SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 521
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ ४८४ पाणिनीय-अष्टाध्यायी-प्रवचनम् सिद्धि-सामाजिकः । समाज+अम्+ठक् । सामा+इक् । सामाजिक सु। सामाजिकः । यहां द्वितीया-समर्थ 'समाज' शब्द से रक्षति अर्थ में यथाविहित प्राग्वहतीय ठक्' प्रत्यय है। शेष कार्य पूर्ववत् है। करोति-अर्थप्रत्ययविधिः यथाविहितम् (ठक) (१) शब्दद१रं करोति।३४। प०वि०-शब्द-दुर्दुरम् २।१ (पञ्चम्यर्थे)। करोति क्रियापदम् । अनु०-तत्, ठक् इति चानुवर्तते। अन्व्य:-तत् शब्ददर्दुराभ्यां करोति ठक् । अर्थ:-तद् इति द्वितीयासमर्थाभ्यां शब्ददर्दुराभ्यां प्रातिपदिकाभ्यां करोतीत्यस्मिन्नर्थे यथाविहितं ठक् प्रत्ययो भवति। उदा०-(शब्द:) शब्दं करोति-शाब्दिको वैयाकरण:। (दुर्दुरम्) दईरं करोति-ददुरिक: कुम्भकार: । आर्यभाषा: अर्थ-(तत्) द्वितीया-समर्थ (शब्ददर्दुरम्) शब्द और दर्दर प्रातिपदिकों से करोति करता है/ बनाता है अर्थ में यथाविहित (ठक्) ठक् प्रत्यय होता है। उदा०-(शब्द) जो शब्द बनाता है वह-शाब्दिक वैयाकरण। जो दुर्दुर घड़ा बनाता है वह-दारिक कुम्भकार। सिद्धि-शाब्दिकः । शब्द+अम्+ठक् । शाब्द+इक । शाब्दिक+सु। शाब्दिकः । यहां द्वितीया-समर्थ 'शब्द' प्रातिपदिक से करोति-अर्थ में इस सूत्र से यथाविहित प्राग्वहतीय ठक्' प्रत्यय है। शेष कार्य पूर्ववत् है। ऐसे ही-दाईरिकः । हन्ति-अर्थप्रत्ययविधिः यथाविहितम् (ठक) (१) पक्षिमत्स्यमृगान् हन्ति ।३५ । प०वि०-पक्षि-मत्स्य-मृगान् २।३ (पञ्चम्यर्थे) हन्ति क्रियापदम् । स०-पक्षी च मत्स्यश्च मृगश्च ते पक्षिमत्स्यमृगाः, तान्पक्षिमत्स्यमृगान् (इतरेतरयोगद्वन्द्वः)। Jain Education International For Private & Personal Use Only www.jainelibrary.org
SR No.003298
Book TitlePaniniya Ashtadhyayi Pravachanam Part 03
Original Sutra AuthorN/A
AuthorSudarshanacharya
PublisherBramharshi Swami Virjanand Arsh Dharmarth Nyas Zajjar
Publication Year1998
Total Pages624
LanguageHindi, Sanskrit
ClassificationBook_Devnagari
File Size22 MB
JainGPT.orgInstagram
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy