Page Text
________________
એશિયાનું આધુનીકરણ અને એના ભાવિની દિશા
શ્રી ગોવર્ધન દવે શ્રી વિમલ પટેલ
એશિયાના રાજકીય અને સામાજિક જીવનમાં યુરોપને અવદશાને કારણે એ એના તત્કાલીન ધર્મ અને સમાજવ્યવસ્યાપગપેસારો થતાં એક નવપ્રસ્થાનનો આરંભ થયો અને કાંઈક માંથી આ નવા પ્રભાવ સામે ટકી રહેવાનું બળ મેળવી શક્યું નહિ. સહજ રીતે એશિયામાં આધુનિક યુગનું મંડાણ થયું. એશિયા જાપાન જેવા દેશો તે બસે જેટલા વર્ષો સુધી બહારની દુનિયા પિતાની પ્રવર્તમાન વિખરાયેલી અને મંદ પડી ગયેલી જીવન સાથેના સંબંધે તેડી દઈ નવ પ્રભાવા સામે પોતાના બારણું શકિતના કારણે ચડિયાતી શસ્ત્રશકિત, સમર્થ સંગઠન અને ચાણ- વાસી દીધાં હતાં. પરંતુ એય ટકી શક્યું નહિ. અને એ બારણું કયને પણ વટાવી જાય એવી રાજકીય કુટિલતાથી સજજ એવા ખૂલતાં યુરોપની આધુનિકતાને પ્રવાહ એની અંદર માર્ગ કરીને યુરોપના આક્રમણને ખાળી શક્યું નહીં. તેઓ અહી અકસ્માત ધસમસતે વહેવા લાગ્યા. અને પછી તે જાપાને ઝડપભેર અને કાઈક અણધારી રીતે આવ્યા પરંતુ એક ધસમસતા પૂરની પેતાના પુરાતન વાઘા ઉતારી દઈ પૂજોથી આધુનિક બનવાને અહીં ક્યાં ક્યાંય છિદ્રો દેખાયા ત્યાંથી અંદર પેસીને એકદમ પુરુષાર્થ આરંભી દીધે. અને લગભગ આખા એશિયામાં જેમ બધેજ ફેલાઈ ગયા. અને અહીંની પ્રજાને આ અણચિંતવ્યા એવી સમજ દૃઢ થવા લાગી કે યુરોપીય ઢબનું જીવન વિકઘસારાનાં આંચકાની કળ વળે એ પહેલાં તે આ નવાગંતુકે સાવવું એટલે જ પછાત પણામાંથી ઉપર ઉઠવું. પિતાી જાતને અહીં સુદઢ કરી દીધી. તેઓ પિતાના હેતુઓની
એશિયા માટે આ કાળ અનપેક્ષિત પરિવર્તનને હતો. બાબતમાં સ્પષ્ટ રીતે સભાન અને કૃતનિશ્ચયી હતા. અને એમની સિદ્ધિ માટે વિના જે કોઈ પણ ..નને ઉપગ કરવાની
એની સ્વકીય પ્રતિભાને માટે હવે નવાં વળાંક લેવાનું અનિક્ષમતા એમની પાસે હતી. અહીં પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિનો
આ વાર્ય બની ચુયું હતું. એની સમક્ષ હવે નવાં મૂલ્ય પ્રગટ શક્ય એટલે લાભ લઈ લેવાની એમની વૃત્તિ પણ હતી; પછી
થઈ રહ્યાં હતાં, નવા રાહ ખૂલી રહ્યા હતા. પ્રગતિની નવી તે પ્રજા અને રાજાઓના કુસંપ હોય કે તેમની અફીણની
પરિભાષાને એને પરિચય થઈ રહ્યો હતો અને એશિયા જાણે કે
આળસ મરડીને બેઠું થયું અને પછી ભલે કાંઈક લથડતી ચાલે. લત. અહીંની સમાજવ્યવસ્થાથી પીડિત વર્ગને સહારે ધાઈને પણ એમણે પોતાનું કામ પાર પાડ્યું છે. એકવાર આ ભૂમિ પર
પણ એ યુરેપના માર્ગે ચાલવાને તત્પર બન્યું. જેથી એ પણ પગ ટેકવવાની જગ્યા મળે પછી. તા પૃથ્વીને ઉપાડીને ફેળી છે
યુરોપની જેમ પ્રગતિશીલ બની રહે. આમ એશિયાને આધુનિક દેવાની હામ ધરાવતા પેલા પ્રસિદ્ધ વૈજ્ઞાનિકની જેમ આખા
ઇતિહાસ એ એના પશ્ચિમી કરને ઇતિહાસબની રહ્યો. એશિયાના આર્થિક અને રાજકીય જીવનને કબજો મેળવી લેવાનું એશિયાના જીવનમાં ધર્મ અને આધ્યાત્મિકતા એ એક સામર્થ્ય એમની પાસે હતું. અને એ સામર્થ્યને એ યામાં પ્રભાવશાળી બળ રહ્યું છે. અને એની સંસ્કૃતિના પાયાનાં કાળભળે વિજય સાંપડ.
મૂલ્ય એમાંથી પ્રાપ્ત થયાં છે. વિશ્વના મહાન ધર્મોને પ્રાદુ.
ર્ભાવ એશિયામાં થયો છે એ તે એક સુવિદિત બાબત છે. યુરેપના આ આક્રમણથી એશિયાના સ્વત્ર ઊપર ન આ ક્ષેત્રે ભારત, ચીન અને પશ્ચિમ એશિયા એ ત્રણ પ્રદેશ જીરવી શકાય એવો આઘાત થયે. પરંતુ એ આક્રમણને પાછું મોખરે રહ્યા છે. ભારતે હિન્દુ અને બૌદ્ધ ધર્મો આપ્યા, ચીને - હઠાવવાનું સામર્થ્ય એની પાસે નહોતું તેથી અનિવાર્યને તાઓ અને કન્ફયુશિયન ધર્મો અને પશ્ચિમ એશિપ એ યાહદી નમાવી લેવાની પરિસ્થિતિમાં તે મુકાયું. એણે પોતાના પ્રાચીન અને ખ્રિસ્તી ધર્મો તેમજ ઈસ્લામ ભારતનો પ્રભાવ દક્ષિણગૌરવને પુનઃજાગૃત કરવા પ્રયાસ તો કર્યો, પણ એથી ય કઈ પૂર્વ એશિયામાં વિસ્તર્યો અને પછી ચીન અને જાપાન સુધી કામ સયું નહી. એક પલટો થતો હોવાની પ્રતીતિ એને પહોંચ્યો. ખ્રિસ્તી ધર્મના આગમન બાદ યાહદી ધર્મનો પ્રભાવ થઈ. એ રિથતિમાં અતીત અને એની પરંપરાઓને ટકાવી સીમિત બની રહ્યો, જે કે યાદીઓને સંજોગવશાત્ જગતમાં રાખવાનું એને માટે અસંભવ બની ગયું. હાલે એ એના બધે ફેલાઈ જવાનું થયું અને એમની ધર્મનિષ્ઠામાં ઘણી રૂઢ જીવનની પકડમાં થી જ ૯દી છૂટી શકયું ન હોય, દઢતા આવી ગઈ. પણ ખ્રિસ્તીધે ન તો મુખ્યત્વે યુરોપમાં અને પરંતુ એની અંદર એક દૂરગામી અસરો નિપજાવનારાં પછી એના સંસ્થાનમાં થઈને લગભગ આખા જગતમાં વ્યાપી પરિવર્તનનો પ્રારંભ તે થઈ જ ગયો. એણે આ પરિવર્તનની ગયે, ઈલામે યુરેપ પર પડતાનું પ્રભુત્વ જમાવવાને યત્ન પ્રક્રિયાને સામને તે કર્યો જ હતો. પરંતુ એની આંતરિક તે કર્યો, પણ ત્યાં તે ખ્રિસ્તી ધર્મ વિલંબીઓને સફળ
Jain Education Intemational
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
| SR No. | 005145 |
| Book Title | Bharatiya Asmita Part 2 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Nandlal B Devluk |
| Publisher | Yogesh Advertising Service Bhavnagar |
| Publication Year | 1976 |
| Total Pages | 1042 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 48 MB |