Atmanand Prakash Pustak 072 Ank 12

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Catalog link: https://jainqq.org/explore/531825/1

Page #1

ySigu.
આત્મ સં', ૭૯ (ચાલુ ), વીર સં', ૨૫૦૧
| વિ. સં. ૨૦૩૧ આસે
/
/
હમેશા પ્રેમલ અને સત્યભાષા બલો, ખીજાઓ સાથે વિનય અને વિવેકપૂર્વક રહા, ગરીને કે ઈક આપતા રહો, બીજાના ગુણ માટે રાજી થતાં રહો તા આ ખેએ સંસાર તમારા વશમાં છે.
( જૈનાગમ )
ની ||
/
/
)
પ્રકાશક : શ્રી જન આત્માન દ સભા- ભાવનગર
પુસ્તક : ૭૨ ]
એકબર : ૭૫
[ અંક : ૧ ર

Page #2

અ નુ ક્રુ મ ણ કા
મ
શ્રેષ્ઠ
લેખક
પૃષ્ઠ
૨૦૯
૨૧૩
૨૧૯
२२३
૧ શ્રી દિવાળી પર્વનું સ્તવન
... પૂ. આચાર્ય શ્રી વિજય દક્ષસૂરીજી ૨૦૭ ૨ ભગવાન મહાવીર પ્રભુનું જન્મ કુંડલીનું સ્તવન ... શ્રી વીરવીજ જી ઉપાધ્યાય ૨૯૮ ૩ અબ્રહ્મ-મૃત્યુ
મનસુખલાલ તાર ચંદ મહેતા ૪ સન્માન સમારંભ ૫ પ્રત્યુત્તર
ખીમચંદ ચાંપશી શાહ ૬ સન્માન સમ રંભ વખતે આવેલ સંદેશાઓ ... ૭ સન્માન પત્ર
૨૨૯ ૮ નિવૃત્તિ અને બહુમાન ૯ પુસ્તક પરિચય
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા
૨૩૩ ૧૦ માંદાની માવજતને મહિમા
રતિલાલ દીપચંદ દેસાઈ
૨૩૫ ૧૧ . ૨૦૩૧ની સાલની વાર્ષિક અનુક્રમણિકા .. ૧૨ પેટ્રનની નામાવલી
૨૩૧
૨૩૭
૨૪૧
આ સભાના નવા માનવંતા પેટ્રને શ્રી શામલજી ફુલચંદ વસા વંથલી કે, વૃજ લાલ રતિલાલ મુંબઈ
આ સભાના નવા આજીવન સભ્યો શ્રી જયંતૃિલાલ રતિલાલ મેતા ભાવનગર ,, હીંમત લાલ પ્રેમચંદભાઈ ,, હીંમતલાલ ચાંપશીભાઈ ,, કેશવલાલ મૂળચંદ વેરા , જયેશકુમાર નવનીતરાય મુંબઈ કે, બાબુલાલ લલુભાઈ દોશી છે, સાઠ વંથલી તપગચ્છ સંઘ વંથલી

Page #3

-> 10
竹
6 old his ll સભાના નવા માળના પેટના છ ૢ play ish ]]> 6 8 1 166, E, !blf is via y !bbly & 1>g0 918] શ્રી. શામળજી ફેલિયા મા × 9 'issue 3\#5Pl}$ eg islF_જીવનની યૂપી રૂપરેökE s Misp wce S ve is abby] રૢ si> kg gold #y 1 im Page #4

તેમાં પત્નીનું' જ ભાગ્ય કામ કરતું હોય છે. શ્રી પ્રભાકુંવરબેન તપસ્વી, શાંત, નિર્મળ તેમજ સ્થિર બુદ્ધિના છે. પતિના સુખ દુઃખમાં જ તેમણે પોતાના સુખ દુઃખ માન્યા છે અને આવી આદર્શ નારી જ સાચા સુખની અધિકારીણી બને છે.
શ્રી. શામળજી વસાને બે સુપુત્ર અને ચાર કન્યા રત્નો છે. મોટા પુત્ર શ્રી. વસંતભાઈ અને નાના પુત્ર શ્રી. અનિલભાઈ. બંને પુત્ર ઉંમર લાયક હોય પિતાના ધંધાને વ્યવસાય સંભાળી લીધું છે. શ્રી, શામળજી વસા તે હવે વાનપ્રસ્થ જીવન ગાળે છે. તેમની ચાર પુત્રીએમાંથી સૌથી નાના નીરુ બહેન સિવાય શ્રી. શારદાબેન, શ્રી. જયશ્રીબેન અને શ્રી. ધનકુવરબેનના લગ્ન થઈ ગયા છે.
સંવત ૨૦૧૨ની સાલમાં તેઓશ્રીએ પૂ. ભૂવનવિજયજી ગણિવર્યની નિશ્રામાં વંથળીથી પોરબંદર નજીક આવેલા બળેજા પાર્શ્વનાથને છરી પાળતો એક ભવ્ય સંઘ ભારે ધામધૂમપૂર્વક કાઢ્યો હતો. વર્તમાનકાળમાં ધન પ્રાપ્ત કરવું સહેલું છે, પણ તેને સદુપયોગ કરે એ કાર્ય ભારે કઠિન છે. કાળ એ વિષમ આવ્યો છે કે, માણસ ધન ભેગવવાને બદલે આજે પોતે જ ધનથી ભેગવાય છે. પરંતુ શ્રી શામળજી વસાએ ધન પ્રાપ્ત કર્યું અને તેને સદુપયોગ પણ કરી જાણ્યા.
શ્રી. શામળજી વસાને બે બહેને. મોટા બેન સ્વ. સુંદર બેન અને નાના બેન શ્રી. ચંપાબહેન. શ્રી. સુંદરબેન અત્યંત પ્રતિભાશાળી, માયાળુ, ધર્મનિષ્ઠ અને સેવાભાવી હતા. વંથળીમાં વરસોથી શ્રી વર્ધમાન આવેલ તપ ખાતુ ચાલે છે, જે સ્વ, સુંદરબહેનની મહેનત અને પુરુષાર્થને આભારી છે. ઘરે ઘરે ફરી એ બહેને બધી તિથિઓની રકમ એકઠી કરી હતી. શ્રી. સુંદરબહેન આજે જીવત ન હોવા છતાં તેઓ તેમના આવા અનેક સત્કાર્યો દ્વારા આજે પણ જીવન્ત જેવા જ
છે. નાસ્તિ તેvi ચા ના માં મયં–આવા પુણ્યાત્માઓની યશઃકાયાને જરા અને મૃત્યુને 'અય હોતું નથી.
ધન કમાવાની ધૂનમાં ધર્મની દિશામાં શ્રી. શામળજી વસનું લક્ષ બહુ ઓછું હતું. જૈન સાવી યાકિની મહત્તા ના મુખેથી નીકળેલી ગાથા શ્રીમદ્ હરિભદ્રસૂરિજી સમજી ન શક્યા, એટલે તે સાધ્વીને ગુરુ માન્યા અને દીક્ષા લીધી. એ સાધ્વીજીનું સતત સ્મરણ જાળવી રાખી શ્રીમદ્ હરિભદ્રસૂરિજીએ પોતાના દરેક ગ્રંથમાં પોતાના માટે “ મહત્તરાયાકિની સૂત્ર-ધર્મ પુત્ર’ એવું વિશેષણ વાપર્યું છે એ જ રીતે, પૂ. સાધવીશ્રી ચંદ્રોદયશ્રીજી (વાગડવાળા સંપ્રદાય જેઓ હાલ પત્રિ-કચ્છમાં ચોમાસું છે ના સમાગમમાં આવ્યા પછી, પારસમણિના સ્પર્શથી કથિર જેમ સેનું બની જાય છે, તેવું જ પરિવર્તન શ્રી શામળજી વસાના જીવનમાં થયું છે. પૂ સાધ્વી શ્રી ચ દ્રોદયશ્રીજીને તેઓ પોતાના પરમ ઉપકારી ગુરુ અને અત્યંત પૂજ્ય માને છે.
શ્રી શામળજી વસુ એ વંથળી જૈન તપાગચ્છના પ્રમુખપદે રહી પોતાની સેવા આપી છે ગાયમાતા પ્રત્યે તેમની અનન્ય ભક્તિ છે. ગૌશાળામાં રસ લઈ દુષ્કાળના વખતમાં તેમણે અનેક ગાયને કતલખાને જતા બચાવી છે. ગાય પ્રત્યેનો તેમને પ્રેમ માતૃભક્તિ સાથે સરખાવી શકાય તે છે. ધન આપવું એ એક વાત છે, પણ તન-મન-ધન પૂર્વક ગાયની સેવા કરવી એ દુર્લભ વાત છે. પૂર્ણ પુણ્યને ઉદય હોય તેને જ આવા સત્કાર્યો સૂઝે છે.
શ્રી શામળજી વસા જેવા સેવાભાવી, ધમપ્રેમી અને કર્તવ્યનિષ્ઠ મહાનુભાવને પેટ્રન તરીકે પ્રાપ્ત કરવા અને આનંદ અને ગૌરવ અનુભવીએ છીએ અને તેઓ દીધ તન્દુરસ્ત જીવન સાથે અનેક શુભ કાર્યો કરતા રહે એવી શુભ મનોકામના સેવીએ છીએ.

Page #5

વર્ષ : ૭૨ ]
RRRRRRRRRR ERY FREE
श्रीमानह
વિ. સ. ૨૦૩૧ આસે
... ઇ. સ. ૧૯૭૫ એકટોમ્બર
શ્રી દિવાલીપત્રનું સ્તવન હું ભવિયા ! ભજો વીરને, ઉમંગે રંગે આજે, જગદિલમાં દિવાલી છે, આજે હરખે સૌ ગાજે. (ટેક) શિવપદ જે રાતમાં પામ્યા, શ્રી વીરજિદ, શુભ કેવળાવળી વિશ્વ, ગૌતમ મુીંદ રે; રત્નતણી દીપમાત્ર થકી, રાત તે રાજે, જગદિલમાં દિવાલી છે, આજે હરખે સૌ ગાજે. (૧) વીરરૂપી ભાવ દીવા, ભરત ક્ષેત્ર થકી ગયા, જેથી દ્રવ્ય દિવાલીથી, ઉદ્યોત વિશ્વે થયા; જન્મ્યું. દિવાલી પર્વ, ત્યારે સારા સમાજે, જગદિલમાં દિવાલી છે, માજે હરખે સૌ ગાજે, (૨) વિભુ શ્રી વીર મુક્તિનું, અનેાખું પર્વ રાજે, વંદન હૈા હઝારાને તે, દેવાધિ દેવને આજે, દક્ષ કહે આત્મ લક્ષ્મી, વિસ્તારને કાજે, જગદિલમાં દિવાલી છે, આજે હરખે સૌ ગાજે, (૩)
[અંક : -૧૨
પૂ. આચાર્ય શ્રી વિજયદક્ષસૂરીજી RRRRRRRRRRRR
| 5 5 5 5 5 5 5 5 95 95 1994 199559555555 :$:$ 95:55

Page #6

૨૦૮]
ભગવાન મહાવીર પ્રભુનું જન્મકુંડલીનુ` સ્તવન
રચયીતા:—શ્રી વીરવિજયજી ઉપાધ્યાય
અવતરણુંઃ---શાહ મનસુખલાલ જગજીવનદાસ-રાજકોટ
સેવઈસ ચઉઘેરીયા અલબેલેસાઈ કયું રે લગાવા અતીદેરીયાં.. દીએ મીના ન ચલે છે.રૂ ન પીછે વધે. માબત-આપ ઉછેરીયા, ભાગ્ય અતુલ અલી માંગત અટકલી જન્મ ખલીગ્રહચારીયા.
સત પાસઈસ દેશત અડતાલીસ ઉજવલ ચૈત્ર તેરશે, સાઢ ઘડી ની, ઉત્તરા ફાલશુની મ'ગળવાર નીશા વસે.
સિદ્ધિ યાગ એક ઘડી પન્નર ચારે ચડી, વેલા મુહુત ત્રેવીસમે, લગ્ન મકર વહે સ્વામી, જન્મ લડે જીવ સુખી સહુ તે સમે.
મંગલ કેતુ લગ્ન, રવી બુધ ચેાથે ભુવને દશમે શનીશ્વર ઉચકે, ત્રીશલા રાણીએ જાયા દેવ દેવીએ ગાયે સુત સિદ્ધારથ ભુપકે. પંચમે છત્ર રાહુ સાતમે વેદ સાહુ કેન્દ્ર ગ્રહ મંડલી, ભાગ્ય ભુવને શશી, શુક્ર સંતાન વસી મેઘ હવા એક વિજલી
ચદ્ર દશા વિપાકે માસ ભુવન માકી, જન્મ દીશા શની સજની, ગુરૂ મહાદશામે કેવલ જ્ઞાન પામે તામુખ માની મેરે દીલવસી. સ્થાવર વિગલમે કાલ અન તભયે મેરી નીકલીયા સાથેમે નારકતિ। ગતી-સુખ ન એકરતી-કાલ નિગમીયા અનાથમે'.
બહેાત મે' નાચ નચે ચિઠુ ગતી ચા ખીમને' નેકી ન મેલીધે નાથજી, પેાત પ્રકાશ ઢીયે। આશ નિરાશ કીચે અલગ કીયા મે' આજથી.
માનવ ગુણ લહી તુમ સન્મુખ રહી-એર એર શીવ માંગીયે, ભાત ઓર ન કહુ" લીયે બીના ન રહું ખાલ હૃદયે રસ લાગીયે. નાથ નજર કરે ખેર ન એક ઘડી, સદા મગન સુખ લહેરમે, મંગલ તુરવરા, ગાવત અપ્સરા, શ્રી શુભવીર પ્રભુ મહેરમે
..એ
એ
એ
એ
એ
એ
એ
એ
એ
એ
.
આંકણી
૧
ર
3
૪
૫
७
८
૯
એ ૧૦
[આત્માંનદ કાશપ્ર

Page #7

અબ્રહ્મ-મૃત્યુ
૧
શ્રીમદ્ હરિભદ્રસૂરિજીએ ન'દ રાજાના વખતમાં થઈ ગયેલા ચાણક્રય અને સુખની વાત દ્વારા પ્રતિપાદન કર્યુ છે કે, ભાગ પદાર્થોં તજી કઠોર જીવન ગાળવામાં જો એવા ત્યાગ પરાણે આચરવા પડતા હાય, તે એ સાચા ત્યાગ નથી. પાણીના સખત પૂરમાં મજબૂત બાંધેલા 'ધ પણ જેમ તૂટી જાય છે, તેમ આવા ત્યાગ તેના આચરનારને કોઈ વખત દગા દે છે. મહાભારતમાં આવેલી પાંડુ રાજાની વાત પણ આવીજ છે.
મત્સ્યગ ધા, મહાભારતની આવજનની એક માછીમારની કન્યા હતી પિતાની એકની એક અત્યંત લાડકી પુત્રો અને રૂપને કોઈ પાર ન હતા. ખરેખર ઉકરડે રતન હતું. તેના લગ્ન થયા તે પહેલાં પિતાની ગેરહાજરીના કારણે, પરાશર મુનિને નાવમાં ખેસાડી તે જમના નદી પાર કરી રહી હતી. માછીમારની કન્યા હતી. એટલે આ વિદ્યામાં પ્રવિણ હતી. એ વખતે ન બનવા જેવુ' બની ગયુ, જેને પરિણામે તે પરા શર મુનિના પુત્રની માતા કૌમાય અવસ્થામાં જ અની. શ્યા પુત્ર તેજ મહર્ષિં વ્યાસ. મહર્ષિ વ્યાસ એ પરાશર મુનિ અને મત્સ્યગંધાનુ અણુમૂલ રત્ન.
અયાધ્યાના રાજા શતનુ હતા. સ્વર્ગની એક અપ્સરાને કોઈ અપરાધની શિક્ષારૂપે માનવ લેાકમાં આવવુ પડયુ. તેનું નામ ગંગા, ગંગાના લગ્ન શ ́તનુ રાજા સાથે થયા. પણ શિક્ષાને સમય પૂરા થતાં ગંગા તા અલાપ થઈ ગઈ. તેના એકના એક પુત્ર તે દેવનત. દેવવ્રત પાછળથી ભીષ્મ પિતામહ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા. ગગાના અલીપ થઈ ગયા પછી શતનું જીવન નિષ્પ્રાણ અને નિષ્ક્રિય બની ગયું. રાજાએ દેવવ્રત
લે. મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા. ઉંમર લાયક થયા એટલે તેના યુવરાજપદે અભિષેક કર્યાં.
યમુના નદીના નજીકના વનમાં શિકાર કરતાં એક વખત રાજાની દૃષ્ટિ મત્સ્યગંધા (તેના બીજા પણ નામેા જેવા કે સત્યવતી, ચેાજનગ ́ધા, ગધવતી, કાલી ઈત્યાદિ પણ છે) પર પડી અને રાજા પોતાની શુદ્ધ બુદ્ધ ગુમાવી બેઠો. પરાશર મુનિએ સત્યવતીને વચન આપેલું કે મારા બાળકની માતા થવા છતાં લોકોની દૃષ્ટિએ તુત કુંવારી જ ગણાશે. સ્વગની શાપિત અપ્સરા સાથે એ દાયકાઓ સુધી ગૃહસ્થાશ્રમ ભાગવ્યા પછી, એક માછીમાર કન્યા સાથે લગ્ન કરવું તેને ન છાજે એ અંગે તેના મનેમનમાં તુમુલ યુદ્ધ તે જરૂર થયુ' હશે, પરંતુ પ્રેમ અને યુદ્ધમાં નીતિ નિયમનુ પાલન ભૂલી જવાય છે. મશિના નશાની નાફક પ્રેમને પણ ઉન્માદ ચઢતા હેાય છે. આવા પ્રેમના કારણે તે અનેક મહાન રાજવીઓએ પોતાના રાજપાટ ન્યાછાવર કરી દીધાં છે. પરં'તુ સત્યવતીના પિતા ધીવરરાજની પેાતાની પુત્રીના લગ્ન રાજા સાથે કરી આપવા માટેની શરત ભારે આકરી હતી. સત્યવતીને જે પુત્ર થાય તેજ હસ્તિનાપુરના રાજવી બને એવી ધીવરરાજની શરત હતી. શ'તનું સત્યવતીના રૂપમાં મુગ્ધ ખની ગયા હતા એ સાચું', પણ તેનામાં માનવતા હતી, સારાસારનુ' તેને ભાન હતુ. રાજગાદી પર સાચા હુક ત। દેવવ્રતનેા હતેા, પેાતાની ભાગેચ્છાની તૃપ્તિ અર્થે દેવવ્રતના હક્ક કેમ ડૂબાડાય ?
સત્યવતી સાથે લગ્ન કરવાની તીમ ઇચ્છા છતાં તેના પિતાની શરત મંજુર રાખવા શ ́તનુની
૧. તરવા સૂત્રમાં શ્રી ઉમાસ્વાતિ મહારાજે મૈથુન પ્રવૃત્તિને અબ્રહ્મ કહેલ છે. (તત્ત્વાથ અ. ૭–૧૧) એક ઋષિ મુનિ અને એક મહાન રાજવીનેા કેવા કરુણ દેહાંત મૈથુન પ્રવૃત્તિના કારણે થાય છે, તે દર્શાવતી મહાભારતની ક્ષા એક ઐતિહાસિક કથા છે, તેથી બ્રહ્મ-મૃત્યુ'નું શીર્ષક આપ્યુ છે,
અબ્રહ્મ-મૃત્યુ]
[૨૦

Page #8

તૈયારી ન હતી. દિવસે દિવસે તે નબળે પડતે ત્યાંથી રાજાની ત્રણ પુત્રીઓમાંથી બે પુત્રીઓ ગયે. વાત એવી નાજુક હતી કે ન કોઈને કહી અમ્બિકા અને અમ્બાલિકાનું હરણ કરી આવ્યા. શકાય ન સહી શકાય. પિતૃભક્ત દેવવ્રતને આ અયોધ્યામાં આવી અને બેનનાં લગ્ન વિચિત્રવીર્ય વાતની જાણ થઈ, એટલે તુરત જ ધીવરાજ સાથે ધામધૂમપૂર્વક કર્યા. પાસે પહોંચી ગયે. પિતે રાજગાદીને હક્ક જતે લગ્ન પછી રૂપવતી સ્ત્રીઓમાં વિચિત્રવીર્ય કામી કરવા તૈયાર થયે અને સત્યવતીના પુત્રને જ બની ગયે. યૌવાવસ્થામાં જે અતિ કામી હોય રાજગાદી મળે એવી બાંહેધરી આપી. પણ તેની પર ક્ષય દર્દની તરવાર લટકતી હોય છે. ધીવરરાજને એની પુત્રીઓના પ્રાણ કરતાં પણ વિચિત્રવીર્યને પણ ક્ષય થયો અને શક્ય એવા અધિક પ્રિય હતી. દેવવ્રત તે રાજને હક જતા તમામ ઉપચાર કર્યા છતાં તેનું કરુણ મૃત્યુ કરવા તૈયાર હતા, પણ ભવિષ્યમાં તેને પુત્ર થાય થયું. દુઃખમાં ડૂબેલી અને નિરાધાર સત્યવતીની તે સત્યવતીના પુત્રને હક્ક ડુબાવી રાજગાદીને દષ્ટિ, રાજગાદી માટે જેના હકક છીનવી લેવામાં દાવો કરે તે શું થાય? એવી દલીલ ધીવરરાજે આવ્યા હતા, તે જ ભીષ્મ પર ગઈ. એ યુગમાં કરી. એ જ વખતે દેવવ્રતે પ્રતિજ્ઞા કરી કે આ એવી પ્રથા પ્રચલિત હતી કે કઈ યુવાન સ્ત્રીને પળથી હું આજીવન બ્રહ્મચર્યવ્રત ધારણ કરું છું. પતિ નિઃસંતાન મૃત્યુ પામે છે, તે વિધવા અન્ય એ વખતે અન્તરિક્ષમાંથી દે, અપ્સરાઓ પુરુષની સહાય દ્વારા સંતતિ પ્રાપ્ત કરી માતા અને ઋષિમુનિઓએ દેવવ્રત પર પુષ્પ વૃષ્ટિ કરી બની શકે. સત્યવતીએ આ કાર્ય માટે ભીષ્મની જ અને બેલી ઊડ્યાં કે “આ તે ભીષ્મ છે.” પસંદગી કરી. માતાની આવી વાત સાંભળી આજે પણ “ભીષ્મ” શબ્દ પ્રતિજ્ઞાનું વિશેષણ તે કમકમી ઉઠ્યો. વિષણુ હૈયે તેણે કહ્યું બની ગયું છે. ભીષ્મની પ્રતિજ્ઞા એટલે ન ભૂતે “માતા! બ્રહ્મચર્યની લીધેલી પ્રતિજ્ઞાન ભંગ ન ભવિષ્યતિ. ભીષ્મ નૈષ્ઠિક બ્રહ્મચારી બની ગયા કરી હું જીવતે રહે તે મારા માટે મૃત્યુ કરતાં પિતાના સુખ રૂપી એક ભવ્ય આદર્શ અર્થે પણ એ જીવન બદતર છેયમુના કાંઠે જે દિવસે તેમણે બ્રહ્મચર્યવ્રત ધારણ કર્યું અને પછી તે બ્રહ્મચર્યનું વ્રત ધારણ કર્યું, એજ ઘડીએ મારી પિતાનું સુખ જ એમનું બ્રહ્મ બની ગયું. ભગવૃત્તિનું પણ મૃત્યુ થયું. હવે એ સજીવન
પછી તે સંતનું રાજા અને સત્યવતીના લગ્ન ન થઈ શકે. માતાને સલાહ આપતાં કહ્યું “કોઈ થયા અને તેને બે પુત્ર થયા. મોટો પુત્ર તે સુયોગ્ય બ્રાહ્મણ દ્વારા નિગના રસ્તે સંતતિ ચિત્રાંગદ અને નાને પુત્ર વિચિત્રવીર્ય. પુત્રની ઉત્પન્ન થાય એવી યેજના કરવી જોઈએ.” બાલ્યાવસ્થામાં જ શંતનુ રાજાનું મૃત્યુ થયું. એ યુગમાં લોકે સંતતિ માટે ઝંખતા અને તેના પછી તેને પુત્ર ચિત્રાંગદ રાજા થયે. એક નિઃસંતાન યુવાન વિધવા સ્ત્રીઓ માટે આ માગ ગન્ધર્વ સાથેના યુદ્ધમાં ચિત્રાંગદ મૃત્યુ પામ્યા. અપનાવતા. અલબત્ત, આ માર્ગ આપદુ ધર્મ પિતાના નાના ભાઈની અંતિમ ક્રિયા પતાવી, રૂપેજ અપનાવવામાં આવતા સત્યવતીને એ વખતે ભીમે વિચિત્રવીર્યને ગાદીએ બેસાડ્યો. વિચિત્ર- કૌમાર્ય અવસ્થામાં પારાશર મુનિથી ઉત્પન્ન થયેલ વીર્ય બહુ નાની ઉંમરને હતો એટલે માતા પિતાને પુત્ર વ્યાસજી યાદ આવ્યા. વ્યાસજી સત્યવતીની સલાહ સૂચના મુજબ ભીષ્મ રાજ્યનું સંતને પુત્ર ન હોવા છતાં સત્યવતી તેની પાલન કરવા લાગ્યા. વિચિત્રવીર્ય મેટો થતાં માતા તે હતી જ. માતાની આજ્ઞા વ્યાસજીએ ભીષ્મ નાના બંધુના લગ્ન માટે, કાશીને રાજાની કબૂલ રાખવી પડી. પરિણામે અંબિકાએ જે અત્યંત સુંદર પુત્રીઓના સ્વયંવરમાં ગયા અને પુત્રને જન્મ આપે તે ધૃતરાષ્ટ્ર કહે છે કે
[આત્માન પ્રકાશ

Page #9

નિયેગ સમયે અખિકા વ્યાસજીની વિરૂપતા સહુન ન કરી શકી તેથી આંખા વીંચી ગઈ. આ કારણે ધૃતરાષ્ટ્ર અધરૂપે જ જન્મ્યાં. એવી જ રીતે અમ્બાલિકા પણ વ્યાસજીનુ રૂપ જોઈ ફિક્કી પડી ગઇ અને પરિણામે જે પુત્ર જન્મ્યા તે જન્મથીજ ફિક્કો હતા, તેથીજ તેનું નામ પાંડુ રાખવામાં આવ્યુ. ધૃતરાષ્ટ્ર મેઢા હેાવા છતાં અંધ હોવાથી રાજપદના અધિકારી પાંડુ બન્યા.
ધૃતરષ્ટ્રના લગ્ન ગાન્ધારરાજ સુખલની પુત્રી ગાન્ધારી સાથે થયા. પેાતાના પતિ અધ છે એ વાત જેવી ગાંધારીએ જાણી, કે તરતજ જે સુખ મારા પતિના ભાગ્યમાં નથી એ સુખ મને પણ ન જોઇએ એવા નિશ્ચય કરી પોતાની આંખે પાટા બાંધી દીધા. પાંડુના લગ્ન યદુવ ંશમાં શૂર નામે એક યાદવ શ્રેષ્ઠિની પુત્રી પૃથા સાથે થયા. પૃથા તેના પિતાના ફઈના પુત્ર કુન્તીભેજને ત્યાં મોટી થઇ એટલે તે કુન્તા તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ. કુન્તાના ઇતિહાસ પણ મહદ અ ંશે સત્યવતીને મળતા છે. કુન્તાનું રૂપ અલૌકિક હતુ. કુન્તા તપસ્વીની હતી, લઘુ વયેજ તપ કરી તેણે દુર્વાસા મુનિ પાસેથી એક મંત્ર પ્રાપ્ત કર્યાં હતા. આ મ ંત્રને જપ કરવાથી તે ઈચ્છે તે દેવ તેની સમક્ષ હાજર થાય અને તેનાથી પુત્ર પ્રાપ્ત કરી શકે. કૌમાય અવસ્થામાં જ મ`ત્રની કસોટી કરવા તેણે સૂ`દેવની ઇચ્છા કરી. આ દેવથી તેને પ્રાપ્ત થયા તે પુત્ર કણું, પણ એ પુત્રની કોઇને ખબર ન પડે તે રીતે તેને પેટીમાં મૂકી નદીમાં વહેતા મૂકી દીધા. જીવવા માટે 'ભ કયારેક અનિવાર્ય બની જતા હાય છે. કોઈ નિઃસ'તાન સારથી દંપતીના હાથમાં એ પેટી આવી અને કણુ તેના પુત્ર તરીકેજ મોટા થયા. ભીષ્મે પાંડુના લગ્ન એક બીજી કન્યા સાથે પણ કરાવ્યા. તેનું નામ માદ્રી-રૂપમાં સાક્ષાત્ તિ જેવી હતી.
પાંડુએ અનેક દેશો પર વિજય મેળવી શ’તનુ રાજાની કીતિ ક્રી પ્રાપ્ત કરી, પણ જન્મથી જ તે ફિક્કો હતા. પાંડુ, પાંડુ (એનિમિયા) રાગના
અબ્રહ્મ-મૃત્યુ]
દર્દી હતા, તેથીજ તેનું નામ પાંડુ રાખવામાં આવ્યું હતું. દાદાની કીતિ પુનઃ પ્રાપ્ત કરી પાંડુરાજા તેની બંને પત્નીએ સહુ હિમાલય પર્યંતના દક્ષિણ પ્રદેશના એક સુંદર શલવનમાં રહેતા હતા. પાંડુ એક વખત મૃગયા અર્થે ગયેલાં ત્યારે દૂરથી મૃગ-મૃગલીનું જોડું કામ ક્રીડામાં લીન હેાય એવા શ્વાસ થયા. પાંડુએ તીર માર્યું અને મૃગ જેવું દેખાતું પ્રાણી ઘાયલ થયુ, પણ નજીક જઈને જોયું ત્યારે ખબર પડી કે એ તો કદમ મુનિ હતા. પાંડુને ભારે પશ્ચાત્તાપ થયા. શ્રવણના માતા પિતાએ, દશરથના હાથે પેાતાના પ્રિય પુત્રનુ મૃત્યુ થયાનું જાણ્યું' અને જેવા શાપ આપેલે, તેવા જ શાપ મુનિએ પાંડુને આપતાં કહ્યું: જે પરિસ્થિતિ અને સ ંજોગામાં મારૂ મૃત્યુ થાય છે, તેવું જ મૃત્યુ તને પણ પ્રાપ્ત થવાનું જ. ' આને શાપ કહેા કે કનુ' ફળ કહા બધુ જ સરખુ છે.
"
પાંડુએ તે જ વખતે બ્રહ્મચર્ય પાળવાના સ'કલ્પ કર્યાં. શાપ મળ્યાં પછી મૃત્યુને દૂર રાખવા માટે આવે! સંકલ્પ જરૂરી હતા પરંતુ ભવ્ય ઈમારતના પણ પાયે નબળા હાય તે તેવી ઇમારતને ધરાશયી થતાં વાર નથી લાગતી. કહેવાય છે કે પાંડુના અતિ આગ્રહના કારણે, કુતાની પાસેના મ ંત્રની મદદથી તેણે ધમ-વાયુઇંદ્ર દેવા દ્વારા જે ત્રણ પુત્રા પ્રાપ્ત કર્યાં' તે જ મહાભારતના મુખ્ય પાત્રા યુધિષ્ઠિર, ભીમ અને અર્જુન. કુંન્તાએ એ જ મંત્ર માદ્રીને શીખવી તેને પણ એ પુત્રા પ્રાપ્ત કરાવ્યા. આ બે પુત્રોના નામે સહદેવ અને નકુળ હતા. આ બન્ને પુત્રા અશ્વિની કુમારોની સહાય દ્વારા ઉત્પન્ન થયા હતા.
પાંડુરાજા શૂરવીર, ઉદાર, ધર્મપ્રેમી અને પ્રેમાળ હતા. ક્રિંદમ મુનિના શાપ પછી તે સ ંચમી ખની ગયા. શ્રી સંગથી દૂર રહેતા કારણ કે સ ́ગ એટલે તેના માટે મૃત્યુ. કુન્તા અને માદ્રીએ પણ એવી રીતે પેાતાના જીવન મનાવી ઢીધાં કે પાંડુની એવી વાસનાને જરા પણ ઉત્તેજન
[૧
ન

Page #10

મળે, માણસ ગમે તેટલી સાવચેતી પૂર્વક જીવન જીવે, પણ નિયતિમાં નિર્માણ થયેલુ બન્યા વિના નથી રહેતુ.
વસંતઋતુના દિવસો હતા. એક રળિયામણી સાંજે કુન્તાએ માદ્રીને કહ્યું કે ખાળકોને હું સાચવું છું, તું બહાર ફરી આવ. બંનેમાંથી કોઇ પાંડુ સાથે તેા બહાર જતા જ નહીં. ભાવિ કયારે માનવીને ભૂલાવે છે તે નથી સમજી શકાતું. માદ્રી આમ તે! રૂપનેા કટકા હતી, પણ એ રૂપ પતિની દૃષ્ટિએ ન પડવા દેતી. તે દિવસે કેણુ જાણે શું સૂઝયુ` કે ઠારેા કરીને ફરવા નીકળી પડી. ફરીને પાછા ફરતાં સાંજ પડી ગઇ અને રસ્તામાં જ પાંડુરાજાના ભેટો થઇ ગયા. સંયમી જીવન જીવવું એ ઉત્તમ છે પણ સહેલું નથી. સંયમ જો જીવનમાં સ્વાભાવિક રૂપ ન બની જાય અને ખળજબરી કે ભયથી તેનુ પાલન થતુ હાય, તો કોઇને કોઇ દિવસ એવા સંયમ માણસને દગો દઇ બેસે છે. દખાવી રાખેલી વિષય વાસના કોઇ વખત એવા ઉછાળા મારે છે કે જેથી સંયમની પાળ તૂટી પડે છે.
જગલમાં જેમ એકાએક દવ ફાટી નીકળે છે તેમ માદ્રીને જોઇ પાંડુનાં દેહમાં કામરૂપી અગ્નિ ફાટી નીકળ્યા. આમેય ક્ષયના દદી એની કામવાસના સતેજ હાય છે. માદ્રીએ કિંક્રમમુનિના શાપ યાદ કરાવી દયા ભાવે કહ્યું કે તમારા માટે તે મૈથુન અને મૃત્યુ બને ખરેખર છે, એ વાતથી દૂર રહેવા આજીજી કરતાં કહ્યું: “અગ્નિવડે જેમ શમન ન થઈ શકે તેમ ભાગથી તૃપ્તિ થવાને બદલે ભાગવૃત્તિ ઉલટી વકરે છે. અને વિચાર તે કર, ભેગના કારણે ન મનવા જેવું મની જશે તે લેકે મારા પર કેવા ફીટકાર વરસાવશે ? લે।કો મારા નામ પર થૂંકશે એને પણ તમને કશા વિચાર નથી થતા ? અનાદિ કાળથી સ્ત્રીનું લેડી હલકું માનવામાં આવે છે, એટલે લેક તે એમ જ માનશે કે મેં તમને લલચાવ્યા અને ઉન્માગે ચડાવ્યા. એકાદ મે
૨૧૨]
ક્ષણનેા ક્ષુલ્લક આનદ તમારા અને સાથે મારા નાશ નેાતરશે.”
પણ માદ્રીની કોઇ પણ દલીલ કામ ન આવી. વૈરાગ્ય વિનાના ત્યાગ પાણીના પરપેાટા જેવા છે, એ ટકી શકતા નથી. પતિ પાતે જ જ્યાં ભાન ભૂલે ત્યાં સતી પણ શુ' કરી શકે ? કામવૃત્તિ ગમે તેવા ડાહ્યાને પણ અધ બનાવે છે અને એવા માણસ પછી પોતાની શુદ્ધ યુદ્ધ ખોઇ બેસતા હેાય છે. પાંડુનુ પણ એમ જ બન્યું. ભાવિના લેખ મિથ્યા થતા નથી. શાપિત પાંડુ' મૈથુનના કારણે મરણને શરણુ થયા અને કુન્તા તેમજ માદ્રી ને વિધવા થઈ.
અયેાધ્યામાં અને સર્વત્ર આ વાત જાણવામાં આવી ત્યારે હાહાકાર ફેલાઇ ગયા. માતા સત્યવતી પણ ત્યારે હયાત હતા. પેાતાના અને પુત્રો તે તેને અધવચ્ચે જ મૂકી વિદાય થયા હતા, પણ હવે એ વિધવા પૌત્ર વધૂને મૂકી પાંડુને પણ દેહાત્સગ થઇ ગયા. તેના માટે જીવન એજારૂપ બની ગયુ, કારણ કે આવા કાતિલ ઘા જીવનભર
રુઝાયા વિના પીડા આપ્યા જ કરે છે.
કુન્તા મેાટી હતી એટલે બાળકો માદ્રીને સેપી તે સતી થવા તૈયાર થઇ માદ્રીએ રડતાં રડતાં કહ્યું; આપણા પતિનું મૃત્યુ મા નિમિત્તે થયું છે, માટે સતી થવાના મારા હકક છીનવી ન લેતાં મને રજા આપા માટી બહેન ! જે બાળકોને અગ્નિનુ'માટા કરવાની મારી ફરજ હતી, તે જે હુ
અભાગણી તમારા શીરે નાખતી જાઉં છું. તમારી કુપા વડે જ મને એ બાળકો પ્રાપ્ત થયા એટલે સાચી રીતે તેા તમે જ પાંચે સંતાનેાની માતા છે.”
આ રીતે માદ્રી પતિ સાથે સતી થઇ અને કુન્તા તે દિવસે ત્રણને બદલે પાંચેય સતાનાની માતા બની ગઇ. કેવા વિચિત્ર સ`સાર છે ? આ બધું આપણે જોઇએ છીએ, સમજીએ છીએ પણ જે ઘરડ પૂર્વક જીવન જીવીએ છીએ તેમાંથી મુકત થવાને બદલે બંધાવાનું જ આપણને ગમે છે !
[આત્માન' પ્રકાશ

Page #11

શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા ભાવનગર સન્માનસમારંભ
મંત્રી જન આત્માનંદ સભા ભાવનગર નગમ)
શ્રી એ આત્માનંદ સા
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા ભાવનગર તરફથી સંસ્થાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ શ્રી ખીમચ'દભાઇ ચાંપશી શાહનું બહુમાન કરવાના એક સન્માન સમારંભ તા. ૨૧-૯-૭૫ના રાજ સ્ટેટ બેન્ક એફ સૌરાષ્ટ્રના ડેપ્યુટી જનરલ મેનેજર શ્રી વિનયકાન્ત મહેતાના પ્રમુખપદે ચેજાયેા હતેા. આ સભામાં સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિ`ટીના કુલપતિ શ્રી હરસુખભાઈ સઘવી તેમજ જાણીતા ઉદ્યોગપતિ શ્રી વાડીલાલ ચત્રભુજ ગાંધી અતિથિવિશેષ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ સભામાં જૈન સંઘના આગેવાના તથા પ્રાધ્યાપકો તથા સભાના તથા મુ. શ્રી ખીમચંદભાઈના શુભેચ્છક સારી સખ્યામાં
હાજર રહ્યા હતા.
શરૂઆતમાં મહિલા કેલેજની બહેનેાએ નવકાર મંત્રનું મગળાચરણ કરી મંગળ શ્ર્લોકો
ગાયા હતા.
ત્યારબાદ શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાના પ્રમુખ શ્રી ગુલામચ' લલ્લુભાઈએ આમ'ત્રિત અતિથિએ તથા અન્ય શ્રોતાગણનુ હાર્દિક સ્વાગત કરી સસ્થાના કાર્ય ના તેમજ સંસ્થાના કા વાહકો તથા સંસ્થાના પ્રકાશન વગેરેના ખ્યાલ આપ્યા હતા. મુ. શ્રી ખીમચ'દભાઇ વિશે ખેલતા તેઓએ જણાવ્યુ` હતુ` કે શ્રી ખીમચ'દભાઇના જ્ઞાન અને અનુભવના સંસ્થાના વિકાસમાં ઘણા મોટા ફાળા છે.
સન્માન સમાર’ભ]
[૨૧૩

Page #12

ત્યારબાદ શ્રી કાન્તિલાલ જ દોશીએ સમાર'ભના પ્રમુખશ્રી તથા અને અતિથિવિશેષને પરિચય આપતા જણાવ્યુ` હતુ` કે ત્રણે મહાનુભાવા જ્ઞાનપ્રેમી છે અને જ્ઞાન પ્રચારના કાર્યને વરેલા છે. સમાર’ભના પ્રમુખશ્રી સ્ટેટ બેન્કના મેનેજર તરીકેની ફરજ નિષ્ઠાપૂર્વક અને કુશાગ્રતાથી ચલાવે છે અને સ્ટેટ બેન્ક ઓફ સૌરાષ્ટ્રની આજે જે અનેક શાખા પ્રશાખાએ ફાલીકૂલી છે તે એમની કાર્યદક્ષતાને આભારી છે. તેમના મુખ્ય વ્યવસાય ઉપરાંત તેમને ક્રિકેટ, ટેનીસ, "વાલીખાલ જેવી રમતાના શેખ છે તેમજ વાચન અને જ્ઞાન પ્રાપ્તિમાં ઊંડે રસ છે. આવા પ્રમુખ આ સમારભ માટે અમને મળ્યા એ અમારૂં સદ્ભાગ્ય છે.
અતિથિવિશેષ શ્રી હરસુખભાઈના પરિચય આપતા શ્રી દેશીએ કહ્યું કે તેઓશ્રી ભાવનગરમાં સ્નાતક થયા છે અને પછી કાયદાશાસ્ત્રને અભ્યાસ કરી પ્રથમ કાયદા ક્ષેત્રમાં ઝુકાવ્યુ', અને મારખી સ્ટેટમાં ચીફ જસ્ટીસ પણ બન્યા. તે પછી તેઓએ કેળવણી ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કર્યાં અને રાજકોટની ધમેન્દ્ર કેલેજના પ્રિન્સિપાલ તરીકે સફળ સ’ચાલન કર્યું. તે પછી વીરાણી ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટી તરીકે તે ટ્રસ્ટની કૉલેજના વિકાસમાં ઊંડે રસ લઇ પેાતાના અનુભવ જ્ઞાનને લાભ આપે છે. તેએના પિતાશ્રીના નામથી રાજકોટમાં શ્રી સંઘવી લેા કોલેજ ચાલે છે તેના સંચાલનમાં પણ તે ઊંડા રસ લઇ સહકાર આપે છે. હાલમાં સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના કુલપતિ તરીકે યુનિવર્સિટીના વિકાસ માટે પેાતાની શક્તિની માનદ સેવાઓ આપી રહ્યા છે. તેઓને હંમેશા સાથ અને સહકાર મળતા રહે એવી આશા દર્શાવી હતી.
ત્યારબાદ અન્ય અતિથિવિશેષ શ્રી વાડીલાલભાઈના પરિચય આપતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે કેળવણી, સમાજ કલ્યાણુ, અને દેશભક્તિના ક્ષેત્રે તેમણે અજોડ સેવા આપી છે અને આપી હ્યા છે આ સ'સ્થા પર તેમને ખાસ મમતા છે અને અવારનવાર અમારા કાર્યોંમાં સાથ અને સહકાર આપતા રહે છે. તે પછી સસ્થાના કાર્યના તેમજ સંસ્થાના ઉપ-પ્રમુખને ટ્રૅક પરિચય આપ્યા હતા.
ત્યા ખાદ શ્રી ચીમનલ લ વÖમાન શાહે મહાર ગામથી આવેલા શુભેચ્છાના સદેશાઓનુ વાંચન કર્યું' હતું, તેમાં મુખ્યત્વે શ્રી ભ વનગર જૈન સઘના પ્રમુખ શ્રી ભેગીભાઈ, સૌરાષ્ટ્રના માજી નાણાં પ્રધાન શ્રી જગુભાઇ પરીખ, માયસાર યુનિવર્સિટીના જૈનેાલાજી અને પ્રાકૃતના અધ્યક્ષ શ્રી એ. એન. ઉપાધ્યે તથા એસ. એન. ડી. ટી. યુનિવર્સિટી મુંબઇના વાઇસ-ચાન્સેલર ડૉ. શ્રી માધુરીબેન શાહ વગેરેના સદેશાઓ હતા.
ત્યારબાદ સંસ્થાના ઉપપ્રમુખ શ્રી મનસુખલાલભાઈ મહેતાએ સંસ્થાને પાયાથી મજબૂત કરનાર શ્રી મુળચંદ નથુભાઇ, શ્રી મગનલાલ ઓધવજીભાઇ, શ્રી ફતેચ ંદ ઝવેરભાઇ, શ્રી ગુલાબચંદ્ર આણંદજી કાપડીયા, શ્રી વલ્લભદાસ ત્રિભુવનદાસ તથા અન્ય કાકરેએ સંસ્થાને આપેલી સેવાને ખીરદાવી સસ્થાના સાહિત્ય પ્રકાશનને અને તેમાં મુ. શ્રી ખીમચ દભાઇએ લીધેલા શ્રમ અને ઊંડા રસના ખ્યાલ આપી મુ. શ્રી ખીમચ'દભાઇની સેવાઓને બીરદાવી હતી અને સંસ્થાના પ્રકાશનેાનુ મહત્વ સમજાવ્યુ હતુ.
ત્યારબાદ સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના કુલનાયક શ્રી ગૌરીભાઇ ભટ્ટે શ્રી ખીમચંદભાઇ શાહનું સન્માન કરતા જણાવ્યુ` હતુ` કે શ્રી શાહ સાહેબ મારા ગુરુ છે, તેમની સાથે કાર્ય કરવાથી મને તેમના નીકટના પરિચય થયા છે. તેમની કાર્ય કરવાની ચેસાઈ, ઉત્તમ કતવ્ય નિષ્ઠા, અને સંશોધનના ઊંડા રસ પ્રશ'સનીય છે. તેમના સપર્કમાં આવનાર સૌ કોઇના મનને તે સ્નેહ અને
૨૧૪]
[આત્માન’દ પ્રકાશ

Page #13

મમતાથી આકર્ષી લે છે. તેમને પ્રાથ્ય સંસ્કૃતિના અભ્યાસમાં ઊ'ડા રસ પણ દાદ માગી લે તેવે છે. આ ઉપરાંત આજે આવેલા સંદેશામાંથી એક બે મહત્ત્વના મુદ્દાના ઉલ્લેખ કરૂ' તા અસ્થાને નહિ ગણાય. તેમાં ‘જૈન ચેર'ની સ્થાપનાના ઉલ્લેખ થયા છે, તે માટે હું જાણુ` છું ત્યાં સુધી આ સંસ્થામાં પૂરી સામગ્રી પડેલી છે, અને ભાવનગરના જૈન સમાજપણ તેમાં પૂરો ટેકો આપશે એવી મને આશા છે,
શ્રીમાન ખીમચંદભાઈ ચાંપશીભાઇ શાહને શ્રી જૈન આત્માનદ સભા તરફથી એનાયત થયેલ માનપત્ર સમારંભના પ્રમુખ શ્રી વી. કે. મહેતા અપણું કરી રહ્યા છે. સાથે સમારંભના અતિથીવિશેષા સૌરાષ્ટ્ર યુનીવરસીટીના કુલપતીશ્રી હરસુખરાય સંઘવી તેમજ શ્રી વાડીલાલ ચત્રભૂજ ગાધી તેમજ સભાના માનમંત્રી શ્રી હીરાલાલ જુડ લાલ શાહ ઉપસ્થિત છે.
T
ત્યાર બાદ મહિલા કોલેજના પ્રિન્સિપાલ શ્રી જયેન્દ્રભાઇ ત્રિવેદીએ જણાવ્યુ કે મને પણ શ્રી શાહ સાહેબના વિદ્યાર્થી અનવાનુ` સદ્ભાગ્ય સાંપડયું છે. પણ મારૂ તે ખીજાએ કરતા વધારે સદ્ભાગ્ય કે પછીથી શ્રી શાહ સાહેબના માર્ગદશન નીચે મહીલા કેલેજમાં કાર્ય કરવામાં મને તેમના ઊંડા અનુભવ જ્ઞાન, અને કાર્યદક્ષતાના લાભ પણ મળ્યે છે. તેમની પાસેથી વિદ્યાભ્યાસ ઉપરાંત વહીવટના પાઠ પણ હું શીખ્યા છું. બીજું અત્રે ‘જૈન ચેર’ની સ્થાપના અંગે વિચારા
સન્માન-સમારંભ]
[૧૫

Page #14

રજુ થયો. એ ઘણી જ સારી બાબત છે, પણ મને એક સૂચન કરવાનું મન થાય છે કે “જન ચેર થાય તે અભ્યાસ કરનાર વિદ્યાર્થી ક્યાં છે? એ દિશામાં આપણે કંઈક કામ શરૂ કરવું જોઈએ. યુવાન પેઢીને આપણે જૈન દર્શનના અભ્યાસમાં રસ લેતી કરવી જોઈએ તે કામ આવી આત્માનંદ સભા દ્વારા જરૂર થઈ શકે.
ત્યાર બાદ સંસ્થાના મંત્રીશ્રી હીરાલાલ જુઠાભાઈ શાહે સંસ્થા વિષે ટૂંકમાં પરિચય આપ્યો હતે. અને કહ્યું કે મુરબ્બી શ્રી ખીમચંદભાઈનું સન્માન કરવાને પ્રસંગ બધી રીતે ઉચિત છે. શ્રી શાહ સાહેબ સરળ સ્વભાવના છે અને સંસ્થાની પ્રગતિમાં એમને ફળો ઘણો મોટો છે. તેમનામાં અનેક ગુણે રહેલા છે જે આપણને હંમેશા પ્રેરણાદાયી બની રહે તેવા છે. સ્નેહ, સૌજન્ય, નિઃસ્વાર્થ સેવા વગેરે ગુણેથી એ આપણું સન્માનના પૂરા અધિકારી છે. શાસનદેવ તેમને તંદુરસ્તી પૂર્ણ કીર્ધાયુ બક્ષે એવી પ્રાર્થના સાથે વિરમું છું.
ત્યાર બાદ પાલીતાણાથી સમારંભ અર્થે પધારેલા ડે, શ્રી બાવીશી સાહેબે શાહ સાહેબ વિષે બે શબ્દો કહ્યા હતા.
ત્યાર બાદ સંસ્થાના મંત્રીશ્રી હીરાભાઈએ શ્રી શાહ સાહેબના માનપત્રનું વાચન કર્યું હતું, અને સમારંભના પ્રમુખશ્રીએ શ્રી શાહ સાહેબને માનપત્ર અર્પણ કર્યું હતું. તે પછી તેમનું ફૂલહારથી સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યાર બાદ પ્રમુખશ્રી તથા બન્ને અતિથિ વિશેષનું ફેલહારથી સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યાર બાદ શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય વતી છે. શ્રી જેને સાહેબ શ્રી ખીમચંદભાઈનું ફૂલહારથી સન્માન કર્યું હતું. તે પછી ભાઈશ્રી મહેતાએ શ્રી જૈન શ્રેયસ મંડળ વતી ફૂલહાર અર્પણ કર્યા હતા.
ત્યાર બાદ મંત્રીશ્રીની વિનંતીથી અતિથિવિશેષ અને સૌરાષ્ટ્રના કુલપતિશ્રી હરસુખભાઈ સંઘવીએ શ્રી ખીમચંદભાઈને તૈલચિત્રને અનાવરણ વિધિ કરી પ્રવચન કર્યું હતું.
શ્રી હરસુખભાઈએ મુ. શ્રી ખીમચંદભાઈ વિષે બોલતા કહ્યું તેઓ તે મારા ગુરુ છે. એક રીતે કહીએ તે મારા ભાવનગર પ્રવેશની બારી તેઓએ ઉઘાડી આપી હતી. મને ભાવનગરની કોલેજમાં પ્રવેશ અપાવવામાં તેમની સહાય મુળ હતી. પૂ. શાહ સાહેબનું સન્માન એટલે સેવાનું સન્માન છે. આ સન્માન કરી જૈન જૈનેતર સમાજ તેમની સેવાની યોગ્ય મૂલવણી કરી રહ્યો છે આ આહૂલાદક પ્રલંગે મને યાદ કર્યો એ બદલ સંસ્થાને હું આભાર માનું છું.
શ્રી આત્માનંદ સભા સાથે તે મારો પરિચય હું અને ભતે ત્યારથી જ શરૂ થયા છે. પૂજ્ય આત્મારામજી મહારાજની યાદમાં સભાની સ્થાપના કરવામાં આવી. તેમાં આત્માના નિર્દોષ સુખની પ્રાપ્તિ માટેની વિચારણા કરવી અને જ્ઞાન પ્રચારના હેતુથી આ સંસ્થાની સ્થાપના અને સંચાલન થયા જેન સમાજ જ્ઞાનને પ્રથમ સ્થાન આપી રહ્યો છે, જ્ઞાન પ્રચાર માટે દાનવીરે હંમેશા આગળ આવે છે. જૈન શાસનમાં સર્વ દુઃખમાંથી અને કમબંધનથી મુક્ત થવાને માગ બતાવવામાં આવ્યા છે. વીતરાગના શાસનને પરિચય, તેના પ્રત્યે અને શાસનની મહત્તા અને તે માટે જ્ઞાનના સમર્થનનું મહાન કાર્ય આ સંસ્થા કરી રહી છે. આ સંસ્થાએ તેના મહાન કાર્યથી દેશપરદેશમાં જેના દર્શનની નામના વધારી છે.
૨૧૬]
આત્માનંદ પ્રકાશ

Page #15

પૂ. ખીમચ'દભાઇનુ' સન્માન એ એક કરૂણામૂર્તિનુ સન્માન છે, તેમનુ સન્માન સર્વ પ્રકારે ઉચિત છે. એક વિદ્વાનના કહ્યા પ્રમાણે આ જમાનામાં જ્ઞાનની ઉપેક્ષા થઈ રહી છે ત્યારે જ્ઞાનીઓને યાદ કરી, કર્માંથી મુક્ત કરનાર જ્ઞાનના પ્રચાર કરનારી આ સંસ્થાને આપણે બીરદાવીએ. સભાની સ્થાપના જૈન જ્ઞાનની ઉન્નતિ માટે થઈ છે. જૈન જ્ઞાનના પ્રચાર માટે સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીમાં “જૈન ચેર”ની સ્થાપના થાય તે ઉત્તમ છે તે માટે જૈત દાનવીરાએ આગળ આવવું જોઇએ. અને જ્ઞાનગાથી જેવી પ્રવૃત્તિ દ્વારા યુવાન પેઢીને વિદ્યા જ્ઞાન તરફ આકર્ષી વિદ્યાભ્યાસ પ્રેમી બનાવવા પડશે. ‘શ્વેત ચેર’ની સ્થાપના સાથે જ્ઞાન ગાષ્ઠીનુ` ઉમદા કાર્ય કરીને આ સસ્થા પૂરક કાર્ય બજાવી શકે તેમ છે. જેના પાસે ધન છે, દાનવીરા પણુ છે તે ત્રણ ચાર લાખની રકમ ઊભી કરવી એ કામ અઘરૂ` નથી રાજકોટમાં વીરાણી ભાઈઓ તરફથી પણ આ બાબતમાં સાનુકૂળ વલણ જણાયું છે રાજકોટમાં સોસીઅલ ગ્રુપ છે તેના પ્રમુખે પણ આ બાબતમાં ઉપયેગી થવાનુ વલણુ ખતાજુ છે. અન્નદાન કરતા જ્ઞાનદાન વધારે કીમતી છે તેમાં આત્માની ઉન્નતિ રહેલી છે. દાનના અ અવસર આવ્યા છે તે તક જૈન દાનવીરા ઝડપી લે. જ્ઞાન પ્રાપ્તિની આજે ભૂખ ઉઘડી છે ત્યારે ‘જૈન ચેર’ના વિચાર સાકાર કરવાની તક આપણે ઝડપી લેવી જોઈએ. અંતમાં મુ. શ્રી ખીમચંદભાઇના પવિત્ર માત્મા છે આ નિવૃત્ત જીવનમાં હંમેશા નવકાર મંત્રનું રટણું કરે છે અને આ ઉમરે નિવૃત્તિ છે આટલા પ્રવૃત્તિમય છે એમને હું નાના માણુસ શી સલાહ આપું. એ તે મારા ગુરુવર્યાં, સૌના ગુરુવય' છે તેએ સુખ જીવન ગાળે એવી શુભેચ્છા.
ત્યારબાદ અતિથિવિશેષ શ્રી વાડીભાઈએ શ્રી ખીમચંદભાઇનુ' સન્માન કરતાં કહ્યું કે તેઓશ્રી સાહિત્યકાર છે, ધર્મપ્રેમી છે. તેઓ ઘણા સુસ'સ્કારી તેમનુ જીવન જૈન સિદ્ધાન્ત મુજબ વીતાવે અને આન ંદપૂર્વક પુન્ય કાય કરતા રહે એવી એમને શુભેચ્છા.
અત્રે કુલપતિ શ્રી હરસુખભાઈએ તેમજ કુલનાયક શ્રી ગૌરીભાઇએ જૈન ચેરના વિચાર રજુ કર્યાં છે. જો જૈન ચેર થાય તો કરોડો રૂપિયાના ભંડાર કરતા પણ માટે આ આત્માનંદ સભાના જ્ઞાન ભડાર તેમના ઉપયાગ માટે ખુલ્લા છે. ભાવનગર જૈન ચેર જરૂર આપી શકે, તે કંઇ અધરૂ નથી. ભાઈશ્રી હરસુખભાઇ જો ભાવનગરને આંગણે યુનિવર્સિટી થાય અને જૈન ચેર' શરૂ કરવામાં આવે તે ભાવનગરને પૂર્ણ સહકાર અને સાથ હશે એની મને ખાત્રી છે. તે માટે ચેગ્ય રકમ અને સહકાર મેળવી આપવાની જવાબદારી હુ` સ્વીકારવા તૈયાર છું પણ હું એટલુ જરૂર કહીશ કે ભાવનગર તા નાનુ ગામ છે, તે શ્રીમતાનું ગામ છે. એમ કહેવાને બદલે એમ કહી શકાય કે તે સમાજ સેવકનું ગામ છે, તે એછી રકમે ચેરની સ્થાપના થાય તેવી ચેાજના વિચારજો અને જ્યારે યુનિવર્સિ’ટી અને જૈન ચેર ભાવનગરમાં થાય ત્યારે એકૉલાખ રૂપિયા આપવાનું હુ વચન આપું છું અને બીજા એક લાખ તે દિવસે હું આપવા જાહેર કરૂ છુ હું સહુને વિનતી કરૂ છું કે ‘જૈન ચેર' થાય તે માટે આપણે સક્રિય મનીએ, દરેક પ્રતિજ્ઞા લઈએ કે આ કા જલ્દી થાય એ માટે સહુને નમ્ર વિન'તી,
ત્યારબાદ સમારંભના પ્રમુખ શ્રી વી. કે. મહેતાએ પેાતાનું વક્તવ્ય શરૂ કરતા કહ્યું કે આજે અને અનહદ આન ંદ થાય છે. અહીં બધા મુરખ્ખીએ ઉપસ્થિત છે તેમની આગળ તા હું એક ખાળક છું, અને બાળક તો કાલીઘેલી ભાષામાં ખેલે અને ભૂલ પણ થાય, તે હું મારા વિચાર રજી કરૂ' તેમાં ક ંઈ ભૂલ થાય તા ક્ષમા કરશે.
સન્માન-સમાર’]
[

Page #16

મુરખ્ખી શ્રી શાહસાહેબના પહેલા પરિચય મને દાદાસાહેબમાં થયા. તેમના પરિચયથીજ મને તેમના પ્રત્યે પૂજ્યભાવ થયા છે. અગાઉ શ્રી ગૌરીભાઈ અને શ્રી હરસુખભાઈ કહી ગયા કે ‘હું તેમના વિદ્યાર્થી છું,’ પણ મારૂ એવું સદ્ભાગ્ય નથી કે હું એમ કહી શકું. હું પણ એમને વિદ્યાર્થી હેત તા ? શ્રી શાહ સાહેબ ‘અથશાસ્ર’ની ભાષામાં કહું' તે એક સારા Ideal (આદર્શ) મેનેજર છે. આદશ મેનેજરના બધાજ ગુણેા એમનામાં છે તે પુરાતન ઋષિ આધુનિક સ્વરૂપમાં છે જ્ઞાની છતાં નમ્ર અને છતા ક્રિકેટ, ટેનીસ જેવી રમતાના તેમને શેખ પણ છે. આપણે ઈચ્છાએ કે ઘણા લાંબા સમય સુધી આપણી વચ્ચે કામ કરતા રહે પણ આયુષ્ય લંબાવવા સમથ તીર્થંકર પણ શક્તિમાન બન્યા નથી તેમની સ્મૃતિ સદા જીવન્ત રાખવા ચેર'ની સ્થાપનામાં સહકાર આપીએ. ભાવનગરમાં શ્રીમંતા ઘણા છે એટલે કે શ્રી શાહસાહેબ જેવા–જ્ઞાનના વિદ્યાના શ્રીમતા. એ રીતે અહીં આ સભામાં ઘણા શ્રીમંતા છે.
ત
હું ભાવનગરમાં અને દેશમાં અનેક સ્થળે ફર્યાં છું અને મારા અનુભવથી કહુ છું કે અહીં શ્રેણાં આ પ્રકારના જ્ઞાન ધનવાળા અને સંસ્કારધનવાળા શ્રીમત છે. અને કહું તેા ભાવનગરમાં ‘યુનિસિ’ટી' અને જૈત ચેર માટે જે એન્વાયરનમેન્ટ છે તે કદાચ બીજા સ્થળે મળશે નહિ. અહીં જ્ઞાનના ભંડારગ છે સભા તેમજ સંઘ પાસે હસ્તલિખિત પ્રતેના ભાર છે. ‘જૈન ચેર' માટે વિદ્વાના ઓછા મળશે એમ કહેવુ એ ભૂલ ભરેલુ છે. કારણ ‘જૈન ’એ દૃશ્યૂન છે, સંપ્રદાય નથી, જૈનાના તીથંકર શ્રી મહાવીરસ્વામીના પ્રથમ ગણધર બ્રાહ્મણ હતા. તે જૈન ચેર ' માટે જન્મે જૈન હેાય એ કંઇ આવશ્યક નથી. સૌ કોઈ જૈન દર્શન 'ના અભ્યાસ અને સંશેાધન કરી શકે છે. અનેક ક્ષત્રિયા, પટેલે ‘જૈન ' ધર્મના મુનિ અની સારા અભ્યાસી બનેલા છે, એક દાખલા આપું તો થોડા સમય પહેલા જૈન-વિષય ઉપર નિબ ંધ સ્પર્ધા સુરતમાં યાાયેલી તેનુ પ્રાઇઝ એક મુસ્લીમબેનને મળ્યું હતું. તે ભાવનગરની એન્વાયરૈનમેન્ટસ જોતા મને લાગે છે કે શ્રી ગૌરીભાઇના વિચારને રીસ્પોન્સ મળી રહેશે, વિદ્વાનને તેટે ન રહે, નાણાં માબતમાં ૩૩ ટકા કાર્યાં તો શ્રી વાડીભાઈ એ સરળ મનાયુ, હવે ૬૬ ટકા કાર્ય શ્રી હરસુખભાઇ અને સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિર્સીટી સભાળે. હું ભાવનગરના મારા અનુભવ ઉપરથી સંકોચ વગર કહી શકું છું કે ભાવનગરના શ્રીમંતા જરૂર ન્યાય આપશે.
અંતમાં આપના સૌના વતી અને સંસ્થાવતી હુ શ્રી શાહ સાહેબનુ હાર્દિક સન્માન કરૂ છું અને તેમને સુખમય જીવન ઇચ્છું છું.
ત્યાર બાદ શ્રી ખીમચદભાઇએ પ્રત્યુત્તર આપતાં શ્રી ગુલાખચંદ્ર આ. કાપડિયાને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. સભાના પ્રકાશનાની વિશિષ્ટતા તરફ સૌનું ધ્યાન ખેચ્યુ હતુ. અને પોતે જે કાંઈ કરી શકયા છે તેમાં તેમના સાથીઆ અને સહકાર્યકરોની મદદ ઉપકારક બનેલી છે તે સૌના આભાર માન્યા હતા. અને છેવટે પાતે જે કાંઈ કરી શકયા છે તેને માટુ રૂપ આપી આવા સન્માન સમારભ ચેાજવા બદલ સર્વે કાયકરાના અ ભાર માન્યા હતા.
૨૧૨]
ત્યાર બાદ શ્રી કાન્તિભાઇ દેશીએ આભારવિધિ કરી હતી. અને અંતમાં અલ્પાહારને ન્યાય આપી સૌ વીખરાયા હતા.
[આત્માનંદ પ્રકાશ

Page #17

પ્રત્યુત્તર (શ્રી ખીમચંદભાઈ શાહે સન્માનને આપેલે પ્રત્યુત્તર સમયને અભાવે સમારંભ સમયે થડાક જ મુદ્દાઓ ઉપર ટૂંકમાં વિવેચન કરી શકાયું હતું અહીં આખું પ્રવચન આપવામાં આવે છે.)
અધ્યક્ષ શ્રી વિનયકાંતભાઈ મહેતા, અતિથિ વિશેષ શ્રી હરસુખલાલભાઈ સંઘવી, અતિથિ વિશેષ શ્રી શેઠ વાડીલાલભાઈ ગાંધી, ભાઈઓ અને બહેને
અત્યારે આ પ્રસંગે મારા સ્મરણપટ ઉપર એક વ્યક્તિ રમ્યા કરે છે, તે છે સ્વ શેઠશ્રી ગુલાબચંદ આણંદજી કાપડિ. શ્રી ગુલાબચંદભાઈ ભાવનગરના જાહેર જીવનમાં અને ખાસ કરીને જૈન સમાજમાં એક અગ્રણી હતા. તેઓ, હું સં. ૧૯૮૩માં ભાવનગરમાં આવે ત્યારે આ સભાના પ્રમુખ હતા. હું અને તેઓ લગભગ દરરોજ સાંજે મેતીબાગ કલબમાં મળતા અને તેઓ મને ભાવ ન જૈન સમાજની વિધવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં રસ લેતે કરતા. મને આ સભામાં ખેંચી લાવનાર અને તેની કાર્યવાહીમાં જોડનાર પણ તેઓ જ હતા. મને આ સભામાં કામ કરવામાં બળ પૂરનાર પણ તેમની જ પ્રેરણા હતી. આજે હું તેમને યાદ કરી ભાવપૂર્વક શ્રદ્ધાંજલિ આપું છું.
આ સભા એક જ્ઞાનની સંસ્થા છે. જ્ઞાનને દીપક સાથે સરખાવાય છે. દીપક જેમ અંધકાર હઠાવે છે અને પ્રકાશ પાથરે છે અને ખાડા ટેકરાવાળા માર્ગથી ચેતવીને ચાલવાને. સીધે માર્ગ દર્શાવે છે, તેમ જ જ્ઞાન પણ હૃદયમાં રહેલ વહેમ, અંધશ્રદ્ધા, દુવૃત્તિઓ વગેરેના અંધકારને હઠાવે છે, સાચી સમજણ આપે છે, અને કલેશ, કુસંપ, કષાય વગેરેથી ચેતવીને જીવન જીવવાને સાચે માર્ગ દર્શાવે છે. આટલા માટે જ જ્ઞાનના આરાધકે અમૃતને આસ્વાદ લે છે તેમ કહેવાયું છે. શાનામૌનનમ્ જ્ઞાનવડે અમૃતનું ભેજન થાય છે, વિઘાડકૃતમત્તે વિદ્યાથી અમૃતત્ત્વને પમાય છે એ સૂક્તિઓ યથાર્થ છે. આ કારણે જ જ્ઞાનનું વિતરણ કરનારી સંસ્થાઓ દેવમંદિર જેટલી આત્માને ઉન્નતિકર હોય છે. તેથી તેમને જ્ઞાન મંદિરે કહી શકાય. શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા આવું એક જ્ઞાનમંદિર છે.
આ સભાને એક ઉદ્દેશ એ છે કે જૈન ધર્મના અને જૈન સંસ્કૃતિના પાયાના પ્રમાણભૂત ગ્રંથનું આધુનિક પદ્ધતિએ સંશોધન, સંપાદન અને પ્રકાશન કરવું તથા અભ્યાસી વર્ગને તે સુલભ થાય તે રીતે તેને પ્રચાર કરે. આ ઉદ્દેશ આ સભાની પ્રાણપ્રવૃત્તિ છે તેમ કહી શકાય. - જૈન સાહિત્ય ખૂબ સમૃદ્ધ અને વિપુલ છે. જૈન પૂર્વાચાર્યો, વિદ્વાન અને સાહિત્યકારોએ ધર્મ, દર્શન, ઇતિહાસ, કાવ્ય, નાટક, કળા વગેરે વિવિધ વિષય પર વિપુલ પ્રમાણમાં ગ્રંથ રહ્યા છે. જૈન ચરિત્ર કથાઓ અને બેધ કથાઓ તે તેમની આગવી શૈલીને લીધે વાચકને હદયંગમ બની છે. ભારતના કથાસાહિત્યમાં જૈન કથાસાહિત્ય નેંધપાત્ર ફાળો આપે છે. જો આ સમગ્ર સાહિત્યનું વ્યવસ્થિત રીતે સંશોધન, સંપાદન, પ્રકાશન અને પ્રચાર થાય, તે જૈન સમાજને તે ખૂબ ઉપયોગી નિવડે. એટલું જ નહીં, પણ જૈનેતર વિદ્વાન અને અભ્યાસીઓની જૈન સાહિત્ય તરફ વિશેષ અભિરુચિ થાય અને જૈનધર્મ તરફ તેમનું આકર્ષણ વધે. એટલે આ પ્રાચીન સાહિત્યના આવા પ્રકાશન અને પ્રચારની ખાસ આવશ્યકતા છે. આ સભાએ પિતાના
પ્રત્યુતર ]

Page #18

ઉદ્દેશ અનુસાર આ પ્રવૃત્તિ ઉપાધી લીધી છે. અને મને કહેતા આનંદ થાય છે કે જગતની કેઈપણ આવી સંસ્થા ગૌરવ લઈ શકે એ રીતે આ કાર્ય અત્યાર સુધી આ સભાએ કર્યું છે. તેણે સંસકૃત, પ્રાકૃત, ગુજરાતી, અંગ્રેજી ભાષાઓમાં મળીને કુલ ૨૧૨ ઉપરાંત ગ્રંથ પ્રસિદ્ધ કર્યા છે, જેમાંના કેટલાક તે આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ પામ્યા છે, અને તેમનાથી આ સભાને જગતની આવી જાતની મહાન સંસ્થાઓની હરોળમાં ઊભવાનું સ્થાન મળ્યું છે. આ ગ્રંથ વિધ વિધ વિષયને સ્પો છે. તેમાંથી એક તરફ મારું ધ્યાન રમુજી રીતે ગુજરાતના નાટ્યશાસ્ત્રના ગ્રુપ્રસિદ્ધ પુરસ્કત શ્રી ચંદ્રવદન ચીમનલાલ મહેતાએ ખેંચ્યું હતું. સામાન્ય રીતે નાટકમાં નાયક ધીર ઉદાત્ત પુરુષ હોય છે. પણ આ નાટક પ્રવુકિને નાયક, ચોર, લુંટારુ છે. સભાની પ્રકાશન પ્રવૃત્તિઓથી તે પ્રભાવિત બન્યા હતા.
આવાં પ્રકાશને પાછળ કેટલીકવાર ટીકાઓ થતી સાંભળવામાં આવે છે કે હજાર રૂપિયાને ખર્ચ કરી, પુષ્કળ શ્રમ કરી આવાં પુસ્તક પ્રગટ તે કરાય છે પણ તેના વાચકો કેટલા ? બહુ જ અલ્પ સંખ્યાના વાચકો માટે આટલે મોટો ખર્ચ અને આટલી બધી જહેમત ઉઠાવવાની શી જરૂર છે? પણ તે ટીકાકારે ભૂલી જાય છે કે આ મૂઠ્ઠીભર વાચકે જ પરિવર્તનશીલ જગતના ઘડવૈયા છે અને તેઓ આવા ગ્રંથ વાંચી તેમાંથી પ્રેરણા મેળવે છે. આ સત્ય સમજીને જ ખ્રિસ્તીઓ અને બૌદ્ધો આજે કરોડો રૂપિયા ખર્ચી પિતાના ધર્મના પાયાનાં પુસ્તકો પ્રકાશિત કરે છે. એટલું જ નહીં, પણ ચગ્ય વિદ્વાનેને ભેટ પણ મોકલે છે. આજે વિશ્વધર્મ બનવા માટે આ બેમાં હરીફાઈ ચાલે છે. આપણે ભલે એટલી મેટી મહત્વાકાંક્ષા ન રાખીએ, તે પણ જે અમૂલ્ય વારસે આપણા પૂર્વજોએ અથાક શ્રમ કરીને રાત્રિ દિવસના ઉજાગરા વેઠીને સ્વહસ્તે લખીને સંભાળપૂર્વક ભંડારમાં સાચવી રાખીને આપણને આપે છે તે નષ્ટ ન થાય પણ સારી રિથતિમાં આપણે આપણુ વારસાને આપતા જઈએ એ આપણું કર્તવ્ય થઈ રહે છે. આજે આ કામ આવી સંસ્થાઓ કરે છે તે તેમને દરેક રીતે સહાય કરવી એ દરેક જૈનની ધાર્મિક ફરજ છે તેમ હું માનું છું.
અહીં એક હકીક્ત આપની પાસે ગૌરવપૂર્વક હું રજૂ કરૂં છું પણ તે પહેલાં એક ચેખવટ કરી લઉં કે હું હવે જે કહું છું તે કઈ સંસ્થા કે સભાની ટીકા કરવાના હેતુથી નહીં પણ આ સભાનાં પ્રકાશનેની વિશિષ્ટતા દર્શાવવા ખાતર કહું છું. બીજું તે તે સંસ્થાઓએ જે પ્રકાશન કાર્ય કર્યું છે તે માટે તે તેમને મારા ધન્યવાદ આપું છું. - આ સભાનાં પ્રકાશને આજના વિદ્વાનોએ સ્વીકારેલી પદ્ધતિ પ્રમાણે સંશોધિત અને સંપાદિત થાય છે. પાઠોની પસંદગી શકય હોય તેટલી હસ્તપ્રત તપાસીને થાય છે અને ન સ્વીકારેલા પાઠો ટિપ્પણમાં આપવામાં આવે છે. ગ્રંથની પ્રસ્તાવનામાં વિષયની તલસ્પર્શી તુલનાત્મક છણાવટ થાય છે. ઉપરાંત, ગ્રંથમાંથી સાંપડતી ઉપયોગી માહિતીઓ વિષયવાર ગોઠવીને રેગ્ય પરિશિષ્ટોમાં અપાય છે. આથી જ આ ગ્રંથ જૈન-જૈનેતર દેશી-વિદેશી વિદ્વાનોમાં ખૂબ પ્રશંસા પામ્યા છે. બૃહકલ્પસૂત્રનાં પરિશિષ્ટો, અને ખાસ કરીને તેરમું પરિશિષ્ટ પુરાતત્વવિદો, ઇતિહાસકાર અને સંસ્કૃતિના લેખકોને કેટલી બધી ઉપયોગી માહિતી પૂરી પાડે છે, તે તે તેના વાચકો જ જાણી શકે. આથી જ આવા વિદ્વાનનું ધ્યાન હવે આપણુ થેની વૃત્તિઓ, નિર્યુક્તિઓ અને ટીકાઓ તરફ આકર્ષાયું છે તે આપણા માટે ગૌરવની હકીક્ત છે. આ ઉપરાંત આ સભાના પ્રકાશન વિરાં નયણની એક વિશેષ ખાસ વિશિષ્ટતા પ્રત્યે આપનું ધ્યાન ખેંચે છે.
૨૦]
[આત્માન પ્રકાશ

Page #19

- જેનાચાની ખંડન-મંડન કરવાની એક આગવી રીત છે. જ્યારે તેઓ કોઈ પ્રતિસ્પધીને મતનું ખંડન કરે છે ત્યારે પ્રથમ તેઓ તે મતને પ્રતિપાદન કરતા પ્રતિસ્પર્ધાના મૂળ શબ્દોને પકડી લે છે, તેની છણાવટ કરે છે અને પછી તે મતનું ખંડન કરી પિતાના મતનું ખંડન કરે છે. આ રીતને ખાસ લાભ એ છે કે આપણને પ્રતિસ્પધીના મતને મહત્વને ભાગ તેના જ શબ્દોમાં જોવા મળે છે.
દિનાગ એક મહાન બૌદ્ધ નિયાયિક હતે. બૌદ્ધ ધર્મના અનુયાયીઓ અને તે ધર્મને અભ્યાસીઓ માટે દિનાગના ગ્રંથને અભ્યાસ ઘણે જ આવશ્યક છે પરંતુ ભારતમાં બૌદ્ધ ધર્મને લેપ થવાથી તેનાં પુસ્તકની સંભાળ રહી નહીં, અને તે નાશ પામ્યાં. આમ છતાં તેના લેટ ( તિબેટન) અને ચીની ભાષામાં અનુવાદો અત્યારે મેજુદ છે. એક તે મૂળ લખાણ સંસ્કૃતમાં ટૂંકું, સુત્રાત્મક એટલે સમજવામાં મુશ્કેલી અને વળી ભેટ (તિબેટન) અને ચીની જેવી જુદા પ્રકારની ભાષામાં તેના અનુવાદ પણ કિલષ્ટ અને કેટલાંક સ્થળે દુર્બોધ જેવા બન્યા છે. આજના વિદ્વાનેને સમજવામાં ભારે મુશ્કેલી પડે છે.
જૈનાચાર્ય મહલવાદી દિનાગ પછી તરત જ થયા છે અને તેમણે દિનાગના કેટલાક મતનું પિતાના ગ્રંથ દ્વાદશારે નયચક્રમમાં ખડન કર્યું છે. ખંડન કરતી વખતે તેમણે દિનાગના મૂળ શબ્દોને ટકી તેની છણાવટ કરી છે. આ ગ્રંથનું અદ્યતન પદ્ધતિએ સંપાદન કરી પ્રસિદ્ધ કરવાનું સાહસ આ સભાએ કર્યું છે અને તેના સંપાદક પ. પૂ. વિદ્વાન મુનિરાજશ્રી જંબૂવિજયજી મહારાજે આ સાહસને પ્રશંસનીય રીતે પાર પાડયું છે. - આચાર્યશ્રી મલવાદીએ લખેલે મૂળ ગ્રંથ એક કારિકા અને તેની ઉપર લખેલા સ્વપજ્ઞ (પતે લખેલા) ભાષને બનેલું હતું. આજે આ ગ્રંથ મળતું નથી પરંતુ તે ઉપર આચાર્ય શ્રી સિહરિએ લખેલી ન્યાયાગમાનુસારિણી વૃત્તિની કેટલીક હસ્તપ્રત મળે છે. મુનિરાજશ્રી જંબવિજયજીએ પ્રથમ તે આ હસ્તપ્રત તપાસી શુદ્ધ પાટે નક્કી કર્યા. પછી વૃત્તિમાં આ. શ્રી સિંહસૂરિએ ભાષ્યના મૂળભૂત શબ્દોને ટાકીને છણાવટ કરી હતી, તે મૂળભૂત શબ્દને એકઠા કરી. બને તેટલે બરાબર મૂળ ભાષ્યને પાઠ તૈયાર કર્યો. આ રીતે તેઓશ્રીએ મૂળ લુપ્ત થયેલા ભાષ્યના જેવા જ પાઠવાળું ભાષ્ય તૈયાર કરી આપ્યું. આ ઉપરાંત, ભાષ્યમાં તથા વૃત્તિમાં ટાંકેલાં અન્ય
થેનાં ઉદ્ધરણે પણ તારવ્યા અને તે તે ગ્રંથમાં આજે તે કેવા પાઠોએ મળે છે તેની નોંધ તૈયાર કરી. આથી પ્રમાણભૂત મનાતા પ્રાચીન ગ્રંથોના પાઠમાં કેવા કેવા ફેરફારો થયા છે તેની બ જ ઉપયોગી માહિતી આપણને મળે છે. વળી, આમાં એક ભેટ પરિશિષ્ટ સૌનું ધ્યાન એરે તેવું છે.
આ ભેટ પરિશિષ્ટમાં દ્વાદશાર નયચક્રના ભાષ્ય તથા વૃત્તિમાં જ્યાં જ્યાં દિનાગના પ્રમાણ સમુચના શબ્દોને ઉધૂત કરી તેમની છણાવટ કરી છે, ત્યાં ત્યાંથી તેમને એકઠા કરી મૂળ પાઠની જેમ બેઠવી આપ્યા છે. એટલું જ નહીં પણ ભેટ (તિબેટન) ભાષાને અભ્યાસ કરી, ભોટ ગ્રંથ.માંથી આ પાઠોના અનુવાદો શોધી કાઢી બંનેને સાથે સાથે મૂક્યા છે. આથી વિદ્વાનને સંસ્કૃત પાઠની મદદથી ભેટ અનુવાદ સમજવામાં સુવિધા થઈ છે આવું પરિશિષ્ટ તૈયાર કરવામાં શ્રી જંબૂવિજ્યજી મહારાજને કેટલી બધી જહેમત ઉઠાવવી પડી હશે તેને ખ્યાલ તે માત્ર વિદ્વાનેને જ આવી શકે. આથી જ વિશ્વના મહાન નૈયાયિક ર્ડો. એ. ક્રાઉલરે ૫. પૂ મહારાજશ્રી
૧. તિબેટની ભાષા જેને અંગ્રેજીમાં તિબેટન કહેવામાં આવે છે તેનું પૂરું નામ લેટ ભાષા છે.
પ્રત્યુતર)
૨૨૧

Page #20

જબૂવજ્યજીને વિદ્વદ્દ જગત તરફથી ઉભાભય ધન્યવાદ આપ્યા છે. અને સાથે સાથે આવું પ્રકાશને સુલભ કરી આપવા માટે આ સભાને પણ ધન્યવાદ આપ્યા છે.
આ પ્રસંગે એક ઘણી જ મહત્વની બાબત વક્તાઓએ આપની પાસે મૂકી છે હું પણ તે બાબત ઉપર થે ડુક કહેવા ઈચ્છા રાખું છું.
સૌરાષ્ટ્રમાં એક યુનિવર્સિટી સ્થાપવાની વિચારણા ચાલતી હતી, ત્યારે તે બાબત અંગે સર્વમુખી વિચારણા કરી યોગ્ય સલાહ સૂચન કરવા ગુજરાત સરકારે શ્રી લાલભાઈ સમિતિ નીમી હતી. આ સમિતિ જ્યારે ભાવનગરની મુલાકાતે આવી, ત્યારે શ્રી જૈન શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક સંઘ, શ્રી જૈન ધર્મ પ્રસારક સભા, શ્રી જૈન આત્માનંદ સમા અને શ્રી વિજ્યજી ગ્રંથમાળાએ એક સંયુક્ત આવેદન પત્ર ને સમિતિને પેશ કર્યું હતું. તેમાં જણાવ્યું હતું કે “આજે જ્યારે ભારતીય દર્શનશાના અભ્યાસમાં જૈન દર્શનને અભ્યાસ અનિવાર્ય ગણાય છે, ત્યારે જૈન દર્શન અને સાહિત્યના જ્ઞાન પિપાસુઓને ઉપયેગી થઈ પડે તેવી જૈન વિદ્ય શાખા શરૂ કરવામાં આવે અને તે માટે યુનિ માં એક ચેરની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે, તે તે આ નવી યુનિ. માટે ગૌરવનો પ્રસંગ બની રહેશે. યુનિ ના ઉપરોક્ત કાર્યમાં અમે અમારી સાહિત્ય સામગ્રીનો મેગ્ય ઉપયોગ કરવા દેવા તૈયાર છીએ.” શ્રી સંઘ પાસે ભગભગ ૧૭૬૦ જેલી હસ્તપ્રત છેશ્રી પ્રસારક સભા, શ્રી આત્માન દ સભા અને વિજયજી ગ્રંથમાળા પાસે સમૃદ્ધ પુસ્તકાલયે છે, જેમાં કેટલાંક જૂનાં અપ્રાપ્ય પુસ્તકો પણ છે. વળી શ્રી આત્માનંદ સભા પાસે ૧૭૩૪ હસ્તપ્રત છે તેમજ પેકિંગમાંથી પ્રસિદ્ધ થયેલ તિબેટન ત્રિપિટકની માઈક્રોફિક્સ છે. આ ઉપરાંત જૈન વિદ્યાની જુદી જુદી શાખાઓના અભ્યાસમાં ઉપયોગી થઈ પડે તેવી સામગ્રી છે.
સામગ્રી તે છે, જકની જરૂર છે. આજે જ્યારે ભાવનગરમાં યુનિ. સ્થપાવાના ભણકારા વાગી રહ્યા છે, ત્યારે ભાવનગરના જૈન સમાજને મારી નમ્ર વિનતિ છે કે તે આ કાર્ય હાથમાં લે અને પેજક બની જૈનધર્મ તથા જૈન સમાજને ગૌરવ અપાવે તેવી “જેને લેજી અને પ્રાકૃત' માટે એક ચેરની વ્યવસ્થા કરે. શેઠશ્રી વાડીલાલભાઈએ જે ઉત્સાહ અને ઉદારતાથી આ કાર્યની શુભ શરૂઆત કરી છે તે માટે તેમને મારા ધન્યવાદ આપું છું. પ્રમુખશ્રી તથા અન્ય વક્તાઓએ પણ આ કાર્ય માટે જે ઉત્સાહ દાખવ્યું છે તે ઉત્સાહ જારી રાખે અને ચેડા જ વખતમાં સૌ સાથે મળીને ચેરની સ્થાપના માટે જરૂરી ફંડ એકત્ર કરી નાંખે તેવી મારી નમ્ર વિનતિ છે. ત્રણેક લાખ રૂા. ના ફંડની જરૂરિયાત રહેશે તેમ કહેવાયું છે. પણ જે ભાવનગરને જૈન સમાજ દઢ નિશ્ચય સાથે આ કાર્ય ઉપાડી લે તે આ રકમ સહેલાઈથી એકત્ર થઈ શકે તેવું મારું માનવું છે.
આપ સર્વે ને હું આભાર માનું છું. જે કાંઈ કરી શક્યો છું, તે મારા સહકાર્યકરોના સાથ અને સહકારના લીધે છે તેમ હું ખત્રીપૂર્વક જણાવું છું. આ બાબતમાં મારા મિત્ર અને સહકાર્યકર સ્વ. શ્રી ફત્તેહચંદભાઈ મને ખાસ યાદ આવે છે તેમને ભાવપૂર્વક યાદ કરી તેમને મારી શ્રદ્ધાંજલિ સમવું છું.
હું નિવૃત્ત થાઉં છું પણ મારી જગ્યાએ સભાએ શ્રી ગુલાબચંદભાઈ લલ્લુભાઈ શાહની વરણી કરી છે તેથી મને ખુશી ઉત્પન્ન થઈ છે. તેઓ છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી સભાના કામમાં મારા સહકાર્યકર રહ્યા છે. સભાની કાર્યવાહીથી અને પ્રણાલીઓથી પરિચિત છેસ્વભાવે શાંત સેવાભાવી અને અજાત શત્રુ જેવા છે અને સભાના પ્રકાશન કાર્યમાં ઉપયોગી નીવડે તેવા છાપકામના અનુભવી છે. તેમની રાહબરી નીચે સભા આગળ વધતી અને વધતી રહેશે તેવી મને શ્રદ્ધા છે. ફરીથી આપ સૌને હું અંતઃકરણપૂર્વક આભાર માનું છું. અને આ સભા સર્વા વર્ધતાનું એવી શુભેચ્છા સાથે વિરમું છું. જય મહાવીર

Page #21

સન્માન સમારંભ પ્રસંગે આવેલા સંદેશાઓ શ્રી ભાવનગર જૈન સંઘના પ્રમુખ તથા ઉદ્યોગપતી
શેઠશ્રી ભેગીલાલભાઈને અવેલ સંદેશ શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાના પ્રમુખશ્રી તથા સેક્રેટરી સાહેબે જેગ,
આપણી સભાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખશ્રી ખીમચંદભાઈ શાહની વર્ષે પર્વતની સેવાને અનુલક્ષીને તેમનું બહુમાન કરવાનો તથા માનપત્ર એનાયત કરવાને સમારંભ યોજેલ છે. તે અંગેનું આમંત્રણ મળ્યું તે બદલ આપ સહુને આભાર માનું છું.
શ્રી ખીમચંદભાઈની સેવા લક્ષમાં લઈ એમનું બહુમાન કરવાને આપે નિર્ણય કર્યો તે ખરેખર સ્તુત્ય કાર્ય છે. કારણ કે આ સભાના પ્રમુખ તરીકે રહીને જૈન સાહિત્ય અને દર્શનની અમૂલ્ય સેવા એમણે કરી છે અને એમાં હંમેશા એમની વિદ્વતાના દર્શન થાય છે. આવા ગુણીજનના સેવા કાર્યને બીરદાવીને આપણે આપણી ફરજ બજાવીએ છીએ
એમને સંશોધનમાં કેટલો બધે રસ હતું તેને એક પ્રસંગ મને આજે યાદ આવે છે.
મુનિશ્રી જંબુવિજયજી મહારાજ સાહેબ “ દ્વાદશારનયચક્રમ” નામના પ્રાચીન ગ્રંથનું સંશોધન કરતા હતા અને આ સંશોધન માટે એમને દિગનાગ, વસુબંધુ વગેરે બૌદ્ધ ગ્રંથે જોઈ જવાની જરૂર જણાઈ. એના સંસ્કૃતમાં લખાયેલા મૂળ ગ્રંથો મળી શકતા નથી પરંતુ તે ગ્રંથના તિબેટન ભાષામાં ભાષાન્તર થયેલા છે. આને માટે મને ભાવનગરથી દહી આત્માનંદ સભાના પ્રમુખશ્રી ખીમચંદભાઈ શાહ તરફથી લખવામાં આવ્યું એટલે હું દીલ્હીમાં ચીનના રાજદૂતને મળે અને એમને આત્માનંદ સભાએ પ્રકટ કરેલા કેટલાંક પુસ્તકે પેકીંગની નેશનલ લાયબ્રેરી માટે મેં શ્રી શાહ સાહેબ વતી આપ્યા. તેઓ ઘણા ખુશી થયા. મેં એમને તિબેટના ગ્રંથની નકલે કીમત લઈ આપવાની વિનંતી કરી. એમણે ચીનની સરકારને લખ્યું અને એ સરકારે પણ આખા ગ્રંથે તૈયાર કરીને મોકલવાની મુશ્કેલી દર્શાવીને તેમની માઈક્રો ફિલ્મ કોઈપણ જાતની કીંમત લીધા વિના ભેટમાં મોકલાવી. આ પ્રસંગને ઉલ્લેખ મેં એમની સંશોધનવૃત્તિ અને અભ્યાસ પરાયણતા કેવી હતી તે દર્શાવવા માટે જ કર્યો છે. એટલે આવા વિદ્વાન જ્યારે શારીરિક કારણસર નિવૃત થાય ત્યારે તેમનું બહુમાન કરીને ભાવિ પેઢીને વિદ્વતાનું બહુમાન કરવા ગુણ આપણે શીખવીએ છીએ એમ મને લાગે છે.
આ પ્રસંગે સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના કુલપતિ શ્રી હરસુખભાઈ સંઘવી જેમાં એક વખત એમના શિષ્ય હતા તેમની હાજરી તેમજ બીજા વિદ્વાન શ્રી મહેતા સાહેબ અને ધર્માનુરાગી મારા મિત્ર શ્રી વાડીલાલભાઈની હાજરી પ્રસંગને અનેરે ઓપ આપશે.
આવા સમારંભમાં હાજર રહી મારા સાથી પ્રત્યેનું રૂણ ચુકવવાની મારી ઘણી ભાવના હોવા છતાં હું પણ શ્રી શાહ સાહેબની જેમ શારીરિક રીતે અશક્ત હોઈ હાજર નહીં રહી શકે તેનું મને ઉંડુ દુઃખ છે. છતાં મનથી હું આપની સાથે છું સમારંભની સફળતા ઈચ્છું છું.
લી. ભેગીલાલ મ. શાહના જયજીનેન્દ્ર. શ્રી સૌરાષ્ટ્રના માજી નાણા પ્રધાન અને જૈન સમાજના અગ્રગણ્ય
શ્રી જગુભાઈ પરીખ નેહી શ્રી. ગુલાબચંદભાઈ તથા અન્ય કાર્યકર મિત્રો,
સંદેશાઓ]
[૨૨૩

Page #22

ભાઈશ્રી ખીમચંદભાઈને માનપત્ર એનાયત કરવાના સમારંભમાં તબીયતની મર્યાદાને કારણે હું હાજર રહી શકું તેમ નથી તે માટે ક્ષમા યાચું છું. ભાઈશ્રી ખીમચંદભાઈએ આપણ વિવિધ સંસ્થાઓને નિઃસ્વાર્થ ભાવે જે વિશિષ્ટ સેવાઓ આપી છે. તે આપણા બધા માટે અનુકરણીય છે.
શ્રી ખીમચંદભાઈના તેલ ચિત્ર દ્વારા તેમની સ્મૃતિ કાયમ સાચવવાનો નિર્ણય અભિનંદનીય છે. આ સમારંભમાં અતિથિ વિશેષ તરીકે આપણા ભાઈશ્રી હરસુખલાલભાઈ સંઘવી સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના કુલપતિ તેમજ શેઠ શ્રી વાડીલાલભાઈને તથા પ્રમુખ તરીકે શ્રી વિનયકાન્તભાઈ મહેતાને મેળવી શક્યા છીએ તે પણ આપણું સદ્ભાગ્ય ગણું છું. શ્રી આત્માનંદ જૈન સભાએ જૈન સાહિત્યની જે રીતે ઉત્તમ સેવા કરી છે તે જોતાં સંસ્થાના પ્રમુખશ્રીના સન્માન સમારંભ સમયે તે દિશામાં યુનિવર્સિટી શિક્ષણની કઈક કાયમી વ્યવસ્થા થાય તેવું પગલું આપ સહુ વિચારો તેવું નમ્ર સુચન કરવાનું પ્રલોભન રોકી શકતું નથી. ખરી રીતે આપણી પ્રાચીન સંસ્કૃતિને પ્રજામાં યોગ્ય રીતે પ્રચાર થાય તે માટે આવું શિક્ષણ સર્વ દર્શન માટે આવશ્યક છે. પરંતુ આજના સમારંભને જેને સંસ્કૃતિના પ્રચાર અર્થે સીધો સંબંધ હોઈ તેને નિદેશ અહીં કર્યો છે. ભાઈશ્રી ખીમચંદભાઈને તેમનું અસલ સ્વાથ્ય સત્વરે પ્રાપ્ત થાય અને લાંબો સમય આ સમાજની સેવા કરી શકે તેવી પ્રભુને પ્રાર્થના કરું છું.
લિ. : જગુભાઈ પરીખના વંદન
દ : ભાઈચંદભાઈ એ. શાહ
તારે-સંદેશ PRESIDENT JAIN ATMANAND SABHA BHAVNAGAR
0 1965 APM 1029 BOMBAY 18 66. Date : 18-9-75 1 join with you all in paying my respects and tributes to revered SHRI KHIMCHANDBHAI SHAH for unparallelled services rendered by him to Jain community and also to the cause of education. He was my Guru and my Fathers Friend. I wish him peacefull life. Hope his advice and guidance will always be available.
--BHASKAR VITHALDAS SHAH
KAMALINI H. BHANSALI
Registrar Women's Vuiversity BOMBAY-400 020 351 | 75–76 September 19 1975 Dear Shri Shah,
Thank you very much for your letter inviting me to attend the felicitation function for Shri K. C. Shah. I am happy that the people of Bhavnagar have arranged the function to felicitate Shri Shah, who has given his self-less services to the Sabha especially in the field of women's education. I regret my inability to attend the function but I send my best wishes to Shri K. C Shah.
Yours sincerely, Kamalini Bhansali
૨૨૪]
આત્માનંદ પ્રકાશ

Page #23

છે. શ્રીમતી મધુરીબેન શાહ, વાઇસ ચાન્સેલર એસ.એન.ડી.ટી. યુનિવર્સીટી-મુંબઈ
શ્રી જેન આત્માનંદ સભા-ભાવનગર, એમના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખશ્રી ખીમચંદભાઈ શાહની અનેક વર્ષો સુધીની નિસ્વાર્થ સેવાના બહુમાન અર્થે એક સમારંભ યોજે છે ત્યારે હું પૂર્વ યોજાયેલા કાર્યક્રમને લીધે આવી શકે એમ નથી, પણ આ પ્રસંગે તેમના પ્રત્યેની મારી સન્માનની ભાવના વ્યક્ત કરતા મને અત્યંત હર્ષ થાય છે,
નિઃસ્વાર્થભાવે મૂક સેવા કરવી એ જેનો જીવન્મત્ર છે એવી આ કાર્યશીલ, પ્રગતિમય રહેતી વ્યક્તિ સદા વાચન, ચિંતન ને મનનના ત્રિવેણી સંગમ તટે સદા સ્વૈરવિહાર કરતા રહે છે એજ એને નિજાનંદ છે.
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાના પ્રમુખ તરીકે અદા કરેલી તેમની અમૂલ્ય સેવા વ્યક્ત કરવા શબ્દોને સહારો લે વ્યર્થ છે! એના અંગત પરિચયમાં આવેલી પ્રત્યેક વ્યક્તિ આ વિભૂતિની સેવાવૈભવની ગાથા ગાઈ શકે !
સદા સ્મિતસુહાગી, રાગદ્વેષથી અલિપ્ત, સામી વ્યક્તિને સેવવર્ચસ્વથી આંજી નાખનાર છતાંય સદા સમભાવી ને સહાનુભૂતિશીલ આ મહાનુભાવની સજજનતાની પ્રતીતિ આપવાની આવશ્યકતા નથી, કારણકે એ સદા સ્વયંભૂ બની રહે છે.
શ્રી. ખીમચંદભાઈ બહધા તે વ્યક્તિ મટી એક સંરથા બની જાય છે. જૈન આત્માનંદ સભા, શ્રીમતી નાથીબાઈ દામોદર ઠાકરશી મહિલા વિદ્યાપીઠ, મુંબઈ, અને તેની સંલગ્ન શ્રીમતી નર્મદાબાઈ ચત્રભુજ ગાંધી મહિલા કેલેજ ભાવનગર, સાથેનું તાદાઓ એના વ્યક્તિત્વને વિસરાવી તેમને સાક્ષાત્ સસ્થા બનાવી દે છે.
આવી વિવિધલક્ષી કાર્યરત જિન્દગાની સદા પ્રવૃત્તિમય બની રહે અને એ સાથે એ આરેગ્યશીલ રહી, દીધાર્યું બની રહે એજ અંતર્યામીને અભ્યર્થના. –મધુરીબેન શાહ મુંબઈથી માનદ્દમંત્રીશ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય
“સભાના ઇતિહાસમાં ચિરસ્મરણીય રહેનાર પ્રસંગે અમારે હાજર રહેવું જોઈએ પણ હાજર રહેવાનું શક્ય નથી જે બદલ આપ ક્ષમા આપશે.
શ્રી ખીમચંદભાઈની સભા અને સંઘની સેવાનું મુલ્યાન કરવું કઠીન છે સભાના ઈતિહાસમાં તેઓની અજોડ સેવા સુવર્ણાક્ષરે અંકિત રહેશે.” મુંબઇથી અરવિન્દલાલ લલુભાઈ મજમુદાર
શ્રી ખીમચંદભાઇએ સેવાર્થે જે જે ક્ષેત્રમાં પદન્યાસ કર્યો છે ત્યાં ત્યાં તેમનાં વિદ્વતા, દૌર્ય, કુનેહ, સામાના દષ્ટિબિન્દુને સમજવાની તત્પરતા ઈત્યાદિ તેમના ગુણોને લીધે તેમણે સંગીન સફળતા મેળવી છે. એમના માર્ગદર્શન વડે શ્રી આત્માનંદ સભાએ ખૂબ પ્રગતિ કરી છે, અને એક સામાન્ય સંસ્થામાંથી એ આજે એક પ્રસિદ્ધ સંસ્થા બની છે તેમાં શ્રી ખીમચંદભાઇને ખૂબ મહત્વનો ફાળો છે. આશા છે કે તેમની નિવૃત્ત અવસ્થામાં પણ તેઓશ્રી સભાને પિતાનું અનુભવ-પકવ માર્ગદર્શન આપ્યા કરશે.
સમારંભને હું સર્વ પ્રકારે સફળતા ઈચ્છું છું” શા]
[૨૨૫

Page #24

અમદાવાદથી ડે. માધવલાલ સુખલાલ શાહ
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાએ આત્મલક્ષી પ્રમાણ કરનારા સાધકો માટે પ્રકાશન દ્વારા જે અમૂલ્ય સાહિત્ય બહાર પડ્યું છે તેને યુકિચિત લાભ મને મારા પરમ મિત્ર ખીમચંદભાઈ દ્વારા છેલ્લા ત્રણ માસમાં થયે છે તે જીવનપર્યત ભૂલીશ નહિ તેથી પ્રથમ હું શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાને તથા આપ સૌ કાર્યકરોને શુદ્ધ અંતઃકરણ પૂર્વક આભાર વ્યક્ત કરું છું અને જૈન સિદ્ધાંત અને આદર્શ સમાજમાં વિશેષ પ્રસરે તેવા પ્રકાશને ઉત્તરોત્તર પ્રસિદ્ધ કરે તેવી મારી નમ્ર પ્રાર્થના કરું છું.
જને વાણીયા અને કર્મે બ્રાહ્મણ” એવા પૂર્વજન્મના સંસ્કાર વડે શ્રી ખીમચંદભાઈ અને હું સને ૧૯૧૬-૧૭માં શામળદાસ કેલેજમાં ભેગા થયા તેઓશ્રી મારા કરતાં વિશેષ તેજસ્વી અને તેમના પિતાશ્રીને વારસે શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે લઈને આવેલા, તેથી ગણિત શાસ્ત્રના વિષયમાં નિષ્ણાત થઈને ઉચ્ચ શિક્ષણ ક્ષેત્રે પ્રાધ્યાપક તરીકે જોડાઈ ગયા અને નિવૃત્ત વય મર્યાદા સુધી એકધારી કર્તવ્ય નિષ્ઠાથી મૂક એવા માતૃ સંસ્થાની પ્રતિષ્ઠા વધારવા ઓતપ્રોત થઈ ગયા. મારા ભાગ્યદયે મારા પરમ મિત્ર ખીમચંદભાઈનું વ્યક્તિત્વ અલૌકિક અને અદ્વિતીય છે તેમના સમય શક્તિ અને કેશલ્યને ઉપગ વ્યાપાર ક્ષેત્રે થયો હોત તે તે લક્ષાધિપતિ થઈ શકત અને લક્ષ્મીનું દાન કરત. વિધાતાએ તેમના માટે સરસ્વતી દેવીની ઉપાસના નિર્માણ કરેલી તેથી વિદ્યા ધન મેળવ્યું અને જેજે શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં કાર્યક્ષેત્ર અપનાવ્યું તે બધી સંસ્થાઓ સાથે એકાકાર થઈને પિતાનું સર્વસ્વ અર્પણ કર્યું.
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ તરીકે માનદ અને અવેતન કર્તવ્યનિષ્ઠા બતાવી છે તે માટે તેમને અભિનંદન આપીએ તેમજ તેમને ઉપકાર માનીએ તેટલે ઓછા છે. બગસરાથી દેશાઈ જગજીવનદાસ જે.
આ બધા સમાચાર વાંચીને ખૂબ આનંદ થયો સાથે થોડુક દુઃખ પણ થયું દુઃખ એટલા માટે કે તેઓશ્રી વર્ષો સુધી પિતાની સેવા સમાજને અર્પણ કરતા રહેલ હતા આજે તેઓશ્રી નિવૃત્ત થાય છે તેનું દુઃખ. તેઓશ્રીના દિલમાં સમાજની સેવા કરવાની ઉત્કંઠાના પ્રવાહ સતત વહેતાજ રહ્યા છે અને વહેતાજ રહેશે તેઓશ્રીની આવી ઉત્તમ ભાવના સમાજને આશીર્વાદરૂપ બની જાઓ.
ત્રીશ ત્રીશ વર્ષ સુધી સમાજને પિતાની સેવા અર્પણ કરનાર સમાજ રત્ન બહુ અલ્પ સંખ્યામાં આપણને જોવા મળશે જૈન સમાજે જૈન સભાએ તેઓશ્રીના રાજીનામા અંગે કરેલા ઠરાના સંદર્ભમાં તેઓશ્રી પ્રત્યે લાગણને પૂર વહાવ્યાં છે તે સમાજ ધન્યવાદને પાત્ર છે. મુંબઇથી સભાના ઉપપ્રમુખ હીરાલાલ ભાણજીભાઈ | મુરબ્બી શ્રી ખીમચંદભાઈને જે માનપત્ર અપાય છે તે ઘણું જ યોગ્ય છે તેઓએ સંસ્થાને ખુબજ ઉત્સાહ અને ઉમંગથી સેવા આપી છે અને સંસ્થાના વિકાસમાં તેમનું શાણપણ અને કુશાગ્ર બુદ્ધીને ઘણેજ ફાળો છે તેમના સાથે કામ કરવામાં અને સહકાર્યકરોને પણ તેમની હંફ અને માર્ગદર્શન સાંપડયા છે. મુંબઇથી મનુભાઈ ગુલાબચંદ કાપડીઆ
ખીમચંદભાઈએ સભા ઉપરાંત ત્યાંની અનેક સંસ્થાઓને પ્રશંસનીય સેવા આપી છે. તેઓ માનને માટે સંપૂર્ણ અધિકારી છે. તેમની તંદુરસ્તીની જાળવણી અંગે હવે નિવૃત્ત થવાને પ્રસંગ
આત્માનંદ પ્રકાશ

Page #25

ઉભું થયે તે અનિવાર્ય છે તેઓ હજુ અનુકુળ સ્વાચ્ય ખુબ ભગવે તથા આપણને માર્ગ સુચન કરતા રહે તે જ અભ્યર્થના. બોરસદથી પૂજ્ય પંન્યાસશ્રી ચંદનવિજયગણિવર્ય
આપને પત્ર વાંચી જાણ્યું કે આપ આત્માનંદ સભામાંથી નિવૃત્ત થયા છે જાણી ખેદ કારણ આપના જેવા નિડર પ્રમુખ મળવા મુશ્કેલ છે જેવા વલલભભાઈ હતા તેવા જ આપે છે
વડોદરા, પ્રાચ વિદ્યા મંદિરના નિયામક શ્રી ભેગીલાલ જ. સાંડેસરા
“શ્રી આત્માનંદ સભા” દ્વારા માનનીય શ્રી ખીમચંદભાઈએ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સાહિત્યની ઉન્નતિમાં બહુમૂલ્ય પ્રદાન કર્યું છે, સભારંભને સફળતા ઈચ્છું છું.
અજવાળીબહેન પંડિત, અમદાવાદ
શ્રી ખીમચંદભાઈએ પિતાની વિદ્વત્તાને શેભે એ રીતે આત્માનંદ સભાનું અને આત્માનંદ પ્રકાશનું જે યોગ્ય સંચાલન કરીને ભાવનગરની જૈન જનતાની તથા બીજા જૈન તથા અજૈન ભાઈઓની જે બહુમૂલ્ય સેવા કરેલ છે તેનું કોઈ પ્રકારે મૂલ્ય આંકી શકાય તેમ નથી, છતાં સભા જે સમારંભ ઉજવે છે તે પ્રશંસનીય છે. સમારંભને ફતેહ ઈચ્છીએ છીએ
દિલ્હીથી શ્રીમતી ભૈર્યબાળાબેન પંડિત
મુરબ્બી શ્રી ખીમચંદભાઈ સર્વ પ્રથમ તે ગણિત વિદ્યાના પ્રાધ્યાપક. તેમણે સર્વ કાર્યોમાં પ્રાધ્યાપક જેવીજ ધીરજ અને ગણિત સાથે જડાયેલી એકસાઈભરી કાર્યદક્ષતાને ઉત્તમ નમૂને રજૂ કર્યો છે,
પુરુષ વર્ગમાં જ નહિ, સ્ત્રી સમાજમાં પણ ઘરમાં કે તેમના કાર્યક્ષેત્રમાં તેમણે અનેખું સ્થાન અને દુર્લભ માન પ્રાપ્ત કર્યા છે.
મુ. છે. ખીમચંદભાઈને સ્વાથ્ય અને દીર્ધાયુ ઈચ્છું છું. પાલીતાણથી ડે. ભાઈલાલ એમ. બાવીશી
મુ. શ્રી ખીમચંદભાઈએ સંસ્થાના વિકાસમાં સેંધનીય ફાળો આપે છે. સભાના આત્માનંદ પ્રકાશ'માં મનનીય લેખો લખી તેમજ અન્ય લેખકો પાસેથી આગ્રહપૂર્વક લેખે મેળવી આ માસિકને વિકસિત કરવામાં ખૂબ જ જહેમત લીધી છે.
મુ. શ્રી ખીમચંદભાઈ સંસ્થાના ભાવિ વિકાસમાં સલાહ સૂચને અને માર્ગદર્શન આપતા વહી પિતાના લાંબા અનુભવને લાભ આપ્યા જ કરશે. સમારંભને શુભેચ્છા ઈચ્છું છું.
અમદાવાદથી શ્રી રતિલાલ દીપચંદ દેસાઈ
શ્રી શાહ સાહેબે કેવળ શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાની જ નહિ, પણ ભાવનગરના જૈન સંઘની તેમજ ભાવનગરની મહિલા કેલેજ મારફત ભાવનગર શહેરના કન્યા કેળવણીના ક્ષેત્રની, નિસ્વાર્થભાવે અને નિજાનંદની ખાતર એના માનદ આચાર્ય તરીકે વર્ષો સુધી સેવા કરી છે. તે
સંદેશાઓ]
(२२७

Page #26

દષ્ટિએ તેઓ બહુમાનના અધિકારી બન્યા છે. તેમને મારા આદરપૂર્વક પ્રણામ.
છે. શ્રી પ્રતાપરાય મોદી સાહેબ
કોલેજમાં અમે ઘણા વર્ષ સાથે કામ કર્યું. તમારા પુસ્તકાલયમાંથી કુષ્માપુરી ચરિય, સ્યાદ્વાદ મંજરી તથા વેદના પુસ્તકો ઈસ્યુ કરાવી હું તે ગ્રન્થ શામળદાસ કોલેજમાં શીખતે. તે વખતે એફ. વાય.માં પાંચ સિવાય બધા એટલે લગભગ ૬૫ વિદ્યાર્થીઓ મગધિ લેતા તેમને હું તમારી લાઈબ્રેરીની મદદથી શીખવે ત્યારે શાહ સાહેબની ભલામણથી હું એ પુસ્તકો મેળવી કોલેજમાં શીખવતા. આ બધા કાર્યોમાં શાહ સાહેબે સાથ અને સહકાર આપે છે.
શામળદાસ કોલેજમાં એમ. એ. સુધી માનધિનું અધ્યાપન થાય તેવી સગવડ થાય તેમ ઈચ્છું છું. શ્રી શાહ સાહેબને શાન્તિમય નિવૃત્તિ અને સુખમય જીવન ઈચ્છું છું. માથાના પ્રોફેસર એફ જેનેલજી એન્ડ પ્રાકૃત ડો. શ્રી એ. એનઉપાધ્યે
I convey my respects to Shriman Khimchand Bhai Shah for his valuable setvices rendered to the Shri Jain Atmanand Sabha.
Such dedieated workers are rare in these days, and hence his services are all the more valuable
May he enjoy sound health Peace of mind and spiritual satisfaction. આ ઉપરાંત નીચે મુજબ ભાઈઓના સંદેશાઓ આવેલ છે.
શ્રી બેચરલાલ નાનચંદ શાહ ભાવનગર, શ્રી શાન્તિલાલ ચાંપશી શાહ-મુંબઈ, શ્રી લલિતભાઈ સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટી -ભાવનગર, શ્રી સોમચંદ ડી. શાહ-સંપાદક “સુષા’–પાલીતાણા, શ્રી ભગવાનદાસ જૈન-જયપુર સીટી રાજસ્થાન, શ્રી નાનચંદ તારાચંદ શાહ-મુંબઈથી ભૂરાભાઈ– અમદાવાદ, શ્રી ફૂલચંદ હરીચંદ દોશી-મુંબઈ, શ્રી મણીલાલ વી શેઠ-મુંબઈ, શ્રી ચંદુલાલ ટી. શાહ-મુંબઈ, શ્રી લાલચંદભાઈ ગાંધી-વડોદરા, શ્રી દલસુખભાઈ માલવણીયા-અમદાવાદ, શ્રી જયંત એમ. શાહ-મુંબઈ, શ્રી અમરચંદ માવજી શાહ-તળાજા.
સમારંભ પછી મેડા મળેલા તાર સંદેશાઓ નીચે મુજબ છે –
સૌભાગ્યચંદ દફતરી ધ્રાંગધ્રા, શાન્તીલાલ કપાસી મુંબઈ, ચીમનલાલ ભાવરીયા એન્ડ પિપટલાલ મુંબઈ કાન્તીલાલ ભગવાનદાસ મુંબઈ, શશીકાન્તભાઈ પુરુષેતમે ઝવેરી, મુંબઈ, શ્રી વાડીલાલ અને શ્રીમતી વનલીલા સુરત, અન્ય સંદેશાઓ:-શ્રી છોટાલાલ ગિરધરલાલ મુબઈ,
આભાર દર્શન શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા તરફથી સભાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખશ્રી પ્રેફેસર બીમચંદભાઈ ચાંપશી શાહને સન્માનાર્થે યોજાયેલ તા. ૨૧-૯-છપના સન્માન સમારંભ વખતે સભાના અને મુરબ્બીશ્રી ખીમચંદભાઈના નેહી સ્વજને શુભેચ્છકેર તરફથી અભિનંદન અને સમારંભની સફળતા ઇચ્છતા સંદેશાઓ આવેલા તેઓ સર્વને વ્યક્તીગત આભાર માનવાનું શકય ન હોય આ પત્ર દ્વારા તેઓ સર્વ મહાનુભાવે તેમજ સંસ્થાઓને આથી અંતકરણ પૂર્વક આભાર માનીયે છીએ.
૨૨૮]
| આત્માનંદ પ્રકાશ

Page #27

શ્રી જેને આત્માનંદ સભા–ભાવનગર
ત રફ થી વિદ્રદવર્ય પ્રિન્સિપાલ શ્રીમાન ખીમચંદભાઈ ચાંપશી શાહને
સમાન પત્ર.
આત્મીય બધું,
આજે જ્યારે લગભગ ત્રણ દાયકા સુધી ભાવનગરના શ્રી જૈન માનદ સભાની અનન્ય સેવા કરી નાદુરસ્ત સ્વાશયના કારણે આપ સભાના પ્રમુખપદેથી નિવૃત્ત થઈ રદ છે ત્યારે અમે સભાના કાર્યવાહુ અને સભ્ય તેમજ શુભેચ્છકો સૌ આપની સેવામાં આ માનપત્ર સમર્પિત કરી અનેરો આનંદ અને કૃતકૃત્યતા અનુભવી રહ્યા છીએ. સન્માનનીય બધુ, - જ્યારથી અત્રેની શામળદાસ કોલેજ સાથે આપ જોડાયા અને આપને કાયમી નિવાસ ભાવનગરમાં કર્યો ત્યારથી આપને અત્રેના સ્થાનિક સંઘ સાથે સંપર્ક કમશઃ વિકસતે રહ્યો, નગરના પ્રતિષ્ઠિત આગેવાન અને આ સભાના પ્રમુખશ્રી સ્વ. શ્રી ગુલાબચંદ આણંદ્રજી કાપડીઆના સંપર્કમાં આવતા
તેઓશ્રીના આગ્રહથી આપ આ સભાના આજીવન સભ્ય બન્યા અને પછી સં. ૨૦૦૨માં સભાને ઉપપ્રમુખ બન્યા અને સં. ૨૦૧૪થી આપે તેનું પ્રમુખપદ સંભાળ્ય. સભાના કાર્યદક મંત્રીશ્રી સ્વ. શ્રી વલભદાસ ત્રિભોવનદાસ ગાંધી અને સતત પ્રયત્નશીલ પ્રમુખશ્રી સ્વ. શ્રી ગુલાબચંદભાઈ આણંદજી કાપડીઆ તેમજ સભાના ઉપ-પ્રમુખ વિદ્વવર્ય સ્વ. શ્રી કડચંદ ઝવેરભાઈના વહીવટ અને પ્રકાશનાદિ કાર્યોની જવાબદારી સ્વીકારી આપે તેભાને જે સિદ્ધિ અને પ્રસિદ્ધિ અપાવી તે નોંધપાત્ર છે.
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાને એક વિશિષ્ટ હેતુ જૈનધર્મ તથા જૈન સંસ્કૃતિના પાયાના પ્રમાણભૂત ગ્રંથને સશધિત કરી પ્રકાશિત કરવાને છે. એ સાથે આકર ગ્રંથે પૂ. સાધુ-સાધ્વીજી મહારાજે અને જૈન-જૈનેતર વિદ્વાનોને સુપ્રાપ્ત કરાવવાનો છે. આ કામગીરીમાં આપે પૂજ્ય મુનિવરને સાથ અને સહકાર મેળવવામાં અદમ્ય ઉત્સાહ દાખવ્યો છેખાસ કરીને અમૂલ્ય ગ્રંથના પ્રકાશનોમાં પ. પૂ. સ્વ મુનિશ્રી પુણ્યવિજયજી મ. સા., પૂ. મુનિશ્રી જબૂવિજયજી મ. સાવને આપને સંપૂર્ણ સહ પ્રાપ્ત થયાનું યાદગાર રહેશે. આવા અનુપમ પ્રકાશને દ્વારા જ આ સભાને દેશ વિદેશમાં બેનમૂન પ્રસિદ્ધિ મળી છે જેમાં આપશ્રીને સવિશેષ ફાળો છે.
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાનું નામ વિશ્વની પ્રસિદ્ધ પ્રાપ્ય વિદ્યા સંસ્થાઓમાં જાણીતું થયું છે, એ સાથે ચીનની સામ્યવાદી સરકાર પાસેથી કેટલાક બૌદ્ધ ગ્રંથના તિબેટન અનુવાદોની
સન્માન પ્રત્ર]
[૨૨૯

Page #28

માઈ ક્રો ફીલ્મ પ. પૂ ૧૦ મુનિશ્રી પુણ્યવિજયજી મ॰ સા૦ અને ૫ પૂર્વ મુનિશ્રી જ’ભૂવિજયજી મ॰ સા॰ તેમજ આપશ્રીના અવિરત પ્રયાસેાથી સભાને ભેટ મેળવીને સભાના ગ્રંથાલયને સમૃદ્ધ અનાવ્યું છે. આવી સાહિત્ય સમૃદ્ધિ આપની દુર ંદેશીના પિરણામરૂપ છે.
કર્તવ્યનિષ્ઠ બન્યું,
સભાના માસિક “આત્માનંદ પ્રકાશ”ના વર્ષોં સુધીના આપના સ ́પાદન કાર્ય થી જ્ઞાન પ્રચારનુ` નિયમિત કાર્યો થયાનુ પણ અવિસ્મરણીય રહેશે.
આ ઉપરાંત શ્રી જૈન શ્વેતામ્બર મૂર્તિપૂજક તપાસંધના ઉપ-પ્રમુખપદે રહી, શ્રી દાદાસાહેબ જૈન વિદ્યાર્થીગૃહના ઉપ-પ્રમુખ પદે રહી તેમજ શ્રી અમૃતલાલ પુરુષોત્તમ જૈન ધર્મશાળાના ટ્રસ્ટીપદે રહી આપે જૈન સમાજની ધાર્મિક, શૈક્ષણિક તેમજ સામાજિક ક્ષેત્રે કાર્ય કરતી સંસ્થાઓને આપની કુશાગ્ર બુદ્ધિ અને દીર્ઘ દ્રષ્ટિમર્યા કીંમતી માર્ગોંદનના લાભ આપ્યા છે. જે પ્રશ'સનીય તેમજ અનુકરણીય એવમ્ અનુમેદનીય છે.
આ સર્વ સાથે યશકલગીરૂપ આપની સેવાઓ અહીંની શ્રીમતી નદાબેન ચત્રભૂજ ગાંધી મહિલા કેલેજની સ્થાપનાથી સતત્ ૨૨ વર્ષોં સુધી તદ્ન અવૈતનિક માનદ્ સેવા આપીને આપે આ કોલેજને આ પ્રદેશની એક ઉત્તમ શૈક્ષણિક સંસ્થા બનાવીને શૈક્ષણિકક્ષેત્રે અનુપમ અને અજોડ સેવા આપી છે, જેને સૌરાષ્ટ્રની શિક્ષણ અને સ'સ્કારપ્રિય મહિલાએ કયારેય નહી ભૂલી શકે. નિવૃત્ત જીવનને આવી સમાજોપયેગી પ્રવૃત્તિઓમાં વીતાવી આપે વાનપ્રસ્થાશ્રમનુ એક સુંદર ઉદાહરણ સમાજને પૂરૂ પાડયુ છે.
સ્નેહી સ્વજન,
આપના સદા આનદી, સ્નેહપૂર્ણ માયાળુ સ્વભાવ, નિઃસ્વાર્થ સેવાભાવના, અવિરત વિદ્યોપાસના, કતવ્યપરાયણતા, સાદાઇ, સચ્ચાઇ તથા વિનમ્રતા આદિ સદ્ગુણાથી આપના તરફની અમે સૌની હાર્દિક ભાવનાઓ અને અદરના પ્રતીકરૂપ આ સન્માન પત્ર આપને અપણુ કરી અમે ગૌરવ અને આનંદની લાગણી અનુભવીએ છીએ.
સમારભ સ્થળ : શ્રી જૈન આત્માનઃ સભા શેઠશ્રી ભાગીલાલ લેકચર હાલ
ભાવનગર
અંતમાં શ્રી શાસનદેવ આપને તંદુસ્તીભર્યું દિર્ઘાયુ અને સમાજ અને શાસન સેવાના વિશેષ યશનામી કાર્યો કરવાની શક્તિ અને અનંત આત્મબળ ખશ્ને એજ પ્રાથના સહ. અમે છીએ આપના ગુણાનુરાગી,
સમય :
રવિવાર તા. ૨૧-૯-૭૫ સવારના ૧૦-૦૦
૨૩૦]
ગુલાબચંદ લલ્લુભાઈ શાહ પ્રમુખ મનસુખલાલ તારાચંદ્ર મહેતા હીરાલાલ ભાણજીભાઈ શાહે ઉપ-પ્રમુખા
સમારંભ પ્રમુખ : શ્રી વિનયકાન્ત કે, મહેતા
જાદવજી ઝવેરભાઇ શાહુ હીરાલાલ જુડાલાલ શાહ
માનદ્ મત્રીએ રમણલાલ અમૃતલાલ શેઠ ખજાનચી
શ્રી જૈન આત્માતઃ સભા ભાવનગર
[આત્માન'દ પ્રકાશ

Page #29

થી નિવૃત્તિ અને બહુમાન કરી
ભાવનગરની સુપ્રસિદ્ધ પ્રકાશન સંસ્થા શ્રી આ સંસ્થાના ઉત્કર્ષ માં જેમ આ મુનિવરે, જૈન આત્માનંદ સભાએ જૈન સાહિત્યના પ્રાચીન, અન્ય મુનિવરો તથા ગૃહસ્થને મહત્વને ફાળે શાસ્ત્રીય તેમ જ વિવિધ વિષયનાં સંખ્યાબંધ હતા, તેમ આ સંસ્થાનું ઉત્તમ રીતે સંચાલન પુસ્તકનું આધુનિક વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી સંશોધન- થતું રહે અને સંસ્થાની નામના પ્રતિષ્ઠામાં સંપાદન કરાવીને, સુઘડ, આકર્ષક અને સ્વચ્છ- ઉત્તરોત્તર વધારો થતો રહે એ માટે આ સંસ્થાના રૂપમાં પ્રકાશન કરીને જૈન વિદ્યાના-ક્ષેત્રમાં કામ સંચાલક મહાનુભાવોની ધ્યેયલક્ષી, નિષ્ઠાભરી અને કરતા દેશ-વિદેશના જૈન તેમ જ અન્ય વિદ્વાનોમાં આત્મીયતાની લાગણીથી ઘેરાયેલી કામગીરીને ઘણી નામના મેળવી છે અને એ રીતે છેલ્લાં ફળ પણ કંઇ ન સૂ નથી. રથના બે પણસોથી પણ વધુ વર્ષ દરમ્યાન જૈન ધર્મ, ચકોની જેમ તેઓએ પણ પોતાની સંસ્થાના ઉત્કર્ષ સંઘ અને સાહિત્યની ખૂબ મહત્ત્વની સેવા માટે ખૂબ મન દઈને કામ કર્યું છે, અને એમ બજાવીને જૈનશાસનની મૂકપણે પ્રભાવના કરવામાં કરીને તેઓશ્રી સંઘના અભિનંદન અને ધન્યઅગત્યને અને નેંધપાત્ર ફાળો આપે છે. વાદના અધિકારી બન્યા છે. જે સંસ્થાને ભાવના
શીલ અને નિષ્ઠાવાન કાર્યકરો મળતા રહે છે તે શ્રી જૈન આત્માનંદ સભાની આવી ઉજજવળ )
• બડભાગી છે; અને એવી સંસ્થાઓ જ પ્રગતિ અને યશનામી કારકિર્દીમાં પ્રશાંતમૂર્તિ અને
ન કરીને શ્રીસંઘ અને સમાજની સેવા બજાવી શકે છે. જીવંત સમભાવ સમા સાચા શ્રમણ શ્રેષ્ઠ પ્રવર્તકજી
શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા આવી જ ઉત્તમ મહારાજ શ્રી કાંતિવિજયજી મહારાજ, આજીવન સંસ્થા છે. વિદ્યાસાધક અને વ્યવહારદક્ષ એમના શિષ્ય મુનિરત્ન શ્રી ચતુરવિજયજી મહારાજ તેમ જ છેલ્લા કેટલાક દાયકાથી આ સંસ્થાના સંચાશ્રી ચતુર્વિજયજી મહારાજના શિષ્ય રત્ન આગમ- લનનું મુખ્ય સુકાની તરીકેનું પદ (પ્રમુખપદ) પ્રભાકર, શ્રુતશીલવારિધિ, જ્ઞાનમૂર્તિ, મુનિવર્ય જાણીતા કેળવણીકાર, ભાવનગર જૈન સંઘના એક શ્રી પુણ્યવિજ્યજી મહારાજ-એ મુનિ ત્રિપુટીને વગદાર આગેવાન અને ભાવનગર શહેરના એક ફાળો અસાધારણ અને બેનમૂન કહી શકાય એ જાણતા નાગરિક છે. શ્રી ખીમચંદભાઈ ચાંપશી હતે. ઉદારચિત્ત અને વત્સલ શ્રમણોની આ શાહ સંભાળતા હતા. એમણે પોતાની કાર્ય ત્રિપુટીને પ્રેર્યા અન્ય અનેક મુનિવરે અને ગૃહસ્થ કુશળતા, બહેશી અને સહજ સાહસિક્તાને વિદ્વાનની કીમતી સેવાનો લાભ પણ આ સંસ્થાને લીધે, તેમજ પિતાના સાથી કાર્યકરોને સાથ અને મળો રહ્યો છે. આ મુનિ ત્રિપુટીની એક વિશેષતા વિશ્વાસ મેળવીને, આ સંસ્થાના ઉત્કર્ષમાં જે એ હતી કે તેઓ આ સંસ્થાના પ્રકાશને ફાળો આપ્યો છે તેમજ પિતાના સાથીઓ તથા આધુનિક સંશોધનકળાની દષ્ટિએ ઉત્તમ કોટિના સમાજના અન્ય કાર્યકરને જે ફાળે અપાવ્યો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણની કસોટીએ પણ ઉત્તમ છે, તેની વિગતે શ્રી જૈન આમાનંદ સભાની પુરવાર થાય એ વાતનું જેમ ધ્યાન રાખતા હતા, વિસ્તૃત કાર્યવાહીના ઇતિહાસમાં સોનેરી અક્ષતેમ આવા પ્રકાશને માટે સંસ્થાને નાણુ સંબંધી રેથી અંકિત થાય એવી છે. સૌને સાથે રાખીને મુશ્કેલીમાં મુકાવું ન પડે એને પણ હમેશાં સ્વયં આગળ વધવાની અને સંસ્થાને આગળ ખ્યાલ રાખતા હતા.
વધારવાની એમની આવડત અને કુનેહ વિરલ છે.
નિવૃત્તિ અને બહુમાન
[૨૩૧

Page #30

અને જરૂર લાગે ત્યારે, કોઇને સ્પષ્ટ વાત કહેવાની એમની હિઁ'મત અને નવા કે મેાટા કામની જવાબદારી લેવાની એમની સાહસીકતા દાદ માગી લે એવી છે. એમના પરિચયમાં આવનાર વ્યક્તિને એમનામાં રહેલ ખમીર અને કાર્યસૂત્રના ખ્યાલ સહજરૂપેજ આવી જાય છે.
આ રીતે સતત કવ્યપરાયણ અને કાર્યરત જીવનની પાણા સે। વર્ષ જેટલી મજલ પૂરી કરીને સત્તાસ્થાને ગમે તેમ કરીને ચાલુ રહેવાની પામરવૃત્તિથી સાવ અલિપ્ત એવા શ્રી ખીમચંદ ભાઈ એકાદ વર્ષ પહેલાં કન્યા કલેજના આચાય પદેથી નિવૃત્ત થયા હતા; અને એજ ભાવનાથી ******
વળી, શ્રી શાહ સાહેબે જૈન સ`ઘના એક તેજસ્વી અનેક વ્યનિષ્ઠ કાર્યકર તરીકે ભાવનગરના સંધની પણ યાદગાર સેવા બજાવી છે; તેમજ એસ. એન. ડી. ટી. સંચાલિત ભાવનગરની કન્યા કોલેજનુ` માનદ આચાય પદ, નિઃસ્વાથ ભાવે અને નિષ્ઠાપૂર્વક, વર્ષો સુધી સફળ રીતે શે।ભાવી જાણ્યું હતું, તે એમની સેવાવૃત્તિ, કેળવણીભક્તિ અને અદમ્ય ધ્યેયનિષ્ઠાની કીર્તિગાથા બની રહે અને બીજાને માટે દાખલારૂપ બની રહે એવી છે.
-
શ્રી ખીમચ‘દભાઇની લાંબા સમયની નિષ્ઠાભરી સેવાઓ પ્રત્યે પોતાની કૃતજ્ઞતાની લાગણી બતાવીને એમના સેવાભાવનુ બહુમાન કરવા માટે શ્રી જૈન આત્માનદ સભાના સંચાલકોએ ગયા રવિવાર (તા. ૨૧-૯-૭૫ના રેજ) એમને માન પત્ર અર્પણ કરવાની સાથે સભામાં એમનુ તૈલચિત્ર મુકાવ્યું છે તે સર્વથા ઉચિત થયું છે. આવા સ્તુત્ય નિર્ણય કરવા બદલ અમે સંસ્થાના સંચાલકોને અંતઃકરણથી ધન્યવાદ આપીએ છીએ. જૈન સાપ્તાહિક તા. ૨૭-૯-૯૪ના અંકમાંથી સાભાર ઉષ્કૃત”
XXXXXXX
૨૩૨]
પ્રેરાઇને તાજેતરમાં તેઓ શ્રી જૈન આત્માન'દ સભાના પ્રમુખપદ જેવા માનભર્યાં સ્થાનેથી સ્વછાએ નિવૃત્ત થયા છે એજ બતાવે છે કે તેઓને મન પેાતાના પદ કરતાં સંસ્થાનુ' હિત કેટલું મહત્ત્વનું છે. આ રીતે રાજીનામાં આપીને શ્રી શાહ સાહેબે ઉત્તમ દાખલેો પૂરો પડ્યો છે. આ માટે અમે તેને હાર્દિક ધન્યવાદ અને અભિનોંદન આપીએ છીએ. અને તેએની નિવૃત્તિને શાંતિથી લાંબા સમય ઉપભોગ કરે એવી શુભેચ્છા આવકારવાની સાથે તેઓ આ નિવૃત્તિને સુખ
દર્શાવીએ છીએ.
શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય
અભ્યાસના ઉત્તેજનાથે ૧૯૭૫-૭૬ માટે આર્થિક સહાય
યુગવીર્ આચાર્યશ્રી વિજયવલ્લભસૂરીશ્વરજી મહારાજની પ્રેરણાથી શરૂ થએલ શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય મુંબઈ, અંધેરી, અમદાવાદ પૂન, વડાદરા, વલ્લભવિદ્યાનગર અને ભાવનગરના વિદ્યાર્થીગૃહામાં રહેતા લગભગ ૭૦૦ વિદ્યાર્થીઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે સહાય અને સગવડ આપે છે. તે ઉપરાંત ૧૯૭૫-૭૬ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણ લેતા બહેતાને રૂ ૧૮,૨૦૦) વિદ્યાથીગૃહે। બહાર રહી ઉચ્ચ અભ્યાસ કરતાં વિદ્યાર્થીઓને ૨. ૩૮,૮૩૭) ખેડા જૈન વિદ્યાર્થી ઉચ્ચ શિક્ષણ લેાન સ્કોલરશિપ રૂ. ૯૫૦) શ્રી સારાભાઈ મગનભાઈ મોદી ક્રૂડમાંથી માધ્યમિક અને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે રૂ. ૨૪૩૮) અને પરદેશ અભ્યાસ માટે રૂ. ૪૫૦૦૦) મળી કુલ રૂ. ૧,૧૪,૨૨૫) આર્થિક સહાય શિક્ષણના ઉત્તેજનાથે મંજૂર કરેલ છે.
******
આત્માનદ પ્રકાશ

Page #31

પુસ્તક પરિચય
---
-
-
-
-
-
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા. * (૧) “ચિંતનની કેડી” પ્રવચનકાર : મુનિ જેવી કે નવ તત્વે, કર્મ સિદ્ધાંત, પાંચ મહાવ્રત, રાજશ્રી પદ્મસાગરજી ગણિ. પ્રકાશક: શા. ગૃહસ્થના બાર વતે, બાર ભાવના, યતિધર્મ બુધાલાલ બબલદાસ. ઠે. બીપિન ઇન્ડસ્ટ્રીઝ. ૧૫ તેમજ અનેકાંતવાદ વિગેરેની સમજુતિ ટૂંકામાં ગૌશાલા, બડામંદિર, ત્રીજે જોઈવાડ, ભુલેશ્વર, પણ સરસ રીતે સમજાવવામાં આવી છે. લેખકે મુંબઈ નં. ૨ ૧૨+૧૨૮=૧૪૦ મૂલ્ય લખેલ નથી. સાચું જ કહ્યું છે કે, “જૈન ધર્મ કેઈ એક જ્ઞાતિ
કે સંપ્રદાયનો ધર્મ નથી. એમાં રાષ્ટ્ર, જાતિ કે ગનિષ્ઠ આચાર્ય શ્રી કૈલાસસાગરસૂરીશ્વરજી વણને કઈ ભેદ ભાવ નથી. જૈન ધર્મે જીવનની મહારાજના વિદ્વાન અને સુશિષ્ય મુનિરાજશ્રી પ્રત્યેક પ્રકારની પરિસ્થિતિને સૂક્ષ્મતમ વિચાર પદ્મસાગર ગણિજીએ વ્યાખ્યાન વખતે આપેલા કર્યો છે અને ગમે તેવી પરિસ્થિતિવાળા માણસને અનેક બેધદાયક દwતેને આ પુસ્તકમાં સંગ્રહ માટે પણ આત્મોન્નતિને રાહ દર્શાવ્યા છે.” છે. આવા ૭૨ દષ્ટાંતને સમાવેશ આ પુસ્તકમાં જૈન ધર્મ કહે છે કે પતન કે વિકાસ એ જ નીચ કરવામાં આવ્યું છે. જેવી એમની મધુર અને
ઉચ્ચના સૂચક છે. જન્મગત ઉચ્ચ નીચના ભેદો મેહક વાણી છે તેવા જ ઉત્તમ આ ટૂંકા દષ્ટાંત
માનવા એ તે કેવળ ભ્રમ છે. લેખકની દષ્ટિ છે. આપણા ધર્મસૂત્રમાં પદો જેમ નાના હોવા વિશાળ છે અને જૈન ધર્મનું હાર્દ પણ આ છતાં તેને ઉપદેશ અગાધ છે, તેમ આ દષ્ટાંત
વસ્તુમાં જ રહેલું છે. ટૂંક હોવા છતાં તેને ઉપદેશ મહાન છે. આપણે
આપણે * (૩) “ચિત્ત શૈર્યની કેડીએ” લેખક : પૂજ્ય ત્યાં કથાઓનું માહાભ્ય અનેરું છે. તેનું કારણે મુનિશ્રી અમરેન્દ્રવિજયજી. પ્રકાશક : ગૂર્જર ગ્રંથએ છે કે, લેકમાનસ જ્ઞાનને કથાના રૂપમાં જ રત્ન કાર્યાલય, ગાંધી માર્ગ, અમદાવાદ નં. ૧ સ્વીકારે છે. જે જ્ઞાન વાર્તાનું રૂપ ધારણ કરીને તા . ૩૦ કિમત રૂ. ૧-૦૦. સરળ નથી બનતું તે જ્ઞાન લેકમાનસમાં પચી
જૈનધર્મ નિદિષ્ટ, સઘળી બાહ્યચર્ચાનું લક્ષ્ય શકતું નથી. પુસ્તકમાંના બધા દષ્ટાંતે ચિંતનમાં
સમત્વ વિકાસ તથા ધ્યાનમાં પ્રવૃત્તિ અને ઉપયેગી થાય તેમજ ચિંતનમાં પ્રેરે એવા છે.
પ્રગતિ દ્વારા આત્મદર્શન અને અંતે સ્વરૂપ બાળક, યુવાન, પ્રૌઢ અને વૃદ્ધો સને પોત
રમણતા છે. શ્રીમદ્ આનંદઘનજીએ પણ એક પિતાની રૂચિ પ્રમાણે આમાંથી ચિંતનની પ્રસાદી
સ્તવનમાં સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે, “નિજ સ્વરૂપ જે મળી રહે તેવું છે.
કિરિયા સાધે, તેહ અધ્યાત્મ લહિયે રે” * (૨) “જૈન ધર્મ'. લેખક ડો. રમણલાલ ચી. સ્વરૂપ સાથે ચિત્તનું અનુસંધાન કર્યા વિના, શાહ, પ્રકાશક પરિચય ટ્રસ્ટ, મહાત્મા ગાંધી ચિત્તમાં પડેલા તૃષ્ણ, રાગ, દ્વેષ અને મોહ મેમોરિયલ બિલ્ડીંગ, નેતાજી સુભાષ શેડ, મુંબઈ અવિદ્યાના સંસ્કારની જડ ઉખેડી શકાતી નથી. ન. ૧. મૂલ્ય રૂ. ૭૦-૭૫. આવૃત્તિ પહેલી, માત્ર તેથીજ આપણા એક કવિએ સાચું જ કહ્યું છે કે, બે ફઓનું આ પુસ્તક હોવા છતાં, જૈન તેમજ “જ્યાં લગી આતમતત્વ ચિ નહિ, ત્યાં લગી જૈનેતર તમામને આ પુસ્તકમાંથી “જૈનધર્મનું સાધના સર્વ જૂઠી.” કેવા પ્રકારની એકાગ્રતા પાયાનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત થઈ શકે તેવું અમૂલ્ય આ ઉપાદેય છે અને કેવા પ્રકારની હેય છે, તેનું પણ પુસ્તક છે. જૈનધર્મ વિષેની મહત્ત્વની બાબતે સરસ નિરુપણું આ પુસ્તકમાં કરવામાં આવ્યું છે.
પુસ્તક પરિચય)
[૨૩૩

Page #32

જ (૪) “સાધનાનું હદય લેખક અને પ્રકાશક થઈ ગયેલા સુપ્રસિદ્ધ વિચારક અને લેખક સ્વ. ઉપર મુજબ. પાન ૬૭૪. કિંમત રૂા. ૩૨૫ સી. જે. વાલીટે તેના Conquest of the આ પુસ્તકમાં ‘સાધનાને રાજપથ “અંતર્મુખતાની Serpent ગ્રંથમાં લખ્યું છે કે “સાચું કહીએ સધન સાધના-ત્યાગ અને કાર્યોત્સર્ગ અને તે દમન એ જીવન માટે સ્વાભાવિક અને અત્યંત પાયાનું કામ એમ ત્રણ પ્રકરણેનો સમાવેશ આવશ્યક ગુણ છે. જીવનમાં બધાંજ ક્ષેત્રમાં કરવામાં આવે છે. ફ્રોઈડના વિચારોથી પ્રભાવિત આ ગુણ કેળવ્યા વિના કશું સંગીન કાર્ય થઈ થયેલે એક વર્ગ આજે એમ માનતે વિચારતે શકતું નથી.” થયે છે કે, “કામ એ માણસની સહજ વાસના
- આ મહત્વના વિષય ઉપરાંત સાધકને ઉપછે, એને રુંધવી ન જોઈએ.” આજના ફૂટી ચગી થાય એવા અનેક મુદ્દાઓની આ ગ્રંથમાં નીકળેલાં કેટલાક કહેવાતા અગર પરાણે થઈ છે
લેખકે ચર્ચા કરી માર્ગદર્શન આપ્યું છે. લેખક બેઠેલા ભગવાને પણ યુવાનોને આ ઉપદેશ
આ વિચારક અને ઊંડા ચિંતનકાર છે, અને તેમનું આપી બહેકાવી દે છે. લેખકે આ વાતને રદિયે
માત્ર આ એકજ પુસ્તક નહીં, પણ તમામ પુસ્તકો આપતાં કહ્યું છે કે, “આપણુ આર્ષ દષ્ટાઓ
ઘરમાં વસાવવાને લાયક છે. કેગના અભ્યાસીઓ કામને જીવનમાં અદમ્ય આવેગ તરીકે પિછાની
અને સાધકે માટે તે લેખકના પુસ્તકો શિક્ષકની શક્યા હતા, અને એથી આગળનું તથ્ય પણ
ગરજ સારે તેવા છે. કાગળ, પ્રિન્ટીંગ વિ. ના એમણે અનુભવ્યું હતું. તેઓ એ જોઈ શક્યા
ભાવે આસ્માને ગયા છે, એટલે ગ્રંથનું મૂલ્ય હતા કે સંસારને નાને મોટો દરેક જીવ ચાર અદમ્ય વૃત્તિઓ-આહાર, ભય, મૈથુન અને પરિ.
વધારે હેવા છતાં વ્યાજબી છે. પરંતુ એક સૂચન ગ્રહથી પ્રેરાઈને જીવન સંઘર્ષ ચલાવી રહ્યો છે,
કરવાનું મન થાય છે. આપણા જૈન સંઘનાં જ્ઞાન
ખાતાઓમાંથી આવા ઉત્તમ પુસ્તકોને આર્થિક છતાં એ પ્રાકૃતિક આવે છે એમ કહીને એ વૃત્તિઓને તાબે થઈ જવાની વાત એમણે ન કરી.”
સહાય આપવામાં આવે તે જાહેર પ્રજાને આવા
અમૂલ્ય-અપ્રાપ્ય ગ્રંથે સસ્તા ભાવે પ્રાપ્ત થઈ શકે. અમેરિકા જેવા રિદ્ધિસિદ્ધિથી ભરેલા દેશમાં Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
ભગવાન મહાવીરની ૨૫૦૦મી ઉજવણુને “જૈન”ને માહિતી વિશેષાંક
ભગવાન મહાવીરના ૨૫૦૦માં નિર્વાણ કલ્યાણક મહોત્સવની પૂર્ણાહુતિ પ્રસંગે ભાવનગરથી નીકળતા જેન સાપ્તાહિકે ૪૦૦થી વધુ પાનાને દળદાર વિશેષાંક પ્રગટ કરવાનું નક્કી કર્યું છે. દીવાળી બાદ તુરતમાં પ્રકટ થનાર આ વિશેષાંકમાં આ વરસ દરમિયાન દેશ અને વિદેશમાં ૨૫૦૦મા નિર્વાણ મહોત્સવની ઉજવણી અંગે જે જે ધાર્મિક અને રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમો અને આયોજન થયા છે તેની સચિત્ર માહિતી આપવાને પત્રને હેતુ છે. આ પત્રના તંત્રીના જણાવ્યા મુજબ ઉજવણી અંગેના તમામ સમાચાર ભગવાન મહાવીર ૨૫૦૦માં નિર્વાણ મહેસવ માહિતી વિશેષાંક C/o. શ્રી જૈન છે. કોન્ફરન્સ, ૨૧૯ એ, કીકા ટ્રીટ, ગેડી બીલ્ડીંગ, બીજે માળે, મુંબઈ-૨ ના સરનામે મોકલી આપવા
૧૩૪]
[આમાનંદ પ્રકાશ

Page #33

માંદાની માવજતનો મહિમા ભગવાન મહાવીરે મેહનીય કર્મ બાંધવાના ૩૦ પામે છે તે બીમારની સેવા કરે છે. આજ્ઞાનું પાલન કારણો બતાવ્યા છે, તેમાં છઠું કારણ સમજાવતાં કરવું તે અરહે તેનું દર્શન છે તેથી જ હે ગૌતમ ! ભગવાને કહ્યું છે કે માંદાની, પ્રેરણા દ્વારા કે પિતાની હું એમ કહુ છું કે જે માંદાની માવજત કરે છે તે સેવા કરવાની શકતી હોવા છતાં જે કઈ મહાોરિ મને દર્શનથી પામે છે (અર્થાત) જે મને દર્શનથી પરિણામી ઔષધીની માગણી આદી કામ ન કરે તે પામે છે તે માંદાની સેવા કરે છે. પણ મહા મેહનીષ કર્મ બાંધે છે. માંદાની માવજત
(આવશ્યક હારિભદ્રી. પૃ. ૬૬૧ તથા દશાશ્રુત સ્કંધ (સેવા કરવી), એ શ્રી જિનને ઉપદેશ છે.
અધ્યાય ૯.) આ બાબતમાં ગૌતમસ્વામી ભગવાન મહાવીરને પૂછે છે : હે ભગવન ! જે માંદાની માવજત કરે તે માંદાની માવજત એ પણ પ્રભુને પામવાને એક ધન્ય છે કે જે આપને દર્શનથી પામે એ ધન્ય છે? માગ છે, એ સેવાલક્ષી વિચારનું બીજ આ પ્રશ્નોતરમાં
ભગવન - હે ગૌતમ જે માંદાની માવજત કરે જોવા મળે છે. જૈન ધર્મમાં વૈયાવચ્ચન-સેવા ભાવછે તે ધન્ય છે.
નાનોસેવા પરાયણતાને જે મહીમા વર્ણવવામાં આવ્યું ગૌતમ -- ભગવન! આપ એવું શા ઉપરથી છે તે બરાબર સમજીને મનન અને અમલ કરવા કહે છે!
રોગ્ય છે. ભગવન - હે ગૌતમ જે માંદાની સેવા કરે છે. શ્રી રતિલાલ દીપચંદ દેશાઈ લિખિત “ગુરૂ તે મને દર્શનથી પામે છે (અર્થાત ) જે મને દર્શનથી ગૌતમસ્વામી માંથી સાભાર ઉંધૃત.
સ્વર્ગવાસ નોંધ સંસ્કૃત-પ્રાકૃત ભાષાના વિદ્વાનની ચિરવિદાય.
મહીસુર યુનિવર્સિટીના કૈલજી અને પ્રાકૃત વિભાગના વડા ડો. આદિનાથ નેમિનાથ ઉપના તા. ૮-૧૦-૦૫ના રોજ કોલ્હાપુર મુકામે થયેલ અવસાનના સમાચારથી અમે ખૂબજ ઊંડા શોક અને આધાતની લાગણી અનુભવીએ છીએ.
સ્વર્ગસ્થ શ્રી એ એન. ઉપાશે પ્રાકૃત ભાષાના અને જૈન દર્શનશાસ્ત્રના ઊંડા અભ્યાસી હતા. તેઓશ્રીને સંસ્કૃત ભાષાના નિષ્ઠાપૂર્વકના અભ્યાસી તરીકે રાષ્ટ્રપતિ તરફથી ગયા સ્વાતંત્ર્યદિને તા. ૧૫ મી ઓગષ્ટ સર્ટીફીકેટ ઓફ ઓનર અર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું. મહીસુર યુનિવર્સિટીમાં જૈન ચેરના પ્રાધ્યાપક તરીકે તેઓશ્રીએ સુંદર કામગીરી બજાવી સારે યશ પ્રાપ્ત કરેલ.
આપણી આત્માનંદ સભા પ્રત્યે અને આપણા પ્રકાશને અંગે તેમના દિલમાં ખૂબ આદરની લાગણી હતી. પૂજ્ય મુનિશ્રી જંબૂવિજયજીએ સંપાદિત અને સંશોધિત કરેલ આ સભાના ઠાઠશાર નયચક્ર'ની પ્રકાશન વિધિ તેઓશ્રીના હસ્તે થયેલ, તે પ્રસંગે તેઓશ્રીએ આપણી સભાની કાર્યવાહી અને પ્રકાશને અંગે ખૂબજ સંતોષની લાગણી વ્યક્ત કરી હતી.
અમે તેમના આત્માને ચિરસ્થાયી શાન્તિ ઇચ્છીએ છીએ અને તેમના કુટુંબીજને પર આવી દુઃખ પ્રત્યે સમવેદના વ્યક્ત કરીએ છીએ.
માંદાની માવજતને મહિમા]
[૨૩૫

Page #34

છ
પાણીદીને હવે ૨૦ વર્ષમાં આપનાં નાણાં
ધથી
અધિક કરો !
રૂ. ૧૩,૬૪૬.૧૫ હમણાં રોકી અને રૂ. ૧,૦૦,૦૦૦ પાકતી મુદતે મેળવો.
"ઇર
દેના બેંક કુશ ટિકિટ, ખાજુના કોઠામાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે, આકર્ષક વેચાણ કિંમતે ઓછી રકમનાં અને ઓછી મુદત માટે પણ મળે છે. જરૂરત પડતાં, દેના બેંક શ સર્ટિક્રિક્રેટ તેની ખરીદ તારીખથી એક વર્ષ બાદ ગમે ત્યારે વટાવી શકાય છે. આપ એની સામે બેંક પાસેથી લોન પણ માગી શકો છો,
વિગતો માટે આપની નજીકની દૈના બેંક શાખાની મુલાકાત લો.
મુદત ૨૦ વર્ષ
બેંક ડિપોઝિટો પરનું રાજ તથા અન્ય માન્ય મૂડી રોકાણામાંથી થનારી આવક વાષિઁક ૨, ૩,૦૦૦ની મર્યાદા સુધી આવકવેરામાંથી મુક્ત રહેશે; બેંકમાં મૂકેલી ડિપોઝિટા અને અન્ય માન્ય મૂડી રોકાણે રૂ. ૧,૫૦,૦૦૦ સુધી સંપત્તિવેરામાંથી મુક્ત રહેશે.
૧૫ વર્ષ
૧૦ વર્ષ
વર્ષ
૬૧ મહિના
૪ વર્ષ
૩ વર્ષ
વેચાણ કિંમત
રૂ.
રૂ.
રૂ.
૧૩.૬૫
૧૩૬.૪૬
૬૮.૩૧ રૂ.૧,૩૬૪.૬૨
રૂ. ૬,૮૨૩.૦૮ ૩. ૫૦,૦૦૦
૩. ૧૩,૪૬,૧૫
રૂ. ૧,૦૦,૦૦૦
ૐ. ૨૨,૪૫ રૂ. ૨૨૪૫૨ રૂ.૧,૧૨૨.૬૧
રૂ. ૩,૨૪૫૨૧
૩. ૧૧,૨૨૬.૦૭
૩. ૨૨,૪૫૨.૧૩
3.
૩૬.૨૪
૩૬૯.૪૧
રૂ. ૧,૮૪૭.૦૩
રૂ. ૩,૬૯૪.૦૭
રૂ. ૧૮,૪૭૦.૩૫
૨. ૩૬,૯૪૦.૭૦
પાકતી મુદતે મળનારી રકમ
૨.
૧૦૦
1,000
રૂ.
૫,૦૦૦
રૂ. ૧૦,૦૦૦
૬૯.૮૬ ૯૮૬૧
3.
૨.
રૂ.
૨.
.
રૂ.
૨.
૨.
૧૫.૦૨ ૫૫૧૮
રૂ.
રૂ. ૨,૦૫૦.૮૯ રૂ.
3.
૭૬.૪
3. ૭૬૪૧૫
૧,૦૦૦
૧૦,૦૦૦
.
૫૦,૦૦૦
રૂ. ૧,૦૦,૦૦૦
૧૦૦ ૧,૦૦૦ ૫,૦૦૦
રૂ. ૧,૫૦૧.૭૮ * ૧૦,૦૦૦
રૂ. ૨૭,૫૦૨.૮૯ . ૧૦,૦૦૦ રૂ. ૧૧,૦૧૩૭૮ * ૧,૦૦,૦૦૦
૧૦૦
૩. ૧૦,૦૦૦
૩. ૫૦,૦૦૦
રૂ. ૧,૦૦,૦૦૦
રૂ.
૨.
ܘܘܘ,1
૧૦૦
૧,૦૦૦
૫,૦૦૦
3.
૬૦૨૮ ૐ. ६०२.७७ રૂ.૩,૦૧૩.૮૩
.
રૂ.
રૂ. ૬,૨૭.}} ૐ. ૧૦,૦૦૦ રૂ. ૩૦,૧૩૮.૨૮ રૂ. ૫૦,૦૦૦
રૂ. ૬૦,૨૭૬.૫૫
૩. ૧,૦૦,૦૦૦
૨. ૩,૮૨૦,૭૪
રૈ. રે. ૭,૪૧૪૯ ર.
રૂ. ૩૮,૨૭,૪૫ ૨. ૭૬,૪૧૪.૯૦
ܘܘܘܢ ܂
દિનાબેંક
(ગવર્નમેંટ ઑફ ઇન્ડિયા અ’ડરટેકિંગ) હેડ ઓફિસઃ હાનિ મન સર્કલ, મુંબઈ ૪૦૦ ૦૨૩
૧૦૦
રૂ.
રૂ.
3.
3. ૩,૪૯૩.૦૭
૩. ૫,૦૦૦
રૂ. ૬,૯૮૬૧૪ '. 10,000
૧,૦૦૦
૧૦૦
૨. ૩૪,૯૩૦.૭૧ . ૫૦,૦૦૦
૨, ૬૯,૮૧૪૧
૨. ૧,૦૦,૦૦૦
રૂ.
ܘܘܘܝܕ
૧૦૦ ૧,૦૦૦
ܘܘܘܨܥ
૧૦,૦૦૦
રૂ. ૫૦,૦૦૦ ૧. ૧,૦૦,૦૦૦
Ratan Batra DR/9/2

Page #35

શ્રી જૈન આત્માનંદ પ્રકાશની
વાર્ષિક અનુક્રમણિકા : સંવત ૨૦૩૧
ગદ્ય વિભાગ
ક્રમ
લેખ
લેખક
પૃષ્ઠ
-
-
-
૨૯
૩૭
1. નૂતન વર્ષના મંગળ પ્રવેશે
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૨. ભગવાન મહાવીર
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૩. જીવનની પ્રગશાળા
અનુવાદ: અભ્યાસી. ૪. પહઃ વૈયાકરણ આચાર્ય શ્રી હેમચન્દ્રસૂરી ... શ્રી રંજનસૂરીદેવ
અનુવાદ કા. જ દેશી રક્તતેજ ૨૦ ૫. ભગવાન મહાવીરની કરુણામય દષ્ટિ મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૨૪ ૬. તીર્થક્ષેત્ર શંત્રુજય
લે. હરિહરસિંહ અનુવાદ : રક્તતેજ ૨૬ ૭. તપ અને જપ
ઉપાધ્યાય શ્રી અમર મુનિ મહારાજ ૨૭ ૮. સાચી ઓળખાણ
-- આચાર્યશ્રી કસ્તૂરસૂરિજી ૯. ભગવાન મલ્લિનાથ
... મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૧૦. શ્રાદ્ધ પ્રતિકમણના સૂત્ર, નામાન્તરે અને વિષય વૈવિધ્ય
હિરાલાલ ૨. કાપડિયા ૧૧. સાધુ ઐસા ચાહિયે
-- મકરન્દ દવે ૧૨. શ્રદ્ધાનું પરિબળ
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૧૩. એબ્રાહમ લિંકનના કેટલાક જીવન પ્રસંગે - મૂ. લે. મુકુલ કલાથી
અનુવાદ: મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૪૫ ૧૪. ગ્રંથાવલોકન
... મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૪૮ ૧૫. ધન્ય સાધ્વીજી
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૪૦ ૧૬. આચાર્ય હરિભદ્રસૂરિને દાર્શનિક દષ્ટિકોણ . મૂ. લે. સુશીલા જૈન
અનુવાદ: કા. જ. દેશી રક્તજ ૫૩ ૧૭. મંછાભૂત અને શંકા ડાકણ
ધનસુખલાલ મહેતા ૧૮. ધર્મનું સાચું સ્થાન આપણું હૃદય છે . પૂ. કેદારનાથ ૧૯. એબ્રાહ્મ લિંકનના કેટલાક જીવન પ્રસંગે ... મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૨૦, જૈન સમાચાર ૨૧. શ્રી વીર જન્મકલ્યાણક
... દેસાઈ જગજીવનદાસ જૈન
६७
વા, અનુક્રમણિકા)
[૨૩૭

Page #36

કમ
લેખ
લેખક
98
७६ ૮૧
૧૧૪
૨૨. ધન્ય ધન્ના અણગાર
- ડે. ભાઈલાલ બાવીશી ૨૩. ભગવાન મહાવીરને માંગલિક વાર - હિન્દી સુખલાલજી ગુઃ કા જ દેશી ૭૧ ૨૪. વીર વિભુની જીવન ઝરમર
- પૂ. શ્કારશ્રીજી ૨૫. બ્રાહ્મણ અને શ્રમણ
» ઉપેન્દ્રરાય જ. સાંડેસરા ૨૬. ઝેર કે અમૃત
- ઝવેરભાઈ બી. શેઠ
૮૫ ૨૭. નિર્વાણ મહોત્સવ
- ભાનુમતિ દલાલ ૨૮. ભ. મહાવીર અને નારી પ્રતિષ્ઠા • ખીમચંદ ચાંપશી શાહ ૨૯, માનવ મનની ભીતરમાં
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૩૦. ભગવાન મહાવીરની અપૂર્વસાધના
દલસુખભાઈ માલવણિયા ૩૧. ભક્તવત્સલ ભગવાન
હેમચન્દ્રવિજયજી ગણિ ૩૨. શ્રી ભગવતી સૂત્ર સારસંગ્રહ
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૧૦૩ ૩૩, ભગવાન મહાવીરને સંદેશ
ભેગીલાલ જ. સાંડેસરા
૧૦૭ ૩૪. શ્રીયુત ખીમચંદભાઈ ચાંપશી શાહને | નિવૃત્તિ સન્માન સમારંભ
૧૧૦ ૩૫. ચિંતન કણિકા
.. કિશોરલાલ ઘ. મશરૂવાલા ૧૧૨ ૩૬. અનેકાન્તવાદ અને પ્રભુની વાણી - નર્મદાશંકર શાસ્ત્રી ૩૭. શ્રાદ્ધ પ્રતિક્રમણના સૂત્રે નામાન્તરે અને વિષય
હિરાલાલ ર. કાપડિયા ૩૮. ભગવાન મહાવીરને શ્રદ્ધાંજલિ
- લાલચંદ ભગવાનદાસ ગાંધી ૧૧૯ ૩૯. પ્રેમ અને ધિક્કાર
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૧૨૩ ૪૦. સત્યવાદી શેભન શેઠ
રતીલાલ મફાભાઈ શાહ ૧૨૬ ૪૧. શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરિશ્વરજીને જ્ઞાન વૈભવ ..... મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૪૨. ચક્રવતનું રુદન
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૧૩૭ ૪૩. આચાર્યશ્રી બુદ્ધિસાગરસૂરિજીની ગ શક્તિ
- શાંતિલાલ કે. મહેતા
૧૩૯ ૪૪. વિચાર શ્રેણી
સ્વ. આચાર્ય શ્રી વિજયકરતૂરસૂરિજીમ. ૧૪૨ ૪૫. વાસનાનું સૂક્ષ્મ બીજ
.. મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૧૪૭ ૪૬. વીરમ ખુશાલ ચેખલીયા
... રતિલાલ મફભાઈ શાહ ૪૭. વાણુને સંયમ
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ૧૫૩ ૪૮. સં. ૨૦૨૯ ની સાલને હિસાબ-સરવૈયું
૧૫૮ ૪૯. અહિંસાત્મક આરાધના
. ૫. લાલચન્દ્ર ભગવાનદાસ ૧૬૫ ૫૦. મહાવીરને વિચાર સમન્વય
... રતિલાલ દીપચંદ દેસાઈ ૧૬૮ ૫૧. આદર્શ વિભૂતિ
. સાધ્વીજી મહારાજશ્રી ડકારજી ૧૭૩ પર. પઢે પિપટ-પ્યારું–અકારૂં
... ડે, ભાઈલાલ એમ. બાવીશી ૧૭૭
૧૩૦
તથા મકાભાઈ શાહ
૧૫૧
:
:
:
:
૨૩૮].
[આત્માનંદ પ્રકાશ

Page #37

કુમ
૫૩. સુજાતાની ક્ષમાવૃત્તિ
૫૪. ત્યાગ-૬ાન આચરણ
૫૫. વાણીને સંયમ
૫૬. બ્રહ્મદત્ત ચક્રવતી ૫૭. સુખ અને શાંન્તિ
૫૮. સ્વાસ્થ્ય અને મને વૃત્તિએ
૫૯. આત્માની આંખી
લેખ
૬૦. ખીમચંદભાઇ ચાંપશી શાહનું નિવેદન
૬૧. ખીમચ’દ ચાંપશી શાહના પત્ર
ઉપરના ઠરાવ
૬૨. અબ્રહ્મ-મૃત્યુ સન્માન-સમારંભ
૬૩.
૬૪. પ્રત્યુત્તર
૬૫.
૬. સન્માન-પત્ર
૬૭. નિવૃત્તિ અને બહુમાન ૬૮. પુસ્તક પરિચય ૬૯. માંદાની માવજતના મહિમા ૭૦. વાર્ષિક અનુક્રમણિકા ૭૧. પેટ્રનની નામાવલી
ક્રમ
સન્માન સમારભમાં આવેલ સંદેશાઓ
લેખ
૧. શ્રી મહાવીર સ્તુતિ
૨. અનંત ઉપકારી શ્રી વીર્ જિનેશ્વર
૩. વઘસ્તુતિ પાઠ ૪. સુવિચાર ૫. જીવનનું મૂલ્ય ૬. કાવ્ય અષ્ટપદી
ના, અનુક્રમણિકા
લેખક
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ભાનુમતિ દલાલ ખીમચ'દ ચાંપશી શાહ
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા ઉપાધ્યાયશ્રી અમર મુનિ
સાધ્વી શ્રી કનકશ્રીજી
મકરન્દ્ર દવે
મનસુખલાલ તારાચંદ્રુ મહેતા
ખીમચંદ ચાંપશી શાહ
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા શ્રી રતિલાલ દીપચંદ
**
પદ્મ વિભાગ
લેખક
ડો. ભગવાનદાસ મ. મહેતા આચાર્ય મહારાજશ્રી વિજયકસ્તૂર
સૂરીજી મહારાજ ૫. હેમચન્દ્રવિજય ગણિ ન્યાયવિજય
અનંતરાય જાદવજી ઝવેરી મૂલચંદ આશારામ
પૃષ્ઠ
૧૭૯
૧૮૩
૧૮૫
૧૮૯
૧૯૩
૧૯૫
૧૯૯
૨૦૩
૨૦૫
૨૦૯
૨૧૩
૨૧૯૯
૨૨૩
૨૨૯
૨૩૧
૨૩૩
૨૩૫
૨૩૭
૨૪૧
પૃષ્ઠ
૧
ર
૧૫
૧૭
33
૪
[૨૩

Page #38

ક્રમ
લેખ
લેખક
૨૦૭ २०८
૭. ભૂલી જવું
... અનંતરાય જાદવજી ૮. નવકાર મહિમા અષ્ટક
.. મુનિ પ્રદ્યુમ્નવિજય ૯. ભગવાન મહાવીરની જીવન યાત્રા • અમરચંદ માવજી શાહ ૧૦. નવકાર સ્તવન
... પ્રદ્યુમ્નવિજય મહારાજ
૧૧૩ ૧૧, જ્ઞાનથી ચેતજે
... આ. બુદ્ધિસાગરસૂરિજી ૧૨૯ ૧૨. નવકાર સ્તવન
... હેમચન્દ્રવિજયજીના શિષ્ય પ્રદ્યુમ્નવિજય
૧૪૫ ૧૩. આધ્યાત્મિક આનંદ
» અનંતરાય જાદવજી શાહ
११४ ૧૪. તમે ગુણાનુરાગી બનજે
દેસાઈ જગજીવનદાસ જૈન ૧૬૪ ૧૫. શ્રી દિવાળી પર્વનું સ્તવન
. આચાર્યશ્રી વિજયદક્ષસૂરીજી ૧૬. ભ. મહાવીર પ્રભુનું જન્મકુંડલીનું સ્તવન ... શ્રી વીરવિજ્યજી ઉપાધ્યાય
પંજાબ કેસરી આચાર્યશ્રી વિજયવલભસુરિજીના
સ્વર્ગારોહણની મુંબઈમાં થયેલ ઉજવણી પંજાબકેશરી યુગવીર આચાર્ય શ્રી વિજયવરલભસૂરિશ્વરજી મહારાજ સાહેબની ૨૧મી સ્વર્ગારોહણ જયંતિ મુંબઈમાં શ્રી આત્માનંદ જૈન સભા અને બીજી સંસ્થાઓના ઉપક્રમે - ગેડીઝ ઉપાશ્રય, વિજ્યવલ્લભ ચોકમાં પૂ. આ. શ્રી વિજય મેરૂપ્રભસૂરિજી, પૂ આ. શ્રી વિજય દેવસૂરિજી આદિની નિશ્રામાં બુધવાર તા. ૧-૧૦-૭૫ના રોજ ગુણાનુવાદની જાહેર સભા થઈ હતી. અતિથિ વિશેષ તરીકે શ્રી ભાનુશંકર યાજ્ઞિક પધાર્યા હતા.
પ્રારંભમાં સૌનું સ્વાગત શ્રી રસીકભાઈ કેરાએ કર્યું હતું. શ્રી મોતીલાલ વિરચંદ શાહ, શ્રી જે. એમ. શાહ, શ્રી કાંતીલાલ ઉજમશી શાહ, શ્રી નવિનચંદ્ર બી. ઝવેરી, શ્રી ખુબચંદ રતનચંદ વિ. એ આચાર્યશ્રીએ કરેલ વિપૂલ કાર્યોને ખ્યાલ આપી અંજલી અર્પી હતી.
મહાપુરૂષના ગુણે પિતાના જીવનમાં ઉતારવા ઉપાધ્યાય શ્રી હેમચંદ્રવિજયજી મહારાજે જણાવેલ. અપરિગ્રહ અને બ્રહ્મચર્યના બળે જ આચાર્યશ્રીએ અનેકવિધ કાર્યો કર્યાનું મુનિશ્રી પ્રદ્યુમનવિજયજીએ જણાવ્યું હતું. શ્રી ભાનુશંકર યાજ્ઞિકે આધ્યાત્મીક સંપત્તિમાં વધારે કરવા જૈન મુનિઓએ આગળ આવવા હાકલ કરી હતી. આ સભા પછી બપોરના સમાધિ મંદિર, ભાયખલામાં ગુરૂભક્તિના ગીતે ગાયા હતા. - રાત્રે ૮-૩૦ વાગ્યે ભાયખલા દેરાસરના રંગમંડપમા શ્રી વીરજી નરસી સામીયાના પ્રમુખ સ્થાને સભા થઈ હતી શ્રી ચાંપશીભાઈ હરસીભાઈ, શ્રી હીરજીભાઈ શ્રી ચીમનલાલ પાલીતાણાકર, શ્રી રસીકભાઈ કેરા, શ્રી પ્રતાપભાઈ કે શાહે ગુણાનુવાદ કરી આચાર્યશ્રીને અંજલિ આપી હતી. પ્રમુખશ્રીએ આચાર્યશ્રીના કાર્યોને ખ્યાલ આપી તેને પથ ઉપર ચાલવા દિશાસૂચન કર્યું હતું.
શ્રી રસીકલાલ બી. ઝવેરીને આભારદર્શન અને શ્રી સત્યપાલજી જૈન તથા શ્રી લખપતજી કેસર મંડળીના ભક્તિ ગીત પછી સભા પૂરી થઈ હતી.
૨૪૦
[આત્માનંદ પ્રકાશ

Page #39

૫
આ સભામાં અત્યાર સુધીમા થયેલાં માનવતા પેટ્રન સાહેબની નામાવલી
૧ શ્રી બાબુસાહેબરાય સીતાબચંદજી બહાદુર ડીસંગ ઝવેરચંદ
૩૫ શ્રી પુંજાભાઇ દીપચંદ લક્ષ્મીચંદ દુ ભદાસ કેશવલાલ લલ્લુભાઈ
૩૬
ર
,,
૩
૩૭
,, રાયબહાદુર સાહેબ વિજયસિંહજી
સૌભાગ્યચંદ નગીનદાસ ઝવેરચંદ
૩૮ એધવજી ધનજીભાઇ સેાલીસીટર
*
,,
૩૯
૪૦
:)
૪૧
,, રમણલાલ દલસુખભાઇ ૪૨ કેશવલાલ ચંદ
G
.
૯
૧૦
૧૧
૧૨
૧૩
૧૫
ૐ
૨૦
૨૧
૨૩
૨૩
ખાલચ'દજી છાડ
""
· જીવણલાલ ધરમચ'દ
બાજીસાહેબ બહાદુરસિંહુજી સીંધી ચંદુલાલ સારાભાઈ
રા. બ. કાંતિલાલ ઇશ્વરલાલ
૨૪
""
૨૫
૨૬
""
૧૪ નાનાલાલ હરીચંદ
કાંતિલાલ ખારદાસ
""
""
27
રા. મ. નાનજીભાઈ લધાભાઈ
'
૧૭ ૧ ૧૮,,
ભેગીલાલ મગનલાલ રતિલાલ વધ માન
૧૯ પદમશી પ્રેમજીભાઇ
,,
,,
,,
77
,,
99
માણેકચ'દ જેચંદભાઇ નાગરદાસ પુરૂષોતમ રતિલાલ વાડીલાલ માણેકલાલ ચુનીલાલ
,,
,,
રમણીકલાલ ભોગીલાલ
માહનલાલ તારાચંદ
૨૭
૨૮ '
૨૯
૩૦
,,
39 19
૩૨
33
અમલચંદ કેશવલાલ ૩૪ . ચંદ્રકાન્ત ઉજમશી
27
પેટ્રન સાહેબેાની નામાવલી |
જાદવજી નરશીદાસ
ત્રિભુવનદાસ દુર્લભદાસ ચ'દુલાલ ટી. શાહ રમણીકલાલ નાનચંદ્ગુ
દુલ ભદાસ ઝવેરચ'દ
દલીચંદ પરશે!ત્તમદાસ ખાંતીલાલ અમરચંદ
રા. મ. જીવતલાલ પ્રતાપી
અમૃતલાલ કાળીદાસ
ખુશાલદાસ ખેંગારભાઇ કાંતિલાલ જેસ ગભાઈ
૫૪
૫૫
૫૬
૪૫,
४६
૪૭
૪૮
૪૯
૫૦
૫૧
પર
૫૩
૫૭
૫૮
૫૯
99
?'
૪૩ જમનાદાસ મેનજી વીરચંદ્ન પાનાચંદ
૪૪ '
૬૦
99
૬૧
22
22
',
ܐܐ
22
''
,,
22
17
22
” મનસુખલાલ દીપચ'દ
છેોટાલાલ મગનલાલ
,,
માણેકચંદ પાપટલાલ નગીનદાસ કરમચંદ
""
',
મણીલાલ વનમાળીદાસ
સારાભાઈ હઠીસંગ
,,
હીરાલાલ અમૃતલાલ
ગીરધરલાલ દીપચંદ
પરમાણુંદ નરશીદાસ
લવજીભાઇ રાયચ’દ પાનાચંદ લલ્લુભાઈ
કરતુરભાઇ લાલભાઈ
પરશે।તમદાસ મનસુખલાલ
ડે. વલ્લભદાસ નેણુશીભાઇ
સકચક્ર મેાતીલાલ
પ્રાગજીભાઇ ઝવેરચ'ă ખીમચ'દ લલ્લુભાઈ પરશે!તમદાસ સુરચંદ કેશવજીભાઈ નેમચ
૨ હાથીભાઇ ગુલાલચંદ
,,
૬૩ ,, અમૃતલાલ ફુલચંદ પેોપટલાલ કેંવળદાસ
૬૪ '
""
પ ભગુભાઇ ચુનીલાલ k,, વનમાળીદાસ ઝવેરચ'દ ૬૭ ,, મકુભાઇ મણીલાલ ૬. ખીમચ', મેાતીચ
29
[૨૧

Page #40

૬૯ શ્રી ચીમનલાલ ડાયાભાઈ
, રમણલાલ જેશીંગભાઈ , મગનલાલ મૂળચંદ નરોત્તમદાસ શામજીભાઈ કેશવલાલ બુલાખીદાસ મેહલાલ મગનલાલ ચીમનલાલ મગનલાલ રતિલાલ ચત્રભુજ
પે પટલાલ ગીરધરલાલ , કાંતિલાલ હીરાલાલ કુસુમગર ૭૯ , લાલભાઈ ભેગીલાલ ૮૦ , સાકરલાલ ગાંડાલાલ ૮૧ ,, હરખચંદ વીરચંદ ૮૨ , ચંદુલાલ વર્ધમાન ૮૩ ,, છોટાલાલ ભાઈચંદ ૮૪ શ્રીમતી પ્રભાવતીબેન હરખચંદ ૮૫ શ્રી મનમોહનદાસ ગુલાબચંદ ૮૬ ,, કાંતિલાલ રતિલાલ ૮૭ ,, નૌતમલાલ અમૃતલાલ ૮૮ ,, જયંતિલાલ રતનચંદ ૮૯, ભાણજીભાઈ ધરમશી ૯૦ ,, પાનાચંદ ડુંગરશી ૯૧, નાનકચંદ શીખવચંદ ૯૨ શ્રીમતી કમળાબેન કાંતિલાલ ૯૩ શ્રી રમણલાલ નગીનદાસ ૯૪ , કપુરચંદ નેમચંદ ૯૫ ,, મંગળદાસ ગોપાળદાસ ૯૬ , રાયચંદ લલ્લુભાઈ ૯૭ , છોટુભાઈ રતનચંદ ૯૮ ,, હરગોવનદાસ રામજીભાઈ ૯૯ , નવીનચંદ્ર છગનલાલ ૧૦૦ ,, નવીનચંદ્ર જયંતિલાલ ૧૦૧ , શરદભાઈ જયંતિલાલ ૧૦૨ , તુલશીદાસ જગજીવનદાસ ૧૦૩ , નાનચંદ જુઠાભાઈ ૧૦૪, ચંદુલાલ પુનમચંદ
૧૦૫ શ્રી સૌભાગ્યચંદ્ર નવલચંદ ૧૦૬, ચંપકલાલ કરશનદાસ ૧૦૭ ,, અમૃતલાલ ડાહ્યાભાઈ ૧૦૮ ,, મહીપતરાય વૃજલાલ ૧૦૯ , પોપટલાલ નરોત્તમદાસ ૧૧૦ ,, ગુલાબચંદ લાલચંદ ૧૧૧ ,, મનુભાઈ વિરજીભાઈ ૧૧૨ , ચંદુલાલ નગીનદાસ ૧૧૩ ,, મુળજીભાઈ જગજીવનદાસ ૧૧૪ ,, ચુનીલાલ ઝવેરચંદ ૧૧૫ શ્રીમતી લાછબાઈ મેઘજીભાઈ ૧૧૬ શ્રી સુખલાલ રાજપાળ ૧૧૭ ,, સુંદરલાલ મૂળચંદ ૧૧૮ ,, પ્રાણજીવન રામચંદ ૧૧૯ ,, શાંતિલાલ સુંદરજી ૧૨૦ , પ્રાણલાલ કે. દોશી, ૧૦૧ શ્રી ખાન્તીલાલ લાલચંદ ૧૨૨, ચીમનલાલ ખીમચંદ ૧૨૩ ,, ભેગીલાલભાઈ જેઠાલાલ ૧૨૪ શ્રીમતિ કંચનબેન ભેગીલાલ ૧૨૫ શ્રી જયંતભાઈ માવજીભાઈ ૧૨૬ ,, ખુમચંદભાઈ રતનચંદ ૧૨૭ , સવાઈલાલ કેશવલાલ ૧૨૮ ) નંદલાલભાઈ રૂપચંદ ૧૨૯ ,, જાદવજીભાઈ લખમશી ૧૩૦ , બાવચંદભાઈ મંગળજી
, પિપટલાલ નરશીદાસ ૧૩૨ , ફુલચંદભાઈ લીલાધર ૧૩૩ ,, જીવરાજભાઈ નરભેરામ ૧૩૪ , માણેકલાલ ઝવેરચંદ ૧૩૫ પ્રાણલાલભાઈ મોહનલાલ ૧૩૬ , હરસુખલાલ ભાઈચંદ ૧૩૭ ચલાલભાઈ વનેચંદ ૧૩૮ , મનસુખલાલ હેમચંદ ૧૩૯ પોપટલાલ મગનલાલ ૧૪૦ , કાન્તિલાલ હરગોવન
[આત્માનંદ પ્રકાશ
૨૪૨].

Page #41

૧૪૧ શ્રી અમૃતલાલ કાળીદાસ ૧૪૨ ,, કાંતીલાલ ભગવાનદાસ ૧૪૩ ,, નગીનદાસ અમૃતલાલ ૧૪૪ ,, પોપટલાલ નગીનદાસ
,, ચીમનલાલ નગીનદાસ ,, દીપચંદભાઈ એસ ગાડી
, વાડીલાલભાઈ ચત્રભુજ ૧૪૮ ,, પન્નાલાલભાઈ લલ્લુભાઈ ૧૪૯ , તલકચંદભાઈ દામોદરદાસ ૧૫૦ ,, શ્રીમતિ ભાનુમતીબેન વાડીલાલ ૧૫૧ ,, શ્રી નાનચંદભાઈ તારાચંદ ૧૫૨ ,, હીરાલાલ જુઠાભાઈ
૧૫૩ શા. નારાણુજી શામજીભાઈ ૧૫૪ ,, વીશ્વેદ મીઠાભાઈ - ૧૫૫ શ્રીમતિ અંજવાળીબેન બેચરદાસ ૧૫૬ શ્રી પ્રભુદાસ રામજીભાઇ ૧૫૭ ,, જયંતીલાલ એચ. ૧૫૮ , વૃજલાલ રતિલાલ ૧૫૯ ,, ચીમનલાલ હરીલાલ ૧૬૦ , વિજેન્દ્રભાઈ હીંમતલાલ ૧૬ ૧ ,, શાન્તીલાલ બેચરદાસ ૧૬૨ ,, શામલજી કુલચંદ ૧૬૩ ,, વૃજલાલ રતિલાલ
-
ક
હાર્દિક અભિનંદન જૈન સમાજના જાણીતા સમાજસેવક અને વિદ્રઢયે પં. શ્રી રતિલાલ દીપચંદ દેસાઈ (અમદાવાદ)ને તેમના ગ્રન્થ ‘ગુરુ ગૌતમસ્વામી’ની સુંદર વિદ્વત્તાપૂર્ણ રચના માટે શ્રી અધ્યાત્મ જ્ઞાન પ્રચારક મંડળ (મુંબઈ) તરફથી સુવર્ણ—ચન્દ્રક આપવાનો નિર્ણય કરેલ છે તે માટે તે સ સ્થાને અને વિદ્વદ્વર્ય શ્રી રતિભાઈને અમારા હાર્દિક અભિનંદન.
‘લાયક નરને લાયક મ ન’ એ ન્યાયને યથાર્થ કરતે શ્રી અધ્યાત્મ જ્ઞાન પ્રચારક મંડળના આ નિર્ણય પ્રશંસનીય છે. ૫. શ્રી રતિભાઈ એ “ગુરુ ગૌતમસ્વામી’ ગ્રન્થની રચના કરવામાં અ પૂર્વ જહેમત લીધી છે. આ ગ્રન્થને સ ગ સ પૂર્ણ બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. ‘ગુરુ ગૌતમસ્વામી’ અ ગે મળતા પ્રાચીનમાં પ્રાચીન રતવન, સ્તુતિ, દેહા વગેરે સાહિત્યક રચનાઓ, તેમના જીવનને લગતી સઘળી હકીકતો અને શકય એટલી વધારે માહિતી એકઠી કરી સુંદર સ શોધન પૂર્ણ ગ્રન્થ તૈયાર કરેલ છે તે બદલ લેખકશ્રીને પણ અમારા હાર્દિક અભિનંદન.
| પ્રકાશન સમિતિ,
આત્મકલ્યાણ અર્થે પજા ભણાવવામાં આવી આચાર્ય શ્રી વિજયકમળસૂરીશ્વરજી મહારાજની સ્વર્ગારોહણ તિથિ અંગે ગુરુભક્તિ નિમિત્તે તથા આ સભાના ભૂતપૂર્વ ઉપપ્રમુખ સ્વ. શેઠ ફતેહચંદ ઝવેરભાઈ શાહની જન્મ તિથિ હોવાથી તેમના પુત્ર ભાઈ હિમ્મતલાલ તરફથી સ્વર્ગસ્થના આત્મકલ્યાણ અર્થે ભાવનગર જૈન આત્માન દે સભાના લાઈબ્રેરી હાલમાં આ સુદિ ૧૦ મંગળવારના રોજ આત્મવલભ કૃત પંચ પરમેષ્ટીની પૂજા ભણાવવામાં આવી હતી અને પ્રભાવના કરવામાં આવી હતી.

Page #42
ATMANAND PRAKASH Regd. B. V. 31 ખાસ વસાવવા જેવા કૅટલાક અલભ્ય પ્રત્યે संस्कृत ग्रंथो ગુજરાતી ગ્રંથ 5- સુ-૯ Y 2- 2 1- હું 1 वसुदेव हिण्डी-द्वितीय अंश 2 वृहत्कल्पसूत्र भा. 6 जा 20@ @ 1 શ્રી પાર્શ્વનાથ ચરિત્ર 3 भिष्टिशलाकापुरुषचरित 2 શ્રી તીર્થ"કર ચરિત્ર માર્ચમ્ મા. 2, 3 શ્રી સુપાર્શ્વનાથ ચરિત્ર ભા. 2 પષ 1, 2, 4 (સં હ97) '4 કાવ્ય સુધાકર 2-5 5 આદશ જૈન સ્ત્રીરત્ન ભા. 2 વારે 2-00 6 કયારત્ન કોષ ભા. 1 મારે 6-00 7 કયારત્ન કોષ ભા. 2 ५द्वादशार मयचक्रम् 40-00 8 આત્મ કાન્તિ પ્રકાશ દ્ ણાતિતવ મા વાવતાજિયા! 26-00 9 જ્ઞાન પ્રદીપ ભા. (1 થી 3 સાથે) 12-0 7 तस्वार्थाधिगमसूत्रम् સ્વ. આ. વિજયકસ્તૂરસૂરિજી રચિત ८प्रबंधपंचशती -. 10 ધમ" કૌશલ્ય 9 स्त्रीनिर्वाणकेवलिभुक्तिप्रकरणे 6-00. 11 અનેકાન્તવાદ 10 थी शान्तिनाथ महाकाव्यम् 12 નમસ્કાર મહામ જ आ. श्री भद्रसूरीविरचित्रम्, 13 ચાર સાધન 14 ભગવાન મહાવીર યુગના ઉપ જ કે અંગ્રેજી થયા 15 જાણ્યું અને જોયુ 16 સ્યાદ્વાદમજરી 17-0 R. N.P. | 17 ભ. મહાવીર યુગનાં ઉપાસિકાઓ 1 Anekantvada 18 પૂજય આગમ પક્ષાકર પુણ્યવિજયજી by H. Bhattacharya 3-00 | શ્રદ્ધાંજલિ વિશેષાંક પાકુ ખાઈન્ડીંગ - 2 2 Shree Mahavir Jain Vidyalaya - કાચુ બાઈન્ડીંગ -2 Suvarna Mahotsava Granth 35-00 20-ge : સંસ્કૃતમાં 10 ટકા અને શુ જરાતી માં તથા અંગ્રેજી માં 15 ટકા કમિશત કાપી આપવામાં લાવશે. પોષ્ટ ખચજ અલગ. આ અમૂલ્ય ગ્રંથ વસાવવા ખાસ ભથ્થા મળ્યું છે, - લમ 1 . શ્રી જે ન આ ત્મા ન 6 સ ભાગ : ભા વા ન ગ 2 ત:ત્રી : ખીમચંદ્ર ચાંપરી શાહે, શ્રી આત્માનદ પ્રકાશ તત્રી મઢળ થતી | પ્રકાશક : શ્રી જૈન આમાનદ સભા, ભાવનગર મુદ્રક 1 હરિલાલ દેવચંદ શેઠ આનર પ્રિન્ટીંગ પ્રેગ્ન, ભાવનગર, For Private And Personal Use Only