रवृत्तिवशोपात्तस्य अशुद्धकर्मणः नियमेन स्वफलमसंपाद्योपरमाभावात् । पठ्यते च ।
अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् ।
नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि ॥ ११ ॥
अथ गृहस्थधर्मे विवाहप्रकारमाह ।
तथा समान कुलशीलादिजिरगोत्रजैर्वैवाद्यमन्यत्र बहुવિદય કૃતિ ॥ ॥
समानं तुल्यं कुलं पितृपितामहादिपूर्व पुरुषवंशः शीलं मद्यमांसनिशाभोजनादिपरिहाररूपो व्यवहारः आदिशब्दाद्विभववेषभाषादि च येषां
જે કાઈ અધમ અધમતાનું અવલંબન કરી અન્યાયથી પ્રવર્ત્ત તથાપિ તેને દ્રવ્યની પ્રાપ્તિ એકાંતે થતી નથી. કઢિ તેની અશુદ્ધ સામગ્રીની વિશેષ અપેક્ષાના પરિણામવાલા કાઈ પાપાનુબંધી પુણ્યના ઉદયથી તે થાય છે; પણ જો પાપાનુબંધી પુણ્યના ઉદય ન હોય તેા થાયજ નહીં, પણ અનર્થ તે અવશ્ય થવાનેાજ, કારણકે અન્યાય પ્રવૃત્તિથી બાંધેલાં પાપ નિયતપણે પેાતાનું કુલ આપ્યા વિના ઉપરામ પામતાંજ નથી. કહ્યું છે કે “ કરેલું શુભાશુભ કર્મ અવશ્ય ભાગવવું પડે છે, સેંકડા કાઠી કલ્પે પણ ભાગન્યા વિના તે ક્ષય પામતું નથી.” ૧૧
""
હવે ગૃહસ્થના સામાન્ય ધર્મમાં વિવાહના પ્રકાર કહેછે—
મુલાર્જ-એ લાકા પેાતાની જાતિના કે દેશના લોકા સાથે બહુવિરાધ કરનારા છે તે લેાકેા સિવાય કુલ તથા શાલ વગેરે જેમના સરખા હેાય અને જે એક ગાત્રના ન હેાય તેવા લોકેાની સાથે વિ. વાહના સંબંધ કરવા. ૧૨
ટીકાર્થ-કુલ એટલે પિતા, પિતામહ વગેરે પૂર્વ પુરૂષાનો વંશ અ શીલ એટલે મદ્ય, માંસ તથા રાત્રિભાજનના ત્યાગ કરવારૂપ વ્યવહાર. આફ્રિ
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org