Book Title: Vachanamrut 0422
Author(s): Shrimad Rajchandra
Publisher: Jaysinhbhai Devalali
Catalog link: https://jainqq.org/explore/330542/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 422 dharmasaMbaMdhI patrAdi vyavahAra paNa ghaNo thoDo rahe che muMbaI, kArataka suda, 1949 dharmasaMbaMdhI patrAdi vyavahAra paNa ghaNo thoDo rahe che, jethI tamArAM keTalAMka patronI pahoMca mAtra lakhavAnuM banyuM che. jinAgamamAM A kALane 'duSama' evI saMjJA kahI che, te pratyakSa dekhAya che, kema ke 'duSama' zabdano artha 'duHkhe karIne prApta thavA yogya evo' thAya che. te du:khe karIne prApta thavA yogya to evo eka paramArthamArga mukhyapaNe kahI zakAya, ane tevI sthiti pratyakSa jovAmAM Ave che. jo ke paramArthamArganuM durlabhapaNuM to sarva kALane viSe che, paNa AvA kALane viSe to vizeSa karIne kALa paNa durlabhapaNAnA kAraNarUpa che. atra kahevAno hetu evo che ke ghaNuM karI A kSetre vartamAna kALamAM pUrve jaNe paramArthamArga ArAdhyo che, te deha dhAraNa na kare, ane te satya che, kema ke jo tevA jIvono samUha dehadhArIpaNe A kSetre vartato hota, to temane tathA temanA samAgamamAM AvanArA evA ghaNA jIvone paramArthamArganI prApti sukhe karIne thaI zakatI hota; ane tethI A kALane 'duSama' kahevAnuM kAraNa raheta nahIM. A rIte pUrvArAdhaka jIvonuM alpapaNuM e Adi chatAM paNa vartamAna kALane viSe jo koI paNa jIva paramArthamArga ArAdhavA icche to avazaya ArAdhI zake, kema ke duHkhe karIne paNa A kALane viSe paramArthamArga prApta thAya, ema pUrvajJAnIonuM kathana che. sarva jIvane vartamAnakALamAM mArga du:khe karIne ja prApta thAya, evo ekAMta abhiprAya vicAravA yogya nathI, ghaNuM karIne tema bane evo abhiprAya samajavA yogya che. tenAM ghaNAM kAraNo pratyakSa dekhAya che. prathama kAraNa upara darzAvyuM che ke pUrvanuM ghaNuM karIne ArAdhakapaNuM nahIM te. bIjuM kAraNa tevuM ArAdhakapaNuM nahIM tene lIdhe vartamAnadehe te ArAdhakamArganI rIti paNa prathama samajavAmAM na hoya, tethI anArAdhakamArgane ArAdhakamArga mAnI laI jIve pravRtti karI hoya che. trIjuM kAraNa ghaNuM karIne kyAMka satsamAgama athavA sadagurUno yoga bane, ane te paNa kvacita bane. cothuM kAraNa asatsaMga Adi kAraNothI jIvane sagurU AdikanuM oLakhANa thavuM paNa duSkara varte che, ane ghaNuM karIne asadugarU Adine viSe satyapratIti mAnI jIva tyAM ja rokAI rahe che. pAMcamuM kAraNa kvacita satsamAgamano yoga bane topaNa baLa, vIryAdinuM evuM zithilapaNuM ke jIva tathArUpa mArga grahaNa na karI zake athavA na samajI zake; athavA asatsamAgamAdi ke potAnI kalpanAthI mithyAne viSe satyapaNe pratIti karI hoya. ghaNuM karIne vartamAnamAM kAM to zuSkakriyApradhAnapaNAmAM jIve mokSamArga kapyo che, athavA bAhyakriyA ane zuddha vyavahArakriyAne utthApavAmAM mokSamArga kayo che; athavA svamatikalpanAe adhyAtmagraMtho vAMcI kathana mAtra Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ adhyAtma pAmI mokSamArga kayo che. ema kalpAyAthI jIvane satsamAgamAdi hetumAM te te mAnyatAno Agraha ADo AvI paramArtha pAmavAmAM staMbhabhUta thAya che. je jIvo zukrakriyApradhAnapaNAmAM mokSamArga kalyuM che, te jIvone tathArUpa upadezanuM poSaNa paNa rahyA kare che. jJAna, darzana, cAritra ane tapa ema mokSamArga cAra prakAre kahyo chatAM prathamanAM be pada to temaNe visAryA jevuM hoya che, ane cAritra zabdano artha veSa tathA mAtra bAhya viratimAM samajyA jevuM hoya che. tapa zabdano artha mAtra upavAsAdi vratanuM karavuM; te paNa bAhya saMjJAthI temAM samajyA jevuM hoya che; vaLI kvacit jJAna, darzana pada kahevAM paDe to tyAM laukika kathana jevA bhAvonA kathanane jJAna ane tenI pratIti athavA te kahenAranI pratItine viSe darzana zabdano artha samajavA jevuM rahe che. je jIvo bAhyakriyA (eTale dAnAdi) ane zuddha vyavahArakriyAne utthApavAmAM mokSamArga samaje che, te jIvo zAstronA koI eka vacanane aNasamajaNabhAve grahaNa karIne samaje che. dAnAdi kriyA jo koI ahaMkArAdithI, nidAnabaddhithI ke jyAM tevI kriyA na saMbhave evA chaThThA guNasthAnAdisthAne kare to te saMsArahetu che, ema zAstrono mULa Azaya che, paNa samULagI dAnAdi kriyA utthApavAno zAstrono hetu nathI, te mAtra potAnI matikalpanAthI niSedhe che. temaja vyavahAra be prakAranA che; eka paramArthamULahetu vyavahAra ane bIjo vyavahArarUpa vyavahAra. pUrve A jIve anaMtIvAra karyA chatAM AtmArtha thayo nahIM ema zAstromAM vAkyo che, te vAkya grahaNa karI sacoDo vyavahAra utthApanArA pote samajyA evuM mAne che, paNa zAstrakAre to tevuM kazuM kahyuM nathI. je vyavahAra paramArthahetumULa vyavahAra nathI, ane mAtra vyavahArahetu vyavahAra che. tenA durAgrahane zAstrakAre niSedhyo che. je vyavahAranuM phaLa cAra gati thAya te vyavahAra vyavahAraheta kahI zakAya, athavA je vyavahArathI AtmAnI vibhAvadazA javA yogya na thAya te vyavahArane vyavahArahetu vyavahAra kahevAya. eno zAstrakAre niSedha karyo che, te paNa ekAMte nahIM, kevaLa durAgrahathI athavA temAM ja mokSamArga mAnanArane e niSedhathI sAcA vyavahAra upara lAvavA karyo che; ane paramArthamULahetu vyavahAra zama, saMvega, nirveda, anukaMpA, AsthA athavA sagurU, sAstra ane manavacanAdi samiti tathA gupti teno niSedha karyo nathI; ane teno jo niSedha karavA yogya hoya to zAstro upadezIne bAkI zuM samajAvA jevuM rahetuM hatuM, ke zuM sAdhano karAvavAnuM jaNAvavuM bAkI rahetuM hatuM ke zAstro upadezyAM? arthAt tevA vyavahArathI paramArtha pamAya che, ane avazya jIve tevo vyavahAra grahaNa karavo ke jethI paramArtha pAmaze ema zAstrono Azaya che. zuSkaadhyAtmI athavA tenA prasaMgI te Azaya samajyA vinA te vyavahArane uthApI potAne tathA parane durlabhabodhIpaNuM kare che. zama, saMvegAdi guNo utpanna thaye, athavA vairAgyavizeSa, niSpakSapAtatA thaye, kaSAyAdi pAtaLAM paDyuM tathA kaMI paNa prajJAvizeSathI samajyAnI yogyatA thaye je sadagurUgame samajavA yogya adhyAtmagraMtho, tyAM sudhI ghaNuM karI zastra jevA che, te potAnI kalpanAe jema tema vAMcI laI, nirdhArI laI, tevo aMtarbheda thayA vinA athavA dazA pharyA vinA, vibhAva gayA vinA potAne viSe jJAna kalpe che, ane kriyA tathA zuddha vyavahArarahita thaI varte che, evo trIjo prakAra zuSkaadhyAtmIno che. ThAma ThAma jIvane AvA yoga bAjhe tevuM rahyuM che, athavA Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ to jJAnarahita gurU ke parigrahAdiicchaka gurUo, mAtra potAnAM mAna-pUjAdinI kAmanAe pharatA evA, jIvone aneka prakAre avaLe raste caDAvI de che; ane ghaNuM karIne kvacit ja evuM nahIM hoya. jethI ema jaNAya che ke kALanuM duSamapaNuM che. A duSamapaNuM lakhyuM che te jIvane puruSArtharahita karavA arthe lakhyuM nathI, paNa puruSArthajAgRti arthe lakhyuM che. anukULa saMyogamAM to jIvane kaMIka ochI jAgRti hoya topaNa vakhate hAni na thAya, paNa jyAM AvA pratikULa yoga vartatA hoya tyAM avazya mumukSu jIve vadhAre jAgrata rahevuM joIe, ke jethI tathArUpa parAbhava na thAya; ane tevA koI pravAhamAM na taNAI javAya. vartamAnakALa duSama hyo che chatAM tene viSe anaMta bhavane chedI mAtra eka bhava bAkI rAkhe evuM ekAvatArIpaNuM prApta thAya evuM paNa che. mATe vicAravAna jIve te lakSa rAkhI, upara kahyA tevA pravAhomAM na paDatAM yathAzakti vairAgyAdi avaya ArAdhI sagurUno yoga prApta karI kaSAyAdi doSa cheda karavAvALo evo ane ajJAnathI rahita thavAno satya mArga prApta karavo. mumukSu jIvamAM samAdi kahyA te guNo avazaya saMbhave che; athavA te guNo vinA mumukSatA na kahI zakAya. nitya tevo paricaya rAkhatAM, te te vAta zravaNa karatAM, vicAratAM pharI pharIne puruSArtha karatAM, te mumukSatA utpanna thAya che. te mumukSatA utpanna thaye jIvane paramArthamArga avazya samajAya