________________
૪૯૨]
સિદ્ધહેમચંદ્ર શબ્દાનુશાસન
બીજી વિભક્તિના બહુવચન ન્ પ્રત્યયનો ૩૪૪ મા સૂત્રથી લેપ કરે અને agazમ ના અંત્ય એ ને મા કરો.
કેંતિ ને મિઢ વાણું | જુઓ, રૂપ જૂ૩૩ વુડ્ડો | જુએ, ૮ જીરૂ सामि-पसाउ सलज्जु पिउ सीमासंधिहिं वासु । पेक्खिवि बाहुबलुल्लडा धण मेल्लइ नीसासु ॥ પિતાના પતિ ઉપર સવામીને પ્રસાદ-કૃપ, પ્રિયતમને શરમાળ સ્વભાવ, જ્યાં બે રાજ્યોની હદ ભેગી થાય છે ત્યાં રહેઠાણ અને સ્વામીનું બાહુબળએ બધું જોઈને ધન-ધણિયાણી–સ્ત્રી-નિસાસા મૂકે છે. અર્થાત્ આ સ્થિતિમાં પ્રિયતમા કેણ જાણે ક્યારે લડાઈમાં ચાલ્યો જાય અને વિરહ સહન કરવો પડે એ વિચારથી તે શરીરની સ્ત્રી નિસાસા મૂકે છે.
ત્રિય તવત્તાત્રી દાઝાઝરૂા. ઉપરનાં બે સૂત્રોમાં એટલે ૮૪૪૨૯ અને દાદાજ૩૦ સૂત્રોમાં કહેલા મ, ૩૩, સુભ એટલે વસ્ત્ર પ્રત્યય તથા ૩૩, ટાલ, ટુર અને ૩૪aઝ એવા પ્રય જે નામને લાગ્યા હોય તે નામને સ્ત્રીલિંગી કરવું હોય ત્યારે અપભ્રંશ ભાષામાં –ડી–પ્રત્યય લગાડવો.
રી--ગીરી - +ાર-–ોર–ગોરી
+-ટિl+34 - 2+-રી-કેટડલી-કોટડી-નાનું ઘર पहिआ ! दिट्ठी गोरडी ? दिट्ठी, भग्गु निअंत । अंसूसासेहिं कंचुआ तितुव्वाणु करंत ॥
હે પચિક! ગેરીને દીઠી? હા, દીઠી, પણ પોતે પહેરેલી કાંચળીને આંસુઓ વડે ભીની (fસંત–ભી ની) કરતી અને લાંબા ઉરવાસે વડ તે જ કાંચળીને સૂકી (વાળ-સૂરી) કરતી તથા તારો મારગ જેતી એટલે તારી વાટ જોતી એવી ગોરીને દીઠી. * કુન્ટી વંહૈિં સુન્ની ! (જુઓ, રાકર)
+ાન્તા-ગાનાર્ હર ૮૪૪ રૂરી જે પ્રત્યયને છેડે મ હેય એવા પ્રત્યે જે નામને લાગ્યા હોય અને એવા નામને સ્ત્રીલિંગી કરવું હોય ત્યારે અપભ્રંશ ભાષામાં મા પ્રત્યય લાગે છે. જ્યાં આ નિયમ લાગે ત્યાં ઉપરનું ૮૪૪૩૧મું સૂત્ર ન લાગે. ઉપરના સૂત્રનું આ સૂત્ર અપવાદ છે.
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
