Book Title: Atmanand Prakash Pustak 093 Ank 11 12
Author(s): Pramodkant K Shah
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Catalog link: https://jainqq.org/explore/532034/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ Shree Atmanand Prakash gggggggggggggggggggggggggggggggg008 परमेशात्म सस्यस्यानुभू तिरुपजायते । विवेकात् परमाच्शास्त्रात् सर्वकल्याणमन्दिरम् ।। કે વિવેક એ પરમ શાસ્ત્ર છે, એના આશયથી પરમેશ્વરરૂપ પરમ સત્યની અનુભૂતિ થાય છે, જે સવકલ્યાણનું મહામન્દિર છે.' * Viveka Discrimination) is the best Shastra (scripture), by resorting to which the highest reality in the form of the supreme Soul is realized. This realization is the abode of absolute welfare. કે પુસ્તક : ૯૩ શ્રાવણ-ભાદરવા-આસા આત્મ સંવત : ૧૦૦ વીર સંવત : ૨પર છે | સપ્ટેમ્બર-ઓર્કટોબર-૯૬ વિક્રમ સંવત ૨૦૫ર | H અ’ક : ૧ ૧ For Private And Personal Use Only Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir અ નુ ક મ ણ કા લેખક ક્રમ લેખ (૧) નૂતન વર્ષાભિનંદન રચયિતા : મુનિ લક્ષ્મીસાગરજી (૨) દિવાળી પર્વનું મહત્ત્વ મુનિરાજશ્રી લક્ષ્મીસ,ગરજી અને રિદ્ધિ-સિદ્ધિ પ્રવચનકાર : આ શ્રી વિજયવલ્લભસૂરિજી (૩) આત્માની દેહથી ભિન્નતા અનુવાદક : શ્રી કુમારપાળ દેસાઈ (૪) નૂતન વષ અને આત્મનિરીક્ષણ શ્રી શ્રેયસ (૫) કમરાજાની કરામત સ'કલન : કાંતિલાલ આર. સાત (૬) શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા (ભાવનગર) દ્વારા કેલર વિદ્યાર્થી ભાઈ-બહેનનું બહુમાન (૭) સાભાર સ્વીકાર (૮) કલ્યાણનાં સૂત્રો (૯) જૈન ધર્મથી અધોગતિ કે ઉન્નતિ ? ટાઈટલ પેજ-૩ ૬૮ 22,૯૬ આ સભાના નવા પેનશ્રીઓ ૫ શ્રી ચેતનકુમાર ચંદુલાલ શાહ –ભાવનગર શ્રી વિનોદરાય સવાઈલાલ સરવૈયા–ભાવનગર આ સભાના નવા આજીવન સભ્યશ્રીઓ શ્રી જેન્તીલાલ કલ્યાણજીભાઇ બુઢણાવાળા-ભાવનગર શ્રી જસવંતરાય દલીચંદ શાહ-ભાવનગર શ્રી ચંદુલાલ અમૃતલાલ શાહ-ભાવનગર - શ્રી હર્ષદરાય ત્રિભુવનદાસ શાહ-ભાવનગર | શ્રી નરેન્દ્રકુમાર પ્રતાપરાય પારેખ-ભાવનગર | શ્રી રતિલાલ લાલભાઈ શાહ-અમદાવાદ For Private And Personal Use Only Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ iી . નવી : કી પ્રારકાના રા"દ શાહ કુતનવર્ષાભિનંદન [ મંદ કાના [. આત્માનંદે જગત વિલસો, આત્મા કેરા પ્રકાશે, સંસ્કારોથી વિમલ ગતિ હો, સર્વ હૈયા સુહાસે; સાચી સિદ્ધિ પ્રગટ અરપી; દીપમાલા મહાન. લબ્ધિ સ્વામી શુભકર બને, ગૌતમ જ્ઞાનવાન. (૧) જેવી પ્રતી પ્રબળ ધરતી, વલ્લભે રમ્ય નારી, દીપે નાખે સરવ નિજનું, જેમ ખદ્યોત વારી એવી પામો જિનવર વિષે, ભાવના પ્રેમ ભક્તિ, સવે અર્પો જિનવર પદે, પ્રાપ્ત હે દિવ્ય શક્તિ. (૨) સત્પાત્રોને મદદરૂપ હો, ધર્મ સેવા બજાવ, સન્માગી હો સમરૂપ બની, ધમ—ગીતે ગજાવે; દીપે ટીપે નવલ વરસે, દિવ્ય સંદેશ પામે, ગ્રો અપીવિવિધ રસના, પ્રાપ્ત હે ભવ્ય કામ. (૩) ( અતુટુપ) આત્માનંદ – પ્રકાશથી, હઠા અંધકારને, જ્ઞાનની ભવ્ય લ્હાણીથી, ફેલાવો શ્રેષ્ઠ સારને, (૪) દિવ્ય શકિત મહા અ, ઉષા નુતન વર્ષની, લક્ષ્મી સાગર ભવ્ય જાગતી, આશા શુભ ઉત્કર્ષની. (૫) – રચયિતા – મુનિ લક્ષ્મીસાગરજી [આત્માનંદ પ્રકાશ પુ. પછ માંથી સાભાર ! * It AR, For Private And Personal Use Only Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir શ્રી બાદ પ્રકાશ દિવાળી પર્વનું મહત્વ અને રિદ્ધિ-દિદ્ધિ કાર સુરિજી લમીસા રજી (ચુડા) દ. TH | Lદાળી પર્વના દિવસોમાં ભગવાન વીર કારણભૂત હતી. પૂજમમાં જ્ઞાન અને સંસ્કાર પ્રસુન આદેશ ઉપદેશને યાનમાં રાખી ન– ન થવા છતાં, માતા પાસે છરીને ખાવા માટે દશ -આરની આરાધનાના ચોપડા : પિણે તૈયાર કરાયેલી ખીર જરાએ આંરાક ખાવા સહુ કદાપૂજન કરીએ અને જીવન ધન્ય સિવાય મુનિરાજના પાત્રામાં- હલ્લાસ અને ભાવબનાવો પૂરક વહેરાવી દીધી હતી. શાલિભદ્ર રિદ્ધિલૌકિકદાએ દીવાળી પર્વની પ્રવૃત્તિ માટે જુદા નિર્મળતા અને ભક્તિભાવે આ કાર્ય કર્યું હતું સિદ્ધિ મેળવવા અર્થે આ ક્યિા ન કરી હતી પણ જુદા અનેક હતુઓ પ્રસિદ્ધ છે, પરંતુ લોકેત્તર- - જેના ફળરૂપે રિદ્ધિ ન ઈચ્છી હેવા છતાં બીજા દષ્ટિએ જૈનદાનના મધ્ય પ્રમાણે દિવાળી પર્વના જન્મમાં તેને તે પ્રાપ્ત થઈ હતી. પ્રવાનનું મુખ્ય કારણ શ્રમણ ભગવાન મહાવીર પ્રભુનું નિર્વાણ છે. અભયકુમારની બુદ્ધિના મૂળમાં તેની પિતૃ - દિવાળીના દિવસે ચોપડાપૂજનની શરૂઆત કરતાં ભક્તિ મુખ્ય કારણરૂપે હતી. જન્મથી જ વિરક્ત જૈન વેપારીભાઈઓ ગૌતમસ્વામીની લબ્ધિ, શાલ હોવા છતાં તેના પિતા શ્રેણિક પ્રત્યે તેની ભક્તિ ભદ્રની રિદ્ધિ, અભયકુમારની બુદ્ધિ અને કચવા અને ભાવ અનન્ય હતાં. સંયમી, તપસ્વી અને શેડના રૌભાગ્ય માટેની માંગણી કરે છે. આ વિરાગી હોવા છતાં અભયકુમારે પોતાના પિતાની માંગણી તો ઉત્તમ પ્રકારની છે. વસ્તુની પ્રાપ્તિ કે પણ ઇચ્છાને અતૃપ્ત રહેવા દીધી ન હતી માટે માત્ર ઈચ્છાની નહીં પણ સાથોસાથ ઉપાર રા ને દશરથ પ્રત્યેની શક્તિ અને જન્મ પિતા મહના મહાન ત્યાગ કરનાં પણ અભયકુમારની નાની પણ આવશ્યકતા છે. પિતા માટેની નિમળકત્તવ્ય બુદ્ધિ વધારે પ્રશંસામવામીએ અનેક તાબ્ધિઓ પ્રહ કરી પાત્ર છે. હતી પણ તેની પાછળ મહાન તપની અારાધના કયવન્ના શેડના સેભાગ્યની માંગણી કરનારાઓ હતી. તપ કર્યા સિવાય ચોપડામાં ગૌતમસ્વામીની માંથી ઘણા વેપારી ભાઈઓને તેમના જીવનલબ્ધ પ્રાપ્ત થજો એને લખવાથી લબ્ધિઓ પ્રાપ્ત માહિતિ પણ નહીં હોય. રાજગૃહમાં ધનેશ્વર થતી નથી. જેને લઇબ્ધ જઈએ તેણે તપ કરવું નાના શેઠને ત્યાં પુત્રનો જન્મ થશે. અને તેનું જ ર આવા શુદ્ધ તપની સાથે સામ સ્વસ્થત '' નામ કૃતપુણ્યક પાડયું. પુણ્ય કહીને, પુણ્ય ભેગપ્રસન્ન છે અને વિદ્વતા આપોઆપ આવેજે વતાં જ બાળક જન્મ્યો. એટલે તેનું કુતપુર્ણાયક જાય છે. આવા તપસ્વીઓ માગે કે ન માગે તો નામ યથાર્થ જ હતું. જન્મથી જ નિર્વિકારી અને પણ લબ્ધિઓ તેને મળે જ છે. નિષા એકનો એક પુત્ર હોવાથી માતા-પિતાને શાલિભદ્રની રિદ્ધિના જળમાં તેની દાનવૃનિ સા ઓના સંગાથમાં રહે, એ ન રૂછ્યું ભૌતિક For Private And Personal Use Only Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir રાટે- એ ક.-૯૬ ] [૫૫ છે અને વળી દૂર ના હોવા છતાં ભોગા- જે કે છે અને અભિલાષા - ' વ એની વી કાં તો ભાગ્યે જ છે. પિતાએ પુત્રને પ્રાપ્તિમાં સાચું સુખ નથી. પરં શું મુખ તે વૈભવ અને વિધારાના માર્ગે દોરાવવા વેશ્યાની ઈછા અને અભિલાષાના અભાવમાં જ રહે છે. સોબત કરાવી ધનનો નાશ !' બની પ્રીતિનો - મહાન લબ્ધિઓ, રિદ્ધિ-સિદ્ધિ અને સુખ પણુ રાજ છે આ પૂજાના દયના કારણે મળ્યાં છે. એમના અધિકારીએ એ બધામાં કુણપ થડના મૃત પામેલા પુત્ર જિન ન રાચતાં. તેને છોડી ત્યાગ સંય ન માગ રમી. દત્ત શેડ પોન વિહીન ચિર પત્નીઓના પતિદેશ તરીકે જ ના થયું બારવર્ષના ગૃહસંસારનાં રિદ્ધિ સિદ્ધિ ન ઈ તે ચા પુડાનો ઉપયl ચો. પછી તેં શ્રેણિક હોવા છ અને તે માટે દરેક દિવાળીએ માગણી કરવા છતાં શા માટે રાતનું આ જ મળ્યું અને તેની પુત્રી મનોરમા સાથે લ છે . પિતાના પૂ. હમેશા આપણને દુઃખ ચિંતા, ઉ મ અને ભા કુળતા અ ભવવા પડે છે ?ોપડાના સયામાંથી જાની હકીકત અને સંસારની વિચિત્રતાનું આ હકીકત ન સમજી શકાય. આપણી જીવન સ્વરૂપ ભગવાન મહાવીર પાસેથી સમજી કૃતપુણ્યક ચી પદ્ધતિમાં જ દેષ છે. અને રિદ્ધિ-સિદ્ધઓ મેળવવા શેઠે બધું છોડી ત્યાગના પગે પડી દીક્ષા લીધી. માટે તો જીવન પદ્ધતિનું સરવૈયું કાઢવું જરૂરી આ યુવકોડ તેજ ચોપડામાં લખાતાં કયવન્ના છે. એ સરવૈયામાંથી આપણને ખાતરી થશે કે શેડનું સાચું નામ છે, એનું સૌભાગ્ય ઉત્તમ દુ:ખ, ચિંતા, ઉદ્વેગ અને વ્યાકુળતા એ આપણા પ્રકારનું હતું, તેમાં શંકા નથી. પોતાના જ દેનું પરિણામ છે. આ મહાન આત્માઓએ નીતિ, સદાચાર, શીલ અને ચારિત્રના ભાગે બધી રિદ્ધિ-સિદ્ધિઓ આ રીતે ચોપડા પૂજનની સાથેસાથે આપણી પ્રાપ્ત કરી હતી. નીતિ, સદાચાર, શીલ અને જીવન પદ્ધતિને વિચાર કરી તેનું પ્ર થકકરણ ચારિત્રના ભાગે જનાર માટે દયા, મૈત્રી, બંધુતા, કરવું પણ અત્યંત જરૂરી છે. અને જૈનશાસનની વાત્સલ્યભાવ સત્યતા, પ્રમાણિકતા, ઉદારતા, ક્ષમા, માન્યતા પ્રમાણે દિવાળી પર્વનું મહત્ત્વ સંક્ષેપમાં પિરોપકાર વગેરે સગુણ કેળવવા જોઈએ. આવા અહિં રજુ થયું છે. આ દિવાળી પર્વના દિવસોમાં મહાન આત્માઓએ જે રિદ્ધિ-સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરેલી. ભગવાન મહાવીરના આદેશ -ઉપદેશ આપણે સહ તેવી રિદ્ધિ-સિદ્ધિની માગણી કરતી વખતે તેમના કોઈ વિચારીએ, જીવનના ગુણ દેષનું સરે અને આપણા જીવનલક્ષ બંધની અસમાનતાનો કરીએ અને જ્ઞાન, દશા, ચારિત્રની આરાધના ખ્યાલ કરી, એમના અને આપણા જીવનલય ચોપડાનું શારદાપૂજન કરી જીવન ધન્ય બનાવી વચ્ચે કેવી અને કેટલી રાસંગતિ અને વિસંગતિ જ મારી અને તમારા સર્વની ભાવના રહેલી છે તેને આપણે વિવેકપૂર્વક વિચાર કરવો ૩૦ શનિ. For Private And Personal Use Only Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra 'LE www.kobatirth.org આત્માની દંડથી ત્રિ : પ્રકાર : ગુદૃા આચાર, શ્રી વિજયવલ્લભસૂ રિજી : અનુવાદક : શ્રી કુમારપાળ દેસાઈ આત્માનું સ્વરૂપ કહે નાસ્તિક અને ભૌતિકવિજ્ઞાનવાદી છે કે જેમ આપણને શરીર, ક્રિયા અને અન્ય દુન્યવી પદાર્થાને આંખોથી જો એ છીએ, તેવી રીતે આત્મા તે નરી આંખેથી દેખાતા નથી. આત્મા પ્રત્યક્ષ દેખાતા નથી, માટે કહેવું જોઇએ કે આત્મા છે જ નહીં. આથી આત્માના અસ્તિત્વને અમે સ્વીકારતા નથી અને તેને ઓળ ખવાના પથ પ્રયત્ન પણ કરતા નથી. ” અગાઉ વિવિધ દલીàા દ્વારા આત્માના અસ્તિત્વ અંગે આપણે જોયું, વળી વિવિધ દૃષ્ટાંત દ્વારા આત્માને સિદ્ધ કરી શકાય. નથી પામી શકતાં કહ્યુ છે – આમ તે આત્માનું તત્ત્વ ઘણું ગહન છે. વેદો અને જૈનશાસ્ત્રામાં તેના સ્વરૂપનું નિષેધાત્મક રૂપથી વણૅન કરવામાં આવ્યું છે, કે આત્મા આ નથી, આત્મા આવેા નથી વગેરે. પરંતુ અંતમાં તે તે અમૃત વસ્તુનું શબ્દોથી વર્ણન કરીને પ્રત્યક્ષ અનુભવ નથી કરાવી શકતું તેથી આત્મા અંગે ઘાષણા કરી નૈતિ નૈતિ. (આ આ નથી.) આપણું મન અને વાણી પણ t તેમણે નથી, આત્માના પાર માં શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા ” " आश्चर्यवत्पश्यति काश्चिदेनमाश्च विद् वदति तथैव चान्यः । Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 6 [શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ ( હસ્તે ત્રીને) બાર વય વચ્ચેનમન્ચઃ Ìકૃતિ. જીસ્વાન વર્ષે કવિ'' || “આ ચિદાનંદ . આત્માના બાહ્ય અને આંતરિક (અભ્ય ́તર) સ્વરૂપને ઘણાં આશ્ચયની ષ્ટિએ જુએ છે. ઘણાં એ બાબતમાં વાણીથી આશ્ચય પ્રગટ કરે છે. ઘણાં એનાં વર્ણનને આશ્ચય ચક્તિ થઇને આ રીતે આકાશ અને પુષ્પ બંને જગતમાં છે, પરંતુ ‘આત્મા’ પદ તે સમાસરહિત છે, તેના વાચ્ય આત્મા નામના પદાથ અભય હોવા જોઇએ, તેથી હાથી, ઘેાડા થગેરે અસામાસિક જેટલા પણ પદાથ છે તેમના વાચ્યાનું અસ્તિત્ત્વ સિદ્ધ છે, તે પછી એકલા આત્મા નામના અસામાસિક પદના વાચ્ય પદાર્થાંનુ અસ્તિત્ત્વ અવશ્ય સિદ્ધ થશે. -----___ચ જ્ઞાતા અને દૃષ્ટા હવે લે। આત્માના અસ્તિત્ત્વને સિદ્ધ કરવા માટે પુરાવા. આત્માની બાબતમાં પ્રથમ સાખિતી તે સ્વાનુભવ જ છે. જયારે તમે એમ કહેા છે. હ્યુ, હું અમુક જી ત્યારે એમ કહેનાર કાણુ છે ? આત્મા જ છે ને ! આત્મા સ્વયં જ પેાતાના અસ્તિત્ત્વના સાક્ષી છે. કે 7 6 For Private And Personal Use Only તમે વિચાર કરે કે તમે સ્વયં શું છે। ? જડ છે કે ચેતન ? જો તમે જડથી ભિન્ન-ચેતન, છે, તેા તમારું પેાતાનું રવરૂપ શું છે ? શું તમે હાડકાં, માંસ, ચામડી, લાહી, મજ્જા કે શરીર અથવા શરીરના કોઈ અંગોપાંગના રૂપમાં છે ? Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir સપ્ટેમ્બર-ઓક. ૯ ! [૫૭ કે પછી મારા પિતાનું સ્વરૂપ આ બધાથી વગેરે દેખાય છે અને તેના પરથી વીજળી દેવાનું નિરાળું છે ? એ અગાઉ સિદ્ધ થયું છે કે આત્મા અનુમાન થઈ શકે છે, આથી ધર્મશાસ્ત્રમાં કહ્યુંઆ બપી નિકળે છે. આ બધા જ્ઞાતા-દેણા ઈ 1 તિ તૈ૮ જાણે 'મિ વૃતનું રે #ા - * ૪” વાડમાનં વિનઃ !! " અનુમાન પ્રમાણથી પણ આ! સિદ્ધ થાય જેવી રીતે કૂલમાં સુગંધ, તલમાં તેલ, છે. કોઈ કહે કે અમે તો આત્માને પ્રત્યા કાકમાં આગ, દૂધમાં ઘી અને રડીમાં ગોળ બતાવે તે જ માનીશું. દેખાતો નથી, તેનું અસ્તિત્વ છુપાયેલું રહે છે, પ્રદેશ નામનો રાજા નાસ્તિક અને નિર્દોય તેવી જ રીતે શરીરમાં છુપાએલા આત્માનું હતો. આત્માની વાત કરનારા લોકોને તે પ્રત્યક્ષ અરિત્તાંત્વ પણ વિવેકથી જાણવું જોઈએ.” દેખાડવાનું કે તે. એ જીવિત શરીરને ટુકડે કાર્યને જોઈને તેના કારણનું અનુમાન કરી ટૂકડા કરી દેતા કે તેમાં કોઈ આત્મા નામનો પદાર્થ છે કે નહી ! આ રીતે આત્માનો સ્વીકાર શકાય. કારણ કે જગતમાં કોઈ પણ કાર્ય કારણ કરનારા સહને નિરુત્તર કરી દેતા હતા, કારણ વિના થઈ શકતું નથી. આત્માનું કાર્ય જ્ઞાન છે છેઆત્મા ચમચક્ષુથી જોઈ શકાય તે કઈ કારણ કે ઘર, પટ આદિ વસ્તુઓ અને ઈદ્રિના મૂકે ચૂળ પદાર્થ નથી. કાનથી અવાજ સાંભળી વિષયોને જાણનાર જ્ઞાન જ છે અને તે આત્માની શકાય, નાકથી એને સૂધી શકાય કે જીભથી એને સાથે અભિન્ન છે. જ્ઞાન આત્માનો પોતાને ગુણ છે તેથી તે આત્માથી કદી અલગ થઈ શકે ચાખીને એના સ્વાદને અનુભવ કરી શકાય કે સ્પર્શ કરીને તેનો અનુભવ કરી શકાય તેવું નથી, 0 નથી, જે જ્ઞાન આત્માથી અલગ થઈ જાય તો આત્મા જડ થઈ જાય, એટલે જ્ઞાનરૂપ કાયને. પરંતુ કેશીશમણ મુનિએ પ્રદેશી રાજાને વિવિધ જોઈને તે જ્ઞાનના કારણરૂપ આત્માના અસ્તિત્ત્વનું યુક્તિઓ અને પુરાવાઓથી આત્માનું સ્વરૂપ અનુમાન થાય છે કે આત્મા અવશ્ય છે, કારણ સમજાવ્યું. તેમની યુક્તિઓ અને પુરાવાઓ આગળ પ્રદેશ રાજા નિરુત્તર થઈ ગયા અને કે તેનું કાર્ય જ્ઞાન ઉપલબ્ધિનું છે. નમ્ર ચરણસેવક બનીને સદ્ધમમાં રત થઇ ગયા. જ્ઞાન આત્માનો ધર્મ છે. જ્યારે જ્ઞાનરૂપી અમૂર્ત વસ્તુને પ્રત્યક્ષ જોવાની હઠ કરનારને 5 ધમની પ્રાપ્તિ થાય છે તે તેના ધમી આત્માનું અસ્તિત્ત્વ સિદ્ધ થઈ જાય છે, કારણ કે ધમ કહેવું જોઈએ કે, તમે જે જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું છે ધમથી કદી જુદા હોતા નથી. જ્યાં ધમ હકો તેને તમારા મગજમાંથી બહાર કાઢીને અમને જ પ્રત્યક્ષ બતાવે. તેઓ કદાપિ બતાવી શકશે નહીં. ત્યાં ધમ પણ રહેશે, એટલે કે જ્ઞાનરૂપ ધર્મની ઉપલબ્ધી હોવાથી તેનો ધન આત્મા અવશ્ય કારણ કે જ્ઞાન અમૂર્ત વસ્તુ છે, તે આંખોથી જોઈ હોવી જોઈ એ. નથી શકાતું માત્ર અમૂત વતુ જ કેમ, કેટલી સ્થૂળ વસ્તુઓ પણ આંખોથી જોઈ શકાતી . જ્ઞાન તા : બસવિદિત છે, એટલે કે જ્ઞાન જેમ કે હવા, વીજળી વગેરે વસ્તુઓ સ્થૂળ છે.વા પ ની જાતને જાણે છે. જો એ પિતાને જાણે. છતાં તેને આંખોથી જોઈ શકાતી નથી. માત્ર તા પોતાના ઘમીને પણ જાણતું હોય. આ રીતે હવાનું કાર્ય દેખાય છે અને એની ભડરીનો આત્મા સ્વસવિતું પ્રત્યક્ષ થશે. પશ” પણ થાય છે. • લીલા રંગ મને જાણકારી થઈ એવું વીજળીના કાર્ય—પ્રકાશ, ગરમી, યંત્રચાલન કહેનાર વ્યક્તિ કલા ના ગી સાથે સાથે For Private And Personal Use Only Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ લીલા રંગના ગુણ જે વસ્તુમાં છે, તે ગુણની જડ વસ્તુ શરીર બનવાનું કારણ બનતી પણ જાણકારી થાય છે, કારણ કે ગુણ અને નથી જે જડ વસ્તુઓમાં શરીર બનવાનું કે ગુણીને સંબંધ અભિન્ન છે. બનાવવાનું સામર્થ્ય હોત, તો મૃતદેહ દેહ કેમ આમ આત્માનો જ્ઞાન–ગુણ વસંવિથી ની થી નથી બનાવતું ? અથવા પર, ઈંટ, લે વગેરે પ્રત્યક્ષ હોવાથી ગુણી આભા પણ અનુમાનથી જડ પદાથ પણ શરીર ' નથી બનાવતા ? સિદ્ધ થાય છે. આ જ રીતે એક આ અનુમાન આનાથી સિદ્ધ થાય છે કે આમાં છે, કારણ કે પ્રમાણ પણ આત્માના અસ્તિત્ત્વને સિદ્ધ કરે છે તે શરીર બનાવવાનું કારણ છે. શરીરરૂપી કાયને કે વિવિધ શરીર આત્મા વિના બની શકતા નથી. જોઈ ને આત્મારૂપી કારણનું અનુમાન આપકારણ કે આત્મા જ વિવિધ કમબધનોથી લપ્ત આપ થઈ જાય છે. શરીરને જોઈને શરીરને થઈને વિવિધ શરીર ધારણ કરે છે. બનાવનારનું અનુમાન થાય છે. તે આત્મા જ છે. (ક્રમશ:) Bક ત કક જ્ઞાન પંચમી મહોત્સવ પર શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા-ભાવનગર તરફથી પ્રતિવર્ષ મુજબ આ વર્ષે પણ સ વત ૨૦૫૩ના કારતક સુદ-૫ શુક્રવાર તા. ૧૫-૧૧-૯૬ના રોજ સભાના લાઈબ્રેરી હેલમાં કલાત્મક જ્ઞાનની શેઠવણી કરવામાં આવનાર છે. તે ભાવનગરમાં બિરાજમાન ૫, પૂ. આચાર્ય ભગવંતે, પ. પૂ. મુનિ ભગ વતે, પ. પૂ સાધ્વીજી ભગવતે તથા ભાવનગર જૈન શ્વે. મૂ. પૂ. તપાસંઘના દરેક ભાઇ -બહેનોએ દશનાર્થે પધારવા સભા તરફથી ભાવભર્યું આમંત્રણ છે. લિ. શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા પ્રમુખશ્રી પ્રમાદકાંત ખીમચંદ શાહ (એડવોકેટ) ? For Private And Personal Use Only Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra સપ્ટેમ્બર એક ૯૬ www.kobatirth.org poaccoop000000000000020000 નૂતન વર્ષ અને આત્મ-નિરીક્ષગુ દિવાળી આવી અને ગઇ. નૂતનવર્ષ એઠું અને પસારેય થવા માંડ્યું. ભાઇબીજ ગઈ ને લાભપાંચમ પણ ગઇ. 0000000000000000000000000 જીવનની પેઢી ધેાળે દિવસે કયારે દેવળું કાઢી બેસે ? એ અંગે આપણે કઈ કહી શકીએ ખરા? *કે પેાતાના નવા મક્ર.ન ને નવી દુકાનેાનાં ઉદ્ઘાટન પણ કરી લીધાં, શ્રીખંડને આઇસ્ક્રીમની પાર્ટીએ ને મિજલસ પણ ઉડાવી લીધી, પણ આ બધા ણિક આનો વચ્ચે આપણે પોતે એક વાત કે જે નક્કર સત્ય છે, એ તા ભૂલી જ ગયા કે આપણું પેાતાનું જીવનનુ એક વખ એઠું થયુ.... આપણે કમાયા નહિ પણ આપણે કંઇક ખાવું, પચાસ કે સે। વની આપણી પાસે મૂડી હતી, એમાંથી મૂડી આછી થઇ, હવે ઓગણપચાસ કે નાનું વરસ આપણે જીવી શકળાના, ભૂતકાળની દૃષ્ટિએ આપણે માટા થયા, પણ ભવિષ્યની દૃષ્ટિએ જ આપણે નાના થયા. Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir આવી પરિસ્થિતિ વચ્ચે જીવન પ્રત્યે દુર્લક્ષ્ય ગયા વર્ષના સરવૈયાએ નીકળી ગયાં. લે--સેવે કે એદરદ્વાર અને કેમ ચાલશે ? જીવન પ્રત્યે દેણુ ચૂકતે થઈ ગઈ, જુના ચાપડ: અભરાઇએ જાગરૂક બનશુ તેા જ જીવનમાંથી આપણે કંઈક ચડી ગયાને નવા ચોપડાના શ્રીગણેશ પણ મેળવી શકશું ? મડાઇ ગયા. કેવી વિચારવા જેવી આ વાત છે ? જ્યારે પણ હું કઈને ‘નવું વર્ષ એઠું’ એવું ખેલતા સાંભળુ છું, ત્યારે મને ધ્રાસકો પડે મારાથી મનેામન ખેલાઈ જાય છે, ‘ભાઈ કાં અમને તું આંધળા બનાવે ? એમ બેલને ક ‘ જીવનનું એક વર્ષ આધું થયું છે [૫૯ જો એક પછી એક વર્ષ આપણા જીવનનાં આમ આછાં થતાં જ જાયતે આ બાબતમાં શ્રી શ્રેયસ અનેકનાં જીવન આપણી સમક્ષ મેાજીદ છે. ફ્લેટ કે એપાર્ટમેન્ટ ઉભું કરતાં પહેલા આકીટેક પણ એને નકશે, પ્લાસ્ટિક એફ પેરિસનુ મેાડલ બનાવે છે, ને એને આંખ સામે રાખી આખીય ઇમારતનુ' ચણતર કરે છે. આપણી જીવનની ઇમારત શું માત્ર ઇટ ઉપર ઈંટ ચઢાવી દેવાથી વ` ૫૨ વર્ષ વિતાવ્યે જવાથી બધાઇ જશે ? હા, ઇંટ પર ઈંટ ચઢાવ્યે જવાથી ઇંટના એક ઢગલે ઉભા થઈ જશે પણ એ ઇમારતનું સ્વરૂપ નહિ ધારણ કરે, એને કોઇ ઈમારત નહિ કહે? For Private And Personal Use Only બનાવવા. ઈમારત કે મદિરનું અસલ સ્વરૂપ જીવનને આપણે માત્ર વાંના ઢગલા જ નથી આપવું છે અને એ માટે જીવન પ્રત્યેની જાગ રૂકતા અતિ આવશ્યક છે. આવ ય જ નહિ, અનિવાય પણુ ચાપડા દર વર્ષે` ખદલાયા, સરવૈયા દર વર્લ્ડ નિકળે, અભરાઇને શે।ભાવતાં વાસણા દર નવ ટકીને સાફ કરાય ઘરની કાળી પડેલી ભા'તા દર વર્ષે ચૂનાથી સફેદ કરાય તે દર વર્ષે આપણા જીવનનું પણ પુણ્યપાપનુ સરયુ. કેમ ન કઢાય ? જીવ ની ભાત પર લગેગી અકાર્યોની Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir ( શ્રી આત્માનદ પ્રકાશ કાલિમાને પણ કેમ ન ધેવાય ? જીવનના ખૂણા બુદ્ધિ મળી છે, શકિત મળી છે, સમજણ ખાંચર માં જામી ગયેલ પા૫ વાસનાઓના કચરાને મળી છે, સમજાવનારાય ગળ્યા છે. આ બધું પણ ઉલેચીને બહાર ફેકી કેમ ન દેવાય ? જાણવા છતાં સમજવાની કે યારી જ આપણે જે આ બધુ થાય તે જીવન વ વ વધુ ન ઘવીએ તે લેણુ આ ને આગળ લાવી ને વધુ ઉજજવળ બનતું જાય, ને બીજાને માટે આ પણ આ દશમી એટ પુરી પાડનાર બને ... દણાં વર્ષો આપણાં આમને આમ વીતી ગયાં ઉંચા આદર્શ માણસના જીવનને ઉચ્ચ છતાં આપણા જીવનના રંગ જે બદલાવા જોઈએ. બનાવે છે, નીચા આદર્શ માણસને પ્રામા તે ન જ બદલાયા, કારણ આપણે જીવનને અવરોધક બની નીચ બનાવે છે. પણાના પ્રવાહની જેમ વહી જવા દેવા જેવી એક ચીજ માની. મટે જ માણસે પિતાના જીવનનો એક વાર નકશે દોરવાની જરૂર છે મારે કેવા બનવું છે? ઇવન એક પથથર છે. કુશળ કારીગરની જેમ માત્ર જીવન જીવવું છે ? જીવન પૂરું કરવું છે ? વાર ઘડીયે આત્મનિરીક્ષણના ઢાંકણા મારીકે જીવન જીવી જાણવું છે? મારીએ પથ્થરને આપણે ઘડવાનો છે. પથ્થર ઘડા પથ્થર મટી એ પ્રતિમા બને? સહુને માટે જીવન જીવી જાણનારા જગતમાં ખૂબજ જ પૂવે બને છે. આપણું જીવન પણ એવું કા ન વ્યકિતઓ હોય છે જે જીવનનો આનંદ અને રસ બને ? લૂંટી જાણતા હોય છે. જીવન જીવી નાંખનારની નાંખ્યા એથી વધુ હોય છે જે જીવન જીવવા છતાં વીતેલા વર્ષોની યાદમાં કે આજ સુધી જીવન જીવનનો રસ હટવા અસમર્થ હોય છે. ત્યારે પ્રત્યે બતાવેલ બેદરક્રારીની યાદમાં આંસુ ન જીવન ફાવે તેમ, ગમે તે રીતે પુરૂ કરી નાંખ. રારતાં હવે બેઠેલા આ નૂતનવર્ષે પણ જાગી નારાઓને આ જગતમાં કોઈ તોટો નથી. જઈએ તે જીવનને નકશો દેરી એ મુજબ - જીવનને સુંદર આકાર આપવાનો નિર્ણય કરીએ માનવસૃષ્ટિમાં જન્મ મેળવવા છતાં પશુસૃષ્ટિની રે ' તેય હજુ બાજી હાથમાં છે. ગભરાવાની જરૂર જેમ જ જીવન જીવી નાંખવામાં આપણે સંતોષ નથી. માણતા હોઈએ તે આપણા જેવા દયાપાત્ર છે બીજા કયા હોઈ શકે ? સં. શ્રી ચંદ-પાલિતાણું બીનના રોની ચર્ચા કરવાથી આપણે તંદુરસ્ત નથી બની જતાં એનો ખ્યાલ આપણને સ્પષ્ટ દાવા છતાં બીનના દોધોની ચર્ચા કરવાથી આપણે આપણી જાતને દોષરહિત સિદ્ધ કરી શકશે એવી બમણાં આપણે એ ટવાઈ ગયા હોઈએ એવું લાગે છે... નહિતર બીજ ની આટલી બધી નિંદા હોય ? પં. શ્રી રત્નસુંદરવિજયજી મ. સા. For Private And Personal Use Only Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir સપ્ટે.-ઓકટો.-૯૬] ૧૫ - - - - ET - કર્મરાજાની કરામત - . - - [ગતાંકથી ચાલુ (મહાસતી શારદાબાઇની વ્યાખ્યાનમાળામાંથી) સંકલન : કાંતિલાલ આર. સલત t & I (Hy) ધમદાસ નામના પુણ્યવાન શેઠ હતા. તેમનું ત્રણે જણા સુખના હિંડોળે ઝુલી રહ્યા છે. નામ તેવા ગુણ. એ ખરેખર ધર્મના દાસ હતા, આનંદની મસ્તી માણી રહ્યાં છે; પણ જ્ઞાનીના એમને એ સમજાઈ ગયું હતું કે બે આંખો બંધ સંદેશા પ્રમાણે કમરાજા સુખમાંથી ક્યારે દુ:ખના થયા પછી આ જીદગી એક સ્વપ્ન બની જશે. દરિયામાં ડૂબતા કરી નાખે છે તે ખબર નથી. તેમની રગેરગમાં ધમ વણાયેલે હતો, શેઠાણી પુત્ર ૧૬ વર્ષનો થયો ત્યાં માતા ૨૪ કલાકની પણ ખૂબ ધર્માનુરાગી હતા. તેમને એક દીકરી બિમારીમાં આ ફાની દુનિયાને છોડીને ચાલી હતી. તે પછી ઘણા વર્ષે શેઠાણીની કુક્ષીમાં કેઈ ગઈ. શેઠને તે ખૂબ આઘાત લાગ્યો. અરર ..... મારો જીવ આવીને ઉત્પન્ન થયા. શેઠાણીની ધમ કુદરત ! તે આ શું કર્યું ? અમારું સુખ તને ભાવના વધુ વધતી ગઈ. સમય જતાં તેમને ત્યાં ન ગમ્યું? અમને દુઃખના સાગરમાં નાખી દીધા પુત્રનો જન્મ થયો, શેઠ વિજાપુરના વતની હતા, માનવી ગમે તે હોશિયાર હોય, બળવાન હોય તે ધંધા માટે મુંબઈ આવેલા. મુંબઈ આવ્યા કે બુદ્ધિશાળી હોય પણ કાળનો પંજો પડે ત્યારે બાદ તેમના ભાગ્યને સિતારો એવો ચમકયા કે એકવાર તે માનવીના હાડ ભાંગી નાખે, હવે પાણીના પૂરની જેમ લમી આવવા લાગી. પછી મોટા બંગલામાં માત્ર બાપ દીકરો બે રહ્યા તો શેડ ચોપાટીના કિનારે મોટો આલિશાન ઘરમાં નોકર ચાકરો હોય પણ ઘરના શણગાર બંગલો બાંધ્યો. બંગલાનું નામ આપ્યું “ધમ પ્રેમ”, ' સમાન સ્ત્રી ન હોય તે ઘર સૂનકાર લાગે. દીકરો સંપત્તિ આવે ત્યાં શું ખામી રહે ? ઘેર ગાડી પણ ખૂબ રડે છે અરર.... માતા ! તું મને આવી, સ્કૂટર આવ્યું વૈભવ ખૂબ છે, સંપત્તિ મુકીને ક્યાં ચાલી ગઈ? હવે મારું ને મારા અઢળક છે પણ માત્ર એકલા પૈસા મળી ગયા પિતાનું શું થશે ? શેઠ હૈયું કઠણ કરીને દીકરાને તેથી શું તમે સુખી બની ગયાં ? એકલો પૈસો સમજાવે છે બેટા ! તું રડ નહિ. મેં ગતજન્મમાં સુખ આપી શકતો નથી. પૈસાવાળાને પૂછે તો પંખીના માળા તેડ્યા હશે તો આ ભવમાં આપણે ખરા કે તમે સુખી છે ? તે કહેશે ના, શેઠ. ત બૂઝાઈ જતાં શેઠાણી અને દીકરો ત્રણેનું કુટુંબ આનંદથી રહે માળી વીખાઈ ગયા. ઘરની છે. દીકરીને તે પરણાવીને સાસરે મોકલી છે. ઘર રમશાન જેવું લાગે છે. શેઠ દીકરાને હાસુખમાં કમરાજાએ આપેલું દુઃખ : " લથી, પ્રેમથી બોલાવે, ચલાવે, જમાડે, ભણાવે, For Private And Personal Use Only Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ સમય જતાં છોકરો બી કોમ. પાસ થઈ ગયો ત્યાં આવ્યા. ધર્મદાસે તેમને સ્વાગત સત્કાર કર્યો ત્યારે તેની ઉંમરે ૨૧ વર્ષની હતી. પછી બંને શેઠ શાંતિથી બેઠા છે ત્યારે આ શેઠે વાત શરૂ કરી. શેઠ કહે, મેં સાંભળ્યું છે કે - શેઠ કહે દીકરા ! હવે તું ઉંમરલાયક થયે મા આપ આપના દીકરા માટે સંસ્કારી કન્યાની શોધમાં આ છે. ઘરની પરિસ્થિતિ જોતા હવે તારી સગાઈ છે. માટે હું આ મારા ભાઈની દીકરી છે. તેને કરી જદી લગ્ન કરવાનો વિચાર છે. ઘરમાં વહુ લઈને આવ્યો છે. આ દીકરી ૧૦ વર્ષની હતી આવે તે ઘર થોડુ હયું ભર્યું લાગે. છોકરો કાંઈ ત્યારે મારા ભાઈ ભાભી એકસીડન્ટમાં ગુજરી બે નહિ. શેઠે ઘણુ સમજાવ્યા, ત્યારે કહ્યું- ગયા છે, પછી આ છોકરીને મે મટી કરી છે. પિતાજી ! આપ જેમ કહેશે તેમ કરીશ. શેઠ તેને સ્કૂલમાં મેટ્રિક સુધી ભણાવી છે. ધમના કહે બેટા ! એક વાત યાદ રાખજે કે દુનિયા સારા સંસ્કાર આપ્યા છે. ધાર્મિક જ્ઞાન સારૂં જે જોઈ રહી છે તે તું ન જોઈશ. આપણા કુળની મેળવ્યું છે. જીવનમાં ધર્મનું સ્થાન કેવું હોવું આબરૂ ઈજજત વધારે. કુટુંબને ઉજજવળ કરે જોઈએ એ માટે સુંદર વિચારો ધરાવે છે. તે માટે તેવી સંસ્કારોથી ભતી કન્યા જેજે. આપણા મને તેના પ્રત્યે અત્યંત માન છે. હું તેના માટે ઘરમાં કોઈ વડીલ નથી. એટલે ઘરની બધી અને પ્રશંસા કરે તે સારુ ન લાગે બાકી આ જવાબદારીઓને સંભાળવાની રહેશે. માટે ગંભીર દીકરી સસ્કારી અને સદ્ગુણી છે. આપ વિચાર ગુણીયલ, વ્યવહારકુશળ કરી તું જેજે. આજે કરી જોજો, તમારા અને તમારા દીકરાનું મન સો સમાજ શું જુવે છે? વડીલો રૂપ અને રૂપિયા ટકા માને તો આગળ વધજો બંને છેડ વાતો જીવે છે અને છેક હાઈટ અને હાઈટ જુવે કરતા હતા ત્યારે દીકરાની નજર તેના પર ગઈ. છે. આ શેઠ રૂપ અને રૂપિયા જુવે તેવા ન હતા. છોકરીની આંખ જતા તેણે ઘા જોઈ લીધું. શેકે તેમને હાઇટ અને હાઇટ પણ નથી જોઈતા. ઈશારાથી પૂછયું, દીકરા ! આ કન્યા તને ગમે તેમને જોઈએ છે ગુણીયલ, ગંભીર ધર્મના તો આપણે સગાઈ કરીએ પિતાજી ! આપને પાસ સંસ્કારવાળી કન્યા. પુત્રે કહ્યું પિતાજી ! આપ તે મને પાસ છે. ત્યાં બંનેનું સગપણ નકકી જેમ કહેશો તેમ કરીશ. છેકો ખૂબ ગુણીલ કર્યું. થોડા દિવસમાં ધામધૂમથી લગ્ન થઈ ગયા. છે. સંસ્કારથી કેળવણી પામેલ છે. આધુનિક જમાનાનો વાયરો તેનામાં ન હતો. સુપાત્ર દીકરા ઘરના શણગાર સમાન નીલા : હોય તે માતાપિતાની આજ્ઞા કયારે પણ ન ઉથાપે. નીલા પરણીને સાસરે આવી. ઘરમાં સાસુ છે નહિ. નીલા ખૂબ ડાહી છે. તે સમજી ગઈ કે સંસ્કારી કન્યાની શોધમાં મારા સાસુજી છે નહિ એટલે ઘરની બધી જવાઆ જ નગરી મુંબઈમાં વસતાં વિજાપુરના બદારી મારે સંભાળવાની છે. એ રીતે રહેવું એ વતની બીજા શેડનો આ શેઠને ત્યાં ફોન આવ્યો. મારો ધર્મ છે. નીલાના વિનય, વિવેક, સંસારના શેડ ! મેં સાંભળ્યું છે કે આપના પુત્રનું સગપણ કામોનું વ્યવહારિકપણું બધું જોઈને શઠને ખૂબ કરવા માટે આપ સંસ્કારી કન્યાની શોધમાં છે સંતોષ થયો. આ વાહ મારા કુળની ઈજજત તે માટે આપને થોડી વાત કરવી છે. આપ હમણાં સાચવશે અને આબરૂ વધારશે. દીકરાના લગ્ન પછી ઉતાવળથી સગાઈ કરી લેતા નહિ. હું મારી દીક- પહેલી દિવાળી આવી. “ધમપ્રેમ બંગલે રોશનીથી રીને લઈને સાંજે તમારી પાસે આવું છું. ત્યારે ઝળહળી ઉઠ હતા. બધાના ઉમંગને પાર નથી બધી વાત કરીશ. આ શેઠ સાંજે ધરમદાસ શેઠને દીકરીજમાઈને તથા સ્વજનોને બધાને ઉમંગથી For Private And Personal Use Only Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir સપ્ટેમ્બર-ઓકટો.-૯૬ ! બોલાવ્યા છે. જાતજાતના પકવાન અને ફરસાણ અવસાનથી નીલા તે બેભાન થઈને પડી છે, બધુ બનાવ્યું છે. નીલા ખુબ હર્ષભેર બધાને ભાનમાં આવે ત્યારે હૈયાફાટ રૂદન કરે છે. માથા સત્કારી રહી છે. ઘરમાં આનંદની છોળો ઉડતી પટકાવે છે, કલાક પહેલા જયાં ફટાકડા ફૂટતાં હતી દિવાળીને દિવસ હોવાથી શેઠનો દીકરો હતા, ત્યાં છાતીઓ અને કપાળ કૂટવાની અતિ દુકાને શારદાપૂજન કરવા ગયા છે નવા ચોપડાનું કરુણ કારમી ચીસે સંભળાવા લાગી. નીલા તે મુહૂર્ત કરવાનું હતું એટલે તે ઓફિસે ગયો હતો. રડતી રડતી બેસે છે કુદરત આ તે શું કર્યું ? ચોપડાનું મુહૂર્ત થઈ ગયા બાદ તે સ્કૂટર પર હજુ પરણ્યાને ત્રણ-ચાર મહિના થયા ત્યાં તો બેસીને ઘરે આવતો હતો. દિવાળીના દિવસો છે. મારું સૌભાગ્ય કંકણ તોડી નાખ્યું ! મારું મનમાં લેવી માટી આશાઓના મિનારા બાંધ્યા સૌભાગ્ય તિલક સુધાય ભૂંસી નાખ્યું ! તને મારી હશે. પાપનો ઉદય થાય ત્યારે ન ધાયુ, ન જરા પણ દયા ન આવી ? જ્ઞાની કહે છે કયાં ક૯યું બની જાય છે. સમયે જ્યાં દુઃખ આવી પડશે તેની ખબર નથી. દુ:ખની વરસેલી કડી: ગુખના, આનંદના, શાંતિના દિવસો છે ત્યાં સુધી થાય તેટલું ધમ ધ્યાન કરી લે. મનમાં મિનારા છોકરો સ્કુટર પર બેસીને આવતા હતા. બધા મનનાં રહી જશે. નીલા બેભાન થઈને વચ્ચે રસ્તામાં ચાર રસ્તા આવતા હતા. ત્યાંથી પડી છે, ધરમદાસ શેડ સાવ સુનમુન થઈ ગયા તે છેક વળાંક લેવા ગો ત્યાં જોરથી કેરિયર છે, બે કલાક બાદ રડતી આંખે બાપે દીકરાની સાથે સ્કૂટર અથડાણું છોકરો ક્યાંય ફેકાઈ ગયા, અંતિમ કિયા કરી. પુત્રના મૃતદેડની ભડભડતી ત્યાં એની દોરી નસ તૂટી ગઈ અને ત્યાંને ત્યાં આગમાં ધરમદાસે પિતાના જીવનના બધા સ્વપ્ના મૃત્યુ પામ્યા. આ સમાચાર સાંભળતાં પિતાને બાળીને ખાખ થતાં જોયા. ખુબ આઘાત લાગે; જ્યાં ઘડી પહેલા આનંદની દુઃખમાં દિલાસો દેનાર કે ? છોળો ઉડતી હતી ત્યાં અત્યારે રોકકળ મચી ગઈ. શેઠને આશ્વાસન આપવા અનેક લોકો તેમને નૃત્ય ગાન હોતા થા જિસ ઘર, ઘેર આવતા, ત્યારે કમની ફિલોસોફીને સમજેલા હાય હાય હો રહી વહાં, શેડ વિચારતા હતા કે આ બધા કર્મના ખેલ છે. નહિ રોટીયા ભી મિલતી, કમ જીવને નચાવે છે. આ સંસારમાં કે ઈ કોઈનું લગતા થા પરમ લેગ જહાં. નથી. સ્વાથની સગાઈ પ્રમાણે માનવી ભવાઈ જે ઘરમાં આનંદના ગીતો ગવાતા હતા તે કરે છે. આ કાયા પણ મારી નથી તે પછી ઘરમાં હવે ભારે રૂદનના શબ્દો સંભળાવા લાગ્યા. છોકરો તે મારો હાય કયાંથી ? આ બધુ સમજેને માથે દુઃખ આવી પડે તેને ખબર પડે કે જવા છતાં જીવનમાં ઉતારી શકે નથી. મારા દુઃખ કેવું છે ! શેડનો એકને એક લાડકવાયે મનમાં એક જ દુઃખ છે અને તે મારી યુવાન ગુણિયલ દીકરો ચાલ્યાં જાય એના કરતાં વધુ પુત્રવધૂનું છે. ખેર, જે સમયે જે બનવાનું હોય દુઃખ થયું હોય ? બધાને ખબર પડતા સૌ ભેગા તે કઇ કાળે મિથ્યા થતું નથી. લેખ પર મેખ થયા. આખા શહેરમાં હાહાકાર મચી ગયો, બંગ- કે મારી શકતું નથી. શેઠ પુત્રવધૂને પણ હિંમત લની ઝળહળતી રોશની એકાએક અંધારામાં આપે છે. વહ બેટા ! હવે તુ રડીશ નહિ. આપણા પલટાઈ ગઈ. હર્ષ અને આનંદ, દુઃખ અને પાપને ઉદય છે માટે આવું બન્યું. નાનપણમાં વિવાદના ઘેરા વાતાવરણમાં પલટાઈ ગયા. પતિના તારા માબાપ ચાલ્યા ગયા, સાસુ પણ ચાલ્યા For Private And Personal Use Only Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ ૬૪ | ગયા. છેવટે તારુ જીવન જેને ચરણે ઝુકાવ્યું વિના કાંઈ બનતું નથી. નીલા તે હવે સામાયિક, તે પતિ પણ ચાલ્યા ગયે. હું સમજું છું કે પ્રતિક્રમણ, ચૌવિહાર આદિ ધર્મક્રિયાઓ કરવા તારા માટે આ આઘાત જે તે નથી પણ લાગી. તે સસરાને કહે છે, “ બાપુજી! હવે આપણું ભાગ્ય પરવારી ગયું. માટે હિંમત રાખ, આપણે રસોઈઓ જોઇતો નથી. ઘરમાં હું અને કેઈને આજે તે કઈને કાલે જવાનું છે, નીલા તમે બે જણ છીએ હું જાતે રસોઈ કરીશ, આ પણ ધર્મને પામેલી છે, પોતાના કમને દોષ દેતી નેકરે પણ જોઈતા નથી. કામ કરવા માટે એક મનમાં ધીરજ ધરવા લાગી. સંસારમાં માનવીના બાઈ રાખે ” કારણ કે તે સમજે છે કે મારું માથે કર્મસત્તાએ એવું એકેય દુઃખ નાખ્યું નથી રૂપ અથાગ છે. યુવાની ખીલેલી છે. ભરયુવાનીમાં કે સમય જતાં એ વિસારે ન પડે. જેમ જેમ ચારિત્ર સાચવવા માટે ઘરમાં યુવાન રઈયો કે સમય વીતતે ગમે તેમ તેમ નીલાનું દુઃખ અને નોકર કયારેક બાધારૂપ બની જાય માટે તેણે આઘાત શમતા ગયા. ધમના રંગે રંગાયેલી રઈયા, નાકરને રજા આપવાનું કહ્યું- સાથે નીલાએ તેના જીવનને ધર્મમાં જોડી દીધું. કહ્યું કે આપણે તેમને અચાનક રજા આપીએ શેઠના મનમાં એ વિચારો આવે છે કે શેઠાણી તે તેમને દુઃખ થાય તેઓ ક્યાં જાય ? માટે ગુજરી ગયા પછી હું દુખીયારો તે હતો. તેમાં આપ ને એક-બે વર્ષના પગાર આપીને આ પુત્રધુનું વિધવાપણાનું દુઃખ જોવાનું છૂટા કરો જેથી તેમને દુઃખ ન થાય. આવ્યું. કે મારા જબર પાપનો ઉદય ? કમ (વધુ આવતા અંકે) જ આજે ધનથી ભિખારી ઓછા છે, મનથી ભિખારી ઘણા છે. સંતેષ નામના ગુણનો અભાવ અને લેભ નામના દુર્ગાની બોલબાલા જ આમાં કારણ છે. આ બોલબાલાના કારણે ગરીબ કરતાં કરોડપતિ વધારે રીબાતે હોય, એવું જોવા મળે છે. જ સાચામાં સાચી અને સારામાં સારી શાંતિ અનુભવવી હોય, તે જીવનમાં પાપને પ્રવેશ અટકાવી દેવું જોઈએ. પાપરહિત માણસ જેવી શાંતિ અનુભવી શકે, એવી કઈ જ ન અનુભવી શકે. For Private And Personal Use Only Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા-ભાવનગર દ્વારા સ્કલર વિદ્યાર્થી ભાઈ-બહેનનું બહુમાન સજજ છે . જો કે કે છે કે આ તો શા છે કે માદક સભા કે, આ શ્રી જેને આત્માનંદ સભાના પ્રમુખશ્રી પ્રમોદકાંતભાઈ શાહ સંસ્કૃત વિષયનું ઇનામ ક. ઝંખનાબેને બદાણીને અર્પણ કરી રહ્યા છે. બાજુમાં ઉપપ્રમુખ શ્રી વ્યિકાંતભાઇ એમ. સત તથા ટ્રેઝરર શ્રી ચીમનલાલ વાન સાહ અને મુકેશકુમાર એ સરવૈયા દશ્યમાન છે. [ ફોટો : મનીષ રાજારા ] શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા ભાવનગરના શતાબ્દી વર્ષની શાનદાર ઉજવણી નિમિત્તે ગત તા. ૫-૮-૯ (જન્માષ્ટમી) ને જ ન્યુ એસ. એસ. સી. ૧૯૯૬ ની વાર્ષિક પરીક્ષા માં સંસ્કૃત વિષયમાં ૮૦ કે તેથી વધુ માસ મેળવનાર વિદ્યાર્થી ભાઈ-બહેનોને ઈનામ અણ કરવાને તે જ કોલેજમાં અભ્ય સ કરતાં વિદ્યા થી. એને સ્કોલરશીપ અર્પણ કરવાને એક બહુમાન સમારંભ યોજવામાં આવેલ હતું. સંસ્કૃત વિષયમાં ૮૪ માર્કસ મેળવનાર સિદ્ધાર્થ અશોકકુમાર શાહ તથા કુ. ભૂ મિબેન અશ્વિનકુમાર શાહને રૂા. ૧૫૧/- ના રોકડ ઈનામ સભાના પ્રમુખશ્રી પ્રમોદકાંત ખીમચંદ શાહ (એડવોકેટ) ના વરદ્ હસ્તે એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા. સંસ્કૃત વિષયમાં ૮૦ થી વધુ માર્કસ મેળવનાર ૩૧ વિદ્યાર્થી ભાઈ-બહેનોને માર્કસ અનુસાર ઈનામો એનાયત કરવામાં આવેલ. કોલેજમાં અભ્યાસ કરતાં ૨૨ વિદ્યાર્થીઓને સ્કોલરશીપ અર્પણ કરવામાં આવી હતી. આ બહુમાન સમારંભનું આયોજન રિક્ષણ કમિટીના કન્વીનર શ્રી ચીમનલાલ વર્ધમાન શાહ, ઉપપ્રમુખશ્રી દિવ્યકાંત એમ. સલત, મંત્રીશ્રી હિંમતભાઈ મોતીવાળા તથા સભાના સ્ટાફ શ્રી મુકેશકુમાર એ. સરવૈયા અને અનીલભાઈ શેઠે સારી જહેમત ઉઠાવી આ સમાર ભને યાદગાર બનાવ્યા હતા. – શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા વતી. For Private And Personal Use Only Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir આત્માનંદ પ્રકાર - સાભાર સ્વીકાર પર ૫ ૫, શ્રી રત્નસુંદરવિજયજી મ. સા. દ્વારા લિખીત અને શ્રી રત્નત્રયી ટ્રસ્ટ-મુંબઈ દ્વારા પ્રકાશિત “ સરવાળો નહીં, પણ ગુણાકાર, બાદબાકી નહીં, પણ ભાગાકાર, ” પુસ્તક સભાને ભેટ મળેલ છે. જેને સાભાર સ્વીકાર કરવામાં આવેલ છે. ૪ શ્રી મુક્તિચંદ્ર શ્રમણ આરાધના ટ્રસ્ટ - પાલીતાણા તરફથી નીચે મુજબના પુસ્તક સભાને ભેટ મળેલ છે. જેને સાભાર સ્વીકાર કરી આ ઉત્તમ કેટીના પુસ્તકોની ભૂરિ-ભૂરિ અનુમદના કરવામાં આવેલ છે. આ પુસ્તક નીચે મુજબ છે. (૧) માગદશક ગુરુદેવ અને આદશ ગચ્છાધિરાજ-૫ બુક (૬) શાંતિનો માર્ગ (૭ નીતિ વિચાર રત્નમાળા (૮) શ્રી પ્રબોધ ચિતામણી (૯) સુદર્શન ચરિત્ર (૧૦) શ્રી મલયસુંદરી ચરિત્ર (૧૧) આત્માને વિકાસક્રમ અને મહામહેનો પરાજય (૧૨) શ્રી મહાવીર તત્વ પ્રકાશ (૧૩) આનંદ અને પ્રભુ મહાવીર ચરિત્ર (૧૪) સમ્યગૂ દર્શન (૧૫) આત્મજ્ઞાન પ્રવેશિકા અને ધર્મોપદેશ તત્ત્વજ્ઞાન (૧૬) પ્રભુના પંથે જ્ઞાનને પ્રકાશ (૧૭) શ્રી આત્મવિશુદ્ધિ (૧૮) શ્રી યોગશાસ ભાષાંતર (૧૯) ધ્યાન દિપીકા (૨૦) ગૃહસ્થ ધામ અને નીતિમય જીવન. તનિધિ પ. પૂ. ગુરુદેવશ્રી રતિલાલજી મ. સા. ના આજ્ઞાનુવતિની મંગલમૂર્તિ પ. પૂ. મુક્તાબાઈ મ. , ભાવગિની બા.બ્ર. પૂ. લીલમબાઈ મ.ની પ્રેરણાથી સાધ્વી શ્રી સુબોધિકા દ્વારા લિખીત “ચરિત્તાનુવ્વલી (૨૪) તીર્થકર તથા ૧૨ ચક્રવતીનું ચરિત્ર) પુસ્તક હિતે શ્રી ભાવનાબેન પંકજકુમાર બોટાદરા તરફથી સભાને ભેટ મળેલ છે. જેને સાદર રવીકાર કરવામાં આવેલ છે. # દક્ષિણ કેસરી પૂજ્ય આચાર્ય ભગવંતશ્રી વિજયસ્થૂલભદ્રસૂરીશ્વરજી મ. સા. ના શિષ્ય રત્ન પૂ. મુનિશ્રી કલ્પયશવિજયજી મ. સા. દ્વારા અનુવાદિત “ધર્મનું અંજન કમનું મંજન યાને પડશક ભાવાનુવાદ ” પુસ્તક શ્રી જૈન આરાધના ભવન મદ્રાસ તરફથી સભાને ભેટ મળેલ છે. જેને સાભાર સ્વીકાર કરવામાં આવેલ છે, # પૂજય મુનિરાજશ્રી જ્યાનંદ વિજયજી મ. સા. દ્વારા સંલકન કરવામાં આવેલ “શ્રી નનામી સમ્યગૂ દર્શનમ્ “પ્રત શ્રી મહાજન પેઢી-થરાદ (બનાસકાંઠા) તરફથી સભાને ભેટ મળેલ છે. જેને સાભાર સ્વીકાર કરવામાં આવેલ છે. For Private And Personal Use Only Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir સપ્ટેમ્બર-ઓકટ ૯૬ [૬૭૬ જ પૂજય મુનિશ્રી જયાનંદવિજયજી મ. સા. લિખિત નીચે મુજબના પુસ્તક બોમ્બ પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ–ગાંધીધામ કચ્છ દ્વારા સભાને ૧૨ પુસ્તક ભેટ મળેલ છે; જેને સાભાર સ્વીકાર કરવામાં આવેલ છે. (૧) ધનંજ્ય નામ માલા (૨) મોક્ષનગર કા રાજમાર્ગ (૩) સમાધાન પ્રકાશ (૪) શ્રમણોપાસક (૫) શ્રી ચતુર્વિશતિ સ્તવન ભાવાર્થ (૨) સમાધાન કી રશિમર્યા (૭) વિડંબના દાયક વિધવા વિવાહ (૮) વહરાવવાની વિધિ (૯) તીર્થયાત્રા (૧૦) ભક્તામર કથા સરિત (૧૧) જિનવાણી ઉત્તરે લે જાણી (૧૨) અરિહંત કે પહેચાને આ ઉપરાંત નીચે મુજબના પુસ્તક પણ સભાને ભેટ મળેલ છે. (૧) તપારાધના (૨) ધૂન લગાઓ રંગ જમાઓ (૩) સમાધાન પ્રદિપ (૪) સાધુ પ્રતિક્રમણ સૂત્ર (૫) શ્રમણોપાસક (૬) વાંચે–વિચારે વર્તનમાં ઉતારો () શાશ્વત સુખની ચાવી (૮) શ્રી સીમંધર જિન સ્તવન સાથ" (૯) ગર્ભપાત (૧૦) કામ એવ મેહ વિજેતા વડી જગત વિજેતા (૧૧) શિવ સુંદર (૧૨) અરિહ તને ઓળખે (૧૩) વહેરાવવાની વિધિ (૧૪) મુક્તિ કા મંગલ પ્રારંભ (૧૫) શ્રી દીપાવલી (શારદા) પૂજન વિધિ (૧૬) અરિહંત કે પહેચાને (૧૩) શ્રી ૧૦૮ અભિષેક (૧૮) ચંપકમાલાં ચરિત્રકા (૧૯) ભક્તિ વિતરાગની ભાવના જોઈએ આપણી (૨૦) પ્રકરણ ચતુષ્ટય (૨૧) શ્રી રાજેન્દ્રસૂરિ વચનામૃત (૨૨) મુક્તિનગરમાં પ્રવેશ (૨૩) વિડબના દાયક વિધવા વિવાહ (૨૪) આધુનિકતા કે ચાહક સોચે વિચારે (૨૫) ભક્તામર સ્તોત્ર (૨૬) શ્રી નવ સ્મરણ તેત્રાદિ સંગ્રહ (૨૭) ચંપક ચરિત્રમ; શ્રી જગડુસા ચરિત્રમ, શ્રી -કવન્ન શેઠ ચરિત્રમ તથા અઘટ કુમાર ચરિત્રમ સંયુક્ત પ્રત. # પૂ. મુનિશ્રી ધમતિલક વિજ્યજી મ. સા, સંપાદિત પુસ્તક ન -૨ “ શ્રી શ્રમણ સ્વાધ્યાય સુવાસ સભાને ભેટ મળેલ છે. જેને સાભાર સ્વીકાર કરવામાં આવેલ છે. જ અહંકાર અનેકરૂપે આપણી આસપાસ ભમે છે. નમ્રતા, સેવા સુધારણાના નામે પણ એ આપણું સામે આવી શકે છે. એને મારવા જે હથિયાર ઉગામો, એ જ હથિયારોથી કયારેક એ આપણું હાથ કાપે છે, સૂક્ષ્મ છે- અતિસૂક્ષમ છે એની જાળ અને જાળવી – જાળવીને જે ન ચાલે, સતત જાગતા રહીને જે ન છે, તે યેન કેન પ્રકારેણ એની જાળમાં ફસાયા વિના રહી શકતા નથી. સામે ના પર For Private And Personal Use Only Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir www.kobatirth.org ૩૮] [શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ કલ્યાણનાં સૂત્રો ૧. “સપ ઝેરી છે, માટે એ ભયંકર છે, એથી ચેતતા રહેજો...એમ કહેનારને, એટલું કહેજો કે, સાથે આટલું ઉમેરતો જા. માણસ, માનવતા ભૂલે તો એ મીઠો હોવા છતાં વધુ ભયંકર છે, ઝેરી સપ તો અજ્ઞાનતાથી કરડે છે, પણ માનવતાવિહોણો મીઠે માણસ તે જાણી બૂઝીને કરડે છે. માત્ર કરડવાના પ્રકારમાં જ ફેર છે, પરિણામ તો બન્નેનું સરખું જ છે. ૨. જ્યાં પ્રકાશ છે ત્યાં અન્ધકારને સ્થાન નથી ને જ્યાં અન્ધકાર છે ત્યાં પ્રકાશ ન સંભવે તેમ જ્યાં જ્ઞાન છે ત્યાં વાસનાને સ્થાન નથી ને જ્યાં વાસના છે ત્યાં જ્ઞાન ન સંભવે ! ૩. તરતાં શીખીને જ તારવા જ નહિતર તમેચ ડૂબશો ને સામાને પણ ડૂબાડશો તેમ પોતાની જાતને સુધારીને જ બીજાને સુધારવા જજો, નહિતર તમેય બગડશો ને બીજાનેય બગાડશે. ૪. લોકમાનસ એવા પ્રકારનું છે કે, એ પારકા દેશે ગણ્યા કરે પણ પિતાને તો એક પણ દેષ યાદ ન કરે, પણ આપણે આપણું માનસ એવું કેળવવું જોઈએ કે જેથી આપણને આવા પ્રકારની વિચારણ આવે : “મારા આ દોષો બતાવનાર, આ મારો ઉપકારી છે, એણે મારા દે ન બતાવ્યા હોત તે હું કેમ સુધરત ?” લેકમાનસ કદાચ આપણે ન સુધારી શકીએ પણ આપણે આપણું માનસ તો સુધારી શકીએ ને? ૫. કૌધના અગ્નિને શાન્ત કરવા સમતાનો ઉપયોગ કરો. માનના પર્વતને ભેદવા નમ્રતાનો સહારો લે. માયાની ઝાડીને કાપવા સરળતાનું સાધન વાપરો, લોભને ખાડો પૂરવા સંતેષની સલાહ લે. - ૬. તમે જયારે દુઃખમાં સપડાઓ ત્યારે આટલો વિચાર કરજો : “એ મને માર્ગદર્શન કરાવવા કેમ નહિ આવ્યું હોય ? ” કારણ કે જીવન દ્રષ્ટાઓ કહે છે કે ઠોકરો પણ કો'કવેળા માગ. દર્શક હોય છે? દુઃખ એ સમયે તમને માત્ર આટલી જ નમ્ર શિખામણ આપશેઃ ભાઈ ! આ દુઃખ એટલે તે કરેલાં કામનો જ પડે છે ! છે. આજના લેક માનસમાં એક ઉગ્ર ભાવના પ્રવર્તે છે. કઈ પણ કાર્યનું ફળ શીધ્ર મળવું જોઈએ, આ ઉગ્ર ભાવનાને લીધે માણસની નજર ફળ તરફ જાય છે. પણ કાર્યની નકકરતા વિસરાઈ જાય છે, પરિણામે નક્કર કાર્ય પણ બનતું નથી ને ચિરંજીવ ફળ પણ મળતું નથી. ૮. એ દિવસ તું કેમ ભૂલી ગયો? જ્યારે તારું શરીર રોગથી ઘેરાઈ ગયું હતું ને પલંગમાં પડયે–પડયે તું આ રીતે ગણગણતો હતો કે હે ભગવાન ! મને બચાવ. હું સાજો થઈશ એટલે તારું ધ્યાન ધરીશ, પરોપકાર કરીશ, ધમની આરાધના કરીશ, સદાચાર ને સદ્દવિચારમાં જિંદગી વ્યતીત કરીશ અને આજે તું સાજો થયે એટલે એ પ્રાર્થનાને સાવ વિસરી ગયે ? ભલા માનવ? આના જેવું બેવચનીપણું બીજું કયું હોઈ શકે ? પણ યાદ રાખજે, આ બે વચનપણથી કુદરતની કુર મશ્કરી કરનારને, કુદરત પણ દુર રીતે જ શિક્ષા ફટકારે છે. ૯. કમ બે પ્રકારના હોય છે અધમ ને ઉત્તમ! ફળની ઈચ્છાથી કરેલું કામ અધમ ગણાય અને ફળની આકાંક્ષા-ઇચ્છો રાખ્યા વિના, કતવ્યબુદ્ધિથી, કરેલું કમ ઉત્તમ ગણાય. મુનિરાજશ્રી ચંદ્રપ્રભસાગરજી મહારાજ. For Private And Personal Use Only Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir જૈન ધર્મથી અધોગતિ કે ઉન્નતિ ? ગુજરાતના એક અગ્રગણ્ય સમાજ સુધારક શ્રી મહિપતરામ રૂપરામ એમ માનતા હતા કે જૈન ધમથી ભારતવષની અગતિ થઈ છે. એક વાર શ્રીમદ્ સાથે તેમનો મેળાપ થ. શ્રીમદ્દે પૂછયું; “ભાઈ, જૈનધમ અહિંસા, સત્ય, સંપ, દયા, સત્ત્વાનુક'પા, સવ પ્રાણી હિત, પરમાથ", પરોપકાર, નિવ્યસન, ઉદ્યમ આદિને બાધ કરે છે ? ? મહિપતરાય કહે: ‘હા’ શ્રીમદ્ ભાઇ, જૈનમ હિંસા, અસત્ય. ચેરી, કુસ’૫, રતા, કુસ્વાર્થ પરાયણતા, અનીતિ, અન્યાય, છળકપટ, વિરૂદ્ધ આહારવિહાર, માજશાખ, વિષયલાલસા, આળસ, પ્રમાદ આદિનો નિષેધ કરે છે ? ' મહિપતરામ- ‘હા’ શ્રીમદ્દ - કહા, દેશની અધોગતિ શાથી થાય ? અહિંસા, સત્ય, સંપ, દયા, પરોપકાર, પરમાથ, સર તાલુક'પા, સર્વ પ્રાણીહિત, ન્યાય, નીતિ, આરોગ્ય આપે અને રક્ષે એવા શુદ્ધ આહ ર. પાન, નિવ્યસન, ઉદ્યમ આદિથી કે તેથી ઊલટાં હિંસા, અસત્ય, કુસંપ, ક્રુરતા, સ્વાથપતા, છળકપટ, અનીતિ, આરોગ્ય બગડે અને શરીર-મનને અશક્ત કરે એવા વિરૂદ્ધ આહાર-વિહાર, વ્યસન માજશેખ, આળસ, પ્રમાદ આદિથી ? મહિપતરામ - બીજાથી અર્થાત્ અહિંસા, સત્ય આદિથી ઊલટાં એવા હિંસા, અસત્ય આદિથી, શ્રીમદ - ત્યારે દેશની ઉન્નતિએ બીજાથી ઉલટાં એવા અહિંસા, સત્ય, નિવ્યસન, ઉદ્યમ, સ પ આદિથી થાય?’ મહિપતરામ- ‘હા’ શ્રીમદ્દ- ત્યારે જૈનધમ દેશની અધોગતિ થાય એવો બોધ કરે છે કે ઉન્નતિ થાય એવો ? ” મહિપતરામ- “ ભાઇ, હું કબૂલ કરુ છું' કે જૈનધમ" જેથી દેશની ઉન્નતિ થાય એવાં સાધન નાને બેધ કરે છે. આવી સૂક્ષમતાથી વિવેકપૂર્વક મે કદી વિચાર કર્યો ન હતા. અમને તે નાનપણ માં પાદરીની શાળામાં શીખતા સંસ્કાર થયેલા, તેથી વગર વિચાર્ય” અમે કહી દીધું : લખી માયુ ! ” For Private And Personal Use Only Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra Shree Atmanand Ptaknsh अन्तःशः सच्चरितोज्ज्वलस्य www.kobatirth.org विरक्तिभाजो जगतश्च बन्धेः । आनन्दिना ज्ञानसुधावगाह इब मोक्षः સત્તારતમ્ય || 卐 * જે અન્તષ્ટિ, સચ્ચરિત, વિરક્તિસમ્પન્ન તથા વિશ્વબન્ધુ છે અને જે પવિત્ર જ્ઞાનામૃતના અવગાહનમાં આનન્દ માણે છે, તેમ જ સમતામાં રમમાણ રહે છે અને અહીજ મેલ છે. 5 * His Emancipation is just herein this very visible life of his who is with the inner eye turned inwards. who is right-conducted. whose mind is averse to the worldly delusive atmosphere, who is a friend of the world, who takes delight in the immersion in the nectar-like knowledge and who remains engrossed in equanimity. ISCd-પ્ર008 પ્રતિ, તંત્રી : શ્રી પ્રમેાદકાન્ત ખીમચંદ શાહ પ્રકાશક : શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા, ભાવનગર, મુદ્રક : આનંદ પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ, સુતારવાડ, ભાવનગર, For Private And Personal Use Only Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir Regd. No. GBV. 1 + 1 om, lalYr 3 Five ]] 3૦૦ ફેદ-èle>b) (2,angel . શ્રી જૈન આત્માનં સભા Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir C3 For Private And Personal Use Only