Book Title: Atichar ane Bharatiya Faujdhari Dharo
Author(s): Kavin Shah
Publisher: Z_Yatindrasuri_Diksha_Shatabdi_Smarak_Granth_012036.pdf
Catalog link: https://jainqq.org/explore/230007/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aticAra ane bhAratIya phojadArI dhAro DaoN. kavina zAha vicArano sAra tattvajJAna che. tattvajJAnano sAra dharma che. ane dharmano sAra AcAra che. manusmRtimAM "mArA paramo dharma:''no ullekha thayelo che. 45 AgamamAM sauprathama aMga sUtra tarIke AcArAMgane sthAna ApavAmAM AvyuM che. te uparathI AcAranI mahattAno prAthamika khyAla AvI zake tema che. AcAra che tyAM ja dharma che. AcArane vividha dharmo ne saMpradAyo samajAve chetadanusAra AcAra e zauca kriyA kulaparaMparAthI rivAjanuM pAlana. AcAramAM dharmAcArano paNa samAveza thAya che. dareka dharmamAM viziSTa AcArasaMhitA che. teno mULabhUta hetu manuSyamAM rahelI divyatAnI anubhUti karAvavAno, AtmasvarUpa pAmavAno che. AcAra mAtra bAhyADaMbara banI jAya tyAre AcAranI niMdA karavAmAM Ave che. paNa AcAra khoTo nathI. tenuM AcaraNa karanAra ajJAnI-ardhadagdha che eTale AcArathI je pAmI zakAya te pAmI zakato nathI. saMsArI ke tyAgI jIvana jIvatA mAnavIo hoya to paNa AcAranA hArdane samajIne pAlana kare to AcAranuM mUlya suvarNa karatAM paNa adhika che ke jenAthI AtmAnI anaMta zakti ne divyatAno paricaya thAya che. AcAra vize jaina dharmamAM sAdhunAM pAMcavrata ane zrAvakanAM 12 vratano ullekha thayelo che. vratagrahaNa pachI temAM lAgelA doSanA nivAraNa mATe aticAranuM vidhAna che. devaguru ane dharmanI sAkSIe lAgelA aticAranI niMdA ane gaha karavAnI pavitra kriyA aticAra dvArA pratikramaNamAM thAya che. manuSyamAM rahelI tAmasI ne rAjasI prakRtithI vikRta vartanathI je aticAra ne anAcAranuM sevana thAya che tene niyaMtrita karavA mATe AcArasaMhitA che. AvI AcArasaMhitAnA pAlanathI kuTuMba, samAja ane rASTramAM zAMti sthapAya che. rAjyanI zAMtino AdhAra paNa mAnava samAjanA saMskArapUrNa sabhya vartana para avalaMbe che. dharmAcaraNa dvArA mAnava vadhu saMskArI ne saMyamI banI kuTuMba, samAja ne rAjyamAM potAnA AvA vyavahArathI zAMtimaya jIvana jIve che. jema jema dharmAcaraNanI zithilatA vadhatI gaI tema tema dharmanA AcAramAMthI rAjya sarakAre rASTramAM 'zAMti, salAmatI, jIvone jIvavA do' jevA udAra vicArothI kAyadA ghaDIne vyaktinA vartanane sudhAravA niyaMtrita karavA mATe prayatno karyA che. kAyadAnA bhaMga badala A janmamAM sarakArI kAyadesaranI kAryavAhI karIne je te vyakti ke saMsthAne zikSA kare che. bhAratIya phojadArI kAyadAmAM ghaNA kAyadA evA che ke jene dharmanA aticAranI sAthe sIdho saMbaMdha che. kAyadAnA udbhavasthAna tarIke dharmano svIkAra karavAmAM Avyo che. dharma, jAti ane kAyadAno ekabIjA sAthe gADha saMbaMdha che. vyavahArajIvanamAM saMpatti ane sattAnA prabhAvathI kAyadAmAMthI chaTakI jaI zakAya paNa karmasattA udayamAM Ave tyAre koI chaTakabArI rahetI nathI. vartamAna samayanA keTalAka kAyadA ane aticArano tulanAtmaka paricaya ahIM ApavAmAM Avyo che. tenuM mukhya prayojana dharma e kapolakalpita hambaga, mAtra pApa-puNyano Dara phelAvIne lokone gabharAvavAnuM che evI mAnyatAnuM jora vadhI rahyuM che tyAre A vigato dharmanI zraddhA, AtmAnI zAzvatatA ane karma punarjanmanA zubhAzubha phaLano kartA bhokatA AtmA che ne zarIre e sAdhana che, sAdhya mokSa che jevI jaina darzananI mULabhUta mAhitI spaSTa karavAmAM mArgadarzana ane te che. - "hindu kAyado" e nAmathI kAyadAnuM pustaka pragaTa thayela che. temAM hiMdu kAyadAnI vigatavAra mAhitI ApavAmAM AvI che. kAyadAnA udgamasthAnamAM dharmagraMthono moTo phALo che. hindu kAyadA aMgenI mAhitI, mahattvanI vigato atre noMdhavAmAM AvI che. muslima jJAti mATe muslima kAyado astitva dharAve che. temAM kurAne zarIphamAM hajarata mahaMmada payagaMbare je vicAro vyakta karyA che teno saMdarbha rahelo che. vizvanA dharmano mahad aMze deza-paradezanA kAyadA para prabhAva paDelo che. bhAratIya phojadArI dhAro i.sa. 1860thI amalamAM Avyo che. A dhArAnA astitva pahelAM rAjA-mahArAjAo potAnA tAbA, heThaLanA vistAramAM prajAjanonI zAMti ne sukhAkArI mATe dharmano Azraya laIne vahIvaTa karatA hatA. pUrvajIvanamAM DokiyuM karatAM ema lAge che ke vyakti ne samAja-jIvanamAM dharmano vizeSa prabhAva hato eTale loko nItiparAyaNa ane mAnavIya guNothI saMskAra-saMpanna jIvana jIvatA hatA. dharma dvArA lokonI anaitika eSaNAo ane AcAranuM nirmULa karavAnuM kArya thayuM hatuM. vartamAnamAM svataMtratA, svacchaMdatA, dharmapratye * DA. Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aticAra ane bhAratIya phojadArI dhAro azraddhA ane nAstitAthI aneka anartho sarjAya che. jIvananI zAMti bauddha dharmano prabhAva paDelo jaNAya che. niyamo ane purAvA aMge ne salAmatIne maraNatola phaTakA vAgyA che tyAre tulanAtmaka vicAro paNa vigato che. phojadArI kAyadAnI paNa vyavasthita vicAraNA thayelI vyaktinA jIvanane UrdhvagAmI banAvavAmAM preraka bane tema che. hindu che. lokonI vairavRtti ke gunAkhorInA saMbaMdhamAM tatkAlIna sAmAjika kAyadA aMgenI aitihAsika mAhitI ahIM ApavAmAM AvI che. ane mAnavIya vicAraNAne lakSamAM levAmAM Ave che. hiMdu kAyado hiMdu dharmanA graMthone AdhAre racAyo hato. temAM nAradasmRti 400 e.DI.nA samayamAM lakhAyela hoya tevo koI daivI aMzo nathI. vaLI koI rAjAe paNa A kAyadA ghaDyA saMbhava che. tenA prathama vibhAgamAM nyAyataMtranI vigato che. jyAre nathI. dharmagraMthomAM vyaktinA vartanane mAnavIya guNonA saMdarbhamAM bIjAmAM manusmRtinAM 18 zIrSaka heThaLanI mAhitInI carcA che. vikAsa karavA mATe cokkasa AcAra vicAranA niyamo hatA. nAradamRti manuSyanA vyavahAra aMge prakAza pADe che. temAM prAyakti nItizAstranA niyamo e paNa dharma graMthomAMthI ja navA svarUpe sthAna aMge koI vidhAna nathI. temAM vAraso, milakata, bhAgIdArI, bakSisa dharAve che. hiMdu kAyado rUDhio para AdhArita hato evo mata jevA viSayonI tArkika carcA karI che. nAradamRti maukhika karatAM pracalita che. dharmagraMthomAMthI A kAyadAno uddabhava thayo ema lekhita purAvAne vadhu samarthana Ape che. svIkArIe eTale temAM sAmAjika, dhArmika, naitika ane kAnUnI dAvA arajI, pakSakAra purAvAnI rajUAta, AropanI sAbitI. javAbadArIono samAveza thAya che. dharmanA nAmathI lokonI vagere vize noMdhapAtra carcA karavAmAM AvI che. hiMdu lagnadhAro 18 AcArazuddhi vizeSa rIte asarakAraka banI hatI. dinapratidina me 1955thI amalamAM Avyo che. tyAra pahelAM rUDhi ane sAmAjika samAjajIvanamAM parivartananA pravAhanI sAthe dhArmika mAnyatAo niyamo anusAra chUTAcheDA bharaNapoSaNa vagerenuM anusaraNa thatuM hatuM. badalAI ane vartanamAM pheraphAra thatAM naitika mUlyonuM dhoraNa badalAtAM vartamAna phojadArI kAyadAnA saMdarbhane samajavA mATe hiMdu kAyadAnI kAyadAnA svarUpe hiMdu dharmanA niyamo astitvamAM AvyA che. kAyado bhUmikA pUraka nIvaDe tevI che. baMdhAraNanI sattAthI pArlAmenTa ghaDe che. eTale dharmanA niyamonA dina-pratidina dharma pratyenI azraddhA, vaDilonI nItimattAno pAlana mATe koI pharaja pADI zake nahi. temAM svecchApUrvaka niyama hAsa ane teno samAjanA loko para paDelo prabhAva, maryAdA ane pAlananI javAbadArI che. jyAre kAyadAnuM pAlana karavAnI dezanA AcAravicArane phagAvIne amaryAda vartana, bhautikavAdano prabhAva, nAgarika tarIke javAbadArI rahelI che. khristIyuga zarU thayo tyAra AjJApAlana ane vinaya viveka jevA guNonuM nikaMdana, ahamumAM pahelAM paNa hiMdu kAyado amalamAM hato enuM mULa veda-smRtio rAcavAnI vRtti, sattA lAlasA, vartanamAM svaniyaMtraNane sthAne zrutio jevA ati prAcIna graMthomAM raheluM che. aniyaMtraNa, sudhAraka-navI vicAradhArAnuM anusaraNa, dhArmika sAdhu zruti-eTale sAMbhaLeluM. pUrvakAlIna rUSio zruta paraMparAthI saMtono samAja parano prabhAva ghaTI javo, bhraSTAcAra ane ADaMbara, dharmanA vicAro AtmasAt karatA hatA. temAM mukhyatve dhArmika vicAro vicAromAM saMgharSa ne maMthana, nItizAstra, sAmAjika rUDhio niyamo ja hatA. kAyado karI zakAya tevA vicAro karatAM mAnava sAthe saMbaMdha jJAtipaMca - prathA vageremAM AmUla parivartana AvatAM janajIvanamAM dharAvatA naitika niyamo vizeSa rIte jovA maLe che. veda-vedAMgo zAMti, salAmatI, vyavasthA sthapAya te hetuthI dharmane badale sarakAre ane upaniSado e zrutionA udAharaNa rUpa che. baMdhAraNa anusAra ghaDelA kAyadAo ane temAM vakhatovakhata thatA smRtio :- e rUSionAM vacanono saMgraha che. temAM dharmanA sudhArAno amala thaI gayo che. tattvataH aMtaraAtmAno avAja ne vicAro ane niyamonI noMdha che. AvI smRtiomAM gautama, nItimattA e mAtra jAhera samAraMbho ne prasaMgomAM vikToriyA baudhAyana, vasiSTha, viSNu, manu, yAjJavalkaya ane nAradasmRti rANInA DhaMDherAnI mAphaka uccAraNa che. vAstaviktAmAM to kAyado ke noMdhapAtra che. chellI traNa smRtio hAla upalabdha che. bAkInI pharajapAlananI nAgarika javAbadArI koIpaNa dharmanA sabhya tarIke je alekhita che. hovI joIe te rahI nathI. pariNAme kAyadAnI lAMbI mAyAjALathI manusmRtino racanAsamaya cokkasa nakkI thaI zakato nathI. temAM jIvana vyavahAra cAle che. bhagavAna manue ApelAM 18 zIrSaka heThaLa dIvAnI ane phojadArI jaina dharmamAM bAra vratono ullekha che. manuSya potAnA jIvanamAM kAyadA hAla je amalamAM che teno mULa saMdarbha rahelo che. milakata je koI pApa-guno ke amaryAda vartanathI anyane duHkha ke trAsa karAra, bhAgIdArI, mAlika ane nokarano saMbaMdha vagere vistArathI Ape, svArthavaza banIne sthAvarajaMgama saMpatti pacAvI pADe, paisA vigato ApavAmAM AvI che. manusmRtimAM rUDhi ane tenA pAlana kamAvA mATe asatya vacana bolavAM, tolamApa, leNadeNa hisAbanI para bhAra mUkavAmAM Avyo che. ane daMDavidhAna paNa jaNAveluM che. noMdha, be pakSakAro vaccenA karAranI vigatomAM sudhArAvadhArA, khoTI manusmRti karatAM nArada ane yAjJakyasmRti vadhu vyavasthita rIte sAkSI pUravI, anaitika saMbaMdho rAkhavA, ema viziSTa prakAranI saMkalita thayelI che. vigatono jaina aticAramAM samAveza thAya che teno tulanAtmaka yAjJavalkaya smRtinA pAyAmAM manusmRti che. temAM manuSyanA vicAra karatAM khyAla Avaze ke kAyado navo nathI, e to dharmamAMthI AcAra, vyavahAra, prAyazcita nAmanA traNa vibhAgamAM kAyadAnI ja udbhavyo che lokonI naitika mAnyatAo svArtha, vilAsa, viveka vigato carcavAmAM AvI che. temAM 1009 zloko che. tenA para buddhino abhAva ane aihika sukhanI ghelachAne kAraNe jIvanamAM Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 22 zrI yatIndrasUri dIkSAzatAbdi graMtha parivartana AvyuM, pariNAme sAmAjika suvyavasthA ane zAMtimaya "prathama jJAna pachI dayA re saMvara moha vinAza. jIvana mATe rAjya taraphathI dharmanA niyamo kAyadA svarUpe amalamAM guNathAnaka paga Dholiye re, jema laho mokSa AvAsare.' AvyA che. dharmanI dRSTie je vAtano svIkAra thato nathI te (3) bhavimAd lAcArIthI kAyadAne AdhIna vyaktine svIkAravI paDe che. te kahevAtAM sAdhu ane zrAvakanAM vrato tathA anya nAnAmoTA niyamonA saMskArI mAnavInuM dhora kalaMka che. phojadArI kAyadAnI ane pAlananI pArzvabhUmikA rUpe jJAna ja upayogI che. koI vartana, aticAranI vigatonI nIce mujaba che. . pravRtti ke kriyAmAM skUlanA thaI che ke doSa lAgyo che te jJAna vagara 'aticAra'nI tADapatrIya noMdha saMvata 1369nI maLe che, jenuM jANI zakAya nahi. eTale jJAna para vizeSa bhAra mUkavAmAM Avyo prAcIna gujarAtI gadyasaMdarbhamAM mudraNa thayeluM che. aticAra gujarAtI che. karmavAdanA siddhAMta pramANe zubhAzubha karmanA baMdhamAM karavuM karAvavuM ane mAravADI bhASAnA mizraNavALI jaina sAhityanI gadyaracanA ane anumodanA karavI ema traNeno sahayoga che. sArA kAmamAM che. nANaMmi-aticAra sUtra ane vaMdittasUtramAM aticArano mitAkSarI sahakAra ApavAthI vyaktinI sAttvikatAmAM vRddhi thAya che. jyAre paricaya che. ApaNAM sUtro ekabIjA sAthe gADha saMbaMdha dharAve che. nIti dharma-samAja ke kAyadAthI pratibaMdhita vartana ke kRtya karavAmAM nAsaMmi ane vaMdittasUtra prAkRta bhASAmAM che. artha sahita A sUtronuM Ave che tyAre sAttviktAne badale rAjasI ane tAmasI prakRtino jJAna hoya to aticAranuM svarUpa samajI zakAya che. jyAre sUtrArtha ja paricaya thAya che je mAnavane pazutA tarapha dhakelI de che. "ahiMsA paramo dharma'nA sUtrane caritArtha karavA mATe samagra jIva sRSTi pratye jJAna na hoya tyAre gadyamAM aticAranuM zravaNa artha bodhamAM upakAra dayAbhAva rAkhavA jJAna Avazyaka che. manuSyavadha, khUna, aparAdha, nIvaDe che. manuSyavadhane lagatA phojadArI kAyadAnI kalama 299thI 318 sudhInI - hiMsAnI vyAkhyA ApatAM umAsvAtI svAmI tattvArtha sUtramAM che. A vibhAgamAM garbhapAta karAvavo, upekSA dvArA mRtyu nIpajAvavuM, jaNAve che ke pramattayogAtuM prANabaro hiMsAH pramAdavaza thaIne jIvano AtmahatyA karavI. vagere ane temAM madadagArI karavI manuSya zarIra vadha karavo te hiMsA che. rAgadveSa ke vairavRttithI jIvonuM mAraNa - ane jiMdagIne lagatA gunAono samAveza thayelo che. "khUnakA pIDana, chedana, bhayotpAdana Adi thAya te paNa hiMsA ja che. hiMsA badalA phAMsI' - loka vyavahAramAM paNa A kahevata jANItI che. be prakAranI che - dravyahiMsA ane bhAvahiMsA. mana, vacana ane karmazAstra pramANe evuM mAnavAmAM Ave che ke : kAyAthI krodha, mAna, mAyA ane lobha pUrvaka je kriyAo thAya tenA hoya vipAke dazaguNuMe ekavArakiyuM karma pariNAme tevI vyakti AtmahatyA kare ke agnisnAna kare to te sahasa koTI game re tIvra bhAvanA marma re dravya hiMsA che. corI-milakatanI ucApata, bheLaseLa ke mizraNa dvArA prANI jina vANI dharo citta / 3 /'' anya vyakti ke parivArane du:khI karavA te bhAvahiMsA che. sarva jIvone potAnA jevA ja gaNIne svarakSA samAna anya jIvo jIvasya bhojanam'nA sUtronI bhogapradhAna jIvonuM rakSaNa karavuM joIe, ahiMsA dharmano A mULabhUta vicAra manovRttivALA kahevAtA AdhunikatAvAdIoe tyAgapradhAna bhAratIya che. hemacaMdrAcArya yogazAstramAM jaNAve che ke : saMskRtinA dezamAM "jIvo jIvasya rakSaNa" sUtrane caritArtha karI "Atmavat sarva bhUteSu, sukha duHkha priyApriye batAvavuM joIe, to nRjanma sArthaka thAya. bAkI zaktizALI mAnavI ciMtayannAlmano'niSTAM, hiMsA manyasya nAcaret" 15. mAnava sivAyanI jIvasRSTino saMhAra kare temAM enI zaktinI koI jema potAne sukha vahAluM che ane duHkha apriya che. tema sarva balihAsa nathI. sAcI zakti to AtmasvarUpa pAmavA mATe jIvone sukha priya ane duHkha apriya che ema jANI potAne aniSTa batAvavAnI che, ke jenA pAyAmAM ahiMsA dharma che. lAgatI hiMsA bIjAnA saMbaMdhamAM na karavI joIe. arthAt bIjA. AcArapAlana mATe jJAnanI anivArya AvazyaktA che. jIvone mAravA joIe nahi. hiMsA karIne dAnapuNyathI chUTI jaIzuM ajJAnatAne kAraNe vartanamAM doSa lAgavAno saMpUrNa saMbhava che. eTale e vicAra yogya nathI. zAstramAM jaNAvyuM che ke : to jJAna paheluM ane pachI dayA ke anya dharmanuM AcaraNa thAya. "te praLiyAna raudradhyAnaparIyo | dazavaikAlika sUtramAM teno ullekha thayelo che. supUNe grAhya sata nA jatI | 27 " "paDhamaM nANaM tao dayA evaM ciTThai savva saMjae / prANIonA ghAta karavA vaDe karI raudradhyAnamAM tatpara subhUma annANaM kiM kAhI kiMvA nahA cheva pAvagaM" ane brahmadata cakravartIo sAtamI narake gayA che. vairabhAva ane daza. adhya. 4. gA. 10 hiMsAnA pariNAmavALA jIvo zAMtithI nidrA prApta karI zakatA nathI prathama jJAna ane pachI dayA evI rIte sarva saMyamI puruSanI ane satata bhayanA vAtAvaraNamAM jIve che. sthiti che. je ajJAnI haze te zuM karaze ? zuM Acaraze ? athavA hiMsAnI pravRttithI ja vyakti ne samaSTinI zAMtino saMhAra puNya paNa kevI rIte jANaze ? A prakArano saMdarbha jJAnapaMcamInA thayo che. mAnavazarIradhArI je hiMsAnuM sAmrAjya calAvI rahyo che te stavanamAM paNa maLI Ave che. jotAM zAMti kyAMthI prApta thAya ? samagra dharmAcaraNa, dAna, puNya, Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aticAra ane bhAratIya phojadArI dhAro iMdriyadamana paNa jo hiMsAyukta hoya to niSphaLa che. mAnavIya guNomAM kendra sthAne jIvadayA che. dayA 'anyamAM paNa dayAdhika guNo je jinavacana anusAra re, sarva te citta anumodiye, samakti bIja niradhAra re. cetana jJAna juvALIe // 20 ka (amRta velanI sajjhAya) TUMkamAM je rakSaka che, jIvadayA, pratipAlaka che, ane potAnA tamAma vyavahAramAM tenuM pAlana kare che te nirbhaya che. pahelA vratanA aticAramAM mAnavahiMsA uparAMta tiryaMca paMcendriyathI AraMbhIne pRthvIyanA sUkSmajIvonI hiMsA na thAya te mATenI mahattvanI mAhitI ApavAmAM AvI che. prANIone ghAsa-cAro samayasara na Apavo, maryAdA uparAMta bhAra mUkIne vAna vikAvuM, milkatarUpe DhoranI leveca karavI, vagere dvArA hiMsA che. tenAthI vyakti ane prANIone thatA mAnasika trAsamAM vyakti nimittarUpa na bane evo vyavahAra manuSyoe karavA jaIe hiMsAno artha mAtra mRtyu nIpajAvavuM evo nathI paNa dharma-nIti ke kAyadAnA saMdarbhamAM vistArathI samajavAno che. 7. kalama 295mAM jaNAvyA pramANe koI varganI vyaktionA dharmanuM apamAna karavAnA irAdAthI koI dhArmika sthaLo athavA temaNe pavitra mAnela koIka vastuno nAza karavo, nukasAna karavuM, apavitra karavuM. ka. 295. huM koIbdha varganA dharmanuM athavA dhArmika mAnyatAonuM apamAna karIne be varganI dhArmika mAnyatAo upara humalo karavAnA irAdAthI jANI joIne dveSabuddhithI kRtya karavuM. ka. 08mAM jaNAvyuM che ke je karavAno athavA nahi karavAno gunegArano daza hoya te jo karavAmAM Avaze, nahi karavAmAM Avaze to te kuMvI avakRpAno bhoga banaze evuM koI vyaktine manAvIne prerita karAvavAmAM Avela kArya zikSAne pAtra che. kAyadAnI A kalama dvArA paNa manuSyanI dharmabhAvanAnI lAgI dAkhavIne mAnasika hisA na thAya tevo saMdarbha maLe che. ahiMsA saMbaMdhI kAyadAnI jogavAIone dharmabuddhithI vicArIne jIvana vyavahAra calAvavAmAM Apano minI Ati ne salAmatIno prazna svAbhAvika rIte ukalI jAya tema che. prathama vratamAM uparokta hiMsA saMbaMdhI dharma ane dAnI vigatono sUkSma abhyAsa ne jANakArI sau koIne mArgadarzaka bane tevI che. 8. bIja mRSAvAdanAM vratanA aticAromAM khoTuM ALa caDhAvavuM Do lekha lakhyo, hUMDI sAkha bharI thApaNo so kIdho, kanyA, gau, Dhora, bhUmi saMbaMdhI lehaNe dehaNe vyavasAyavAda vaDhavADa karatAM moTakuM jUThThuM bolyA vageremAM asatya vacano dvArA pApano baMdha thAya che tema jaNAvyuM che. phojadArI kAyadAmAM kalama 191 khoTo purAvo Apavo khoTI sAkSI ApavIno ullekha che. satyanuM AcaraNa karanAre A doSothI bacavA satata prayatnazIla rahevuM joIe. 9. tola ane mApane lagatA gunAono phojadArI kAyadAmAM kalama 246thI 267 sudhImAM samAveza karelo che. 10. trIjA adattAdAna nAmanA vratamAM jaNAvyA pramANe corAI 23 vastu vahorI, sajIva nirjIva vastunA bheLasaMbheLa kIdhAM phUDe kATale sole mAna mApa vIryAM dANacorI kIdhI sAMTe lAMca lIdhI vizvAsaghAta kIdho, DAMDI caDhAvI lahake, traTake kUMDAM kATalAM mAnamApAM kIdhAM, thApaNa oLavI, A prakAranI pravRttio dharmanI dRSTie yogya nathI to vyavahAra ane kAyadAthI paNa teno tyAga karavA mATe jogavAI thayelI che. AvAM kRtyo karanArane kAyadAthI zikSA thAya che. vyaktinI milakta laI levA aMgenA gunAo kalama 379thI 424mAM darzAvavAmAM AvyA che. temAM lUMTa, dhADa, corI, barAIthI kaDhAvavuM milakatanI gunAhita uMcApata, ThagAIcorAyelI milakata meLavavI ThagAI, dagalabAjIyukta dastAvejo banAvavA vagere gunA adattAdAna vratanI sAthe sAmya dharAve che. 11. cothA dattanA aticAramAM uttharapahagRttinAgamana, apariNitAgamana, vidhavA, vezyA, parastrI sAthe dRSTi viparyAMsa kIdho, svadArAsaMtoSa vagere dvArA lagnajIvana aMgenAM aticArono ullekha che. phojadArI kAyadAmAM kalama 493-498mAM A saMbaMdhI vyavasthA che. dvipati-patnIkaraNa, vyabhicAra, baLAtkAra koI strIne gunAhita hetuthI bhagADavI, e kAyadAthI pratibaMdhita che. ane tene mATe zikSAnI jogavAI che. kudaratI nyAyano siddhAMta kAyadAmAM paNa keTaleka aMze svIkAravAmAM Ave che kAyado mAnavatA viruddha hovo joIe nahi. prAkRtika kudaratI kApAne padma jAvo joIe. 12. prAkRtika nyAya e kudarata taraphathI maLe che. jyAre nyAyAlayamAM prApta thato nyAya ke zikSA e kAyadAne AdhAre manuSya dvArA nirzita thAya che. paisA sattA ke lAgavagane kAraNe koI gunegAra kAyadAthI chaTakIne vyavahAra jIvanamAM nirdoSa jAhera thAya paNa kudaratanA darabAramAM to tene potAnA karmanuM phaLa pachI te zubha ke azubha hoya to bhogavavuM paDe che. kudaratano nyAya A ja janmamAM maLe ke punarjanmamAM maLe te karmavAdathI zraddhApUrvaka jANI zakAya che. kudaratI nyAya adazya che. kathA karmanI kevI rIte korNa phAMkA bhoMgathI tevA jJAnI A kALamAM nathI, prAkRtika kAyadAne Divine law, Natural law, Eternal law jevA zabdothI oLakhavAmAM Ave che. temAM garbhita rIte dharmanI vicAradhArAono prabhAva rahelo che. kudaratI kAyado AtmasAne pALavAno hoya che. AdhyAtmika sAdhanAnA niyamonuM pAlana A prakAranA kAyadAnA udAharaNarUpa che. kudaratI rIte koI vyaktine kyAre zikSA thaze te jANI zakAnuM nathI. IzvarathI - pApathI Daro'' e sUtra kendramAM rAkhIne vartana karanAra vyaktine kudaratI rIte ja niyamapAlanaskhalanA mATe prAyazcitta ane AcAra zuddhi karavAnI bhAvanA thAya che. dharmagraMthomAM mAnavIya guNonA vikAsa aMgenI AcArasaMhitAno vigatavAra ullekha thAya che. AcAranA niyamone nItizAstramAM sthAna ApavAmAM AvyuM che. nItizAstra mAnavavartananuM niyaMtraNa karatI AcAravicAranI cokkasa mAhitI Ape che. temAM vyaktie zuM karavuM joIe ane zuM na karavuM joIe tenA para vizeSa bhAra mUkavAmAM Avyo che. TUMkamAM nItizAstra manuSyanA Adarza vartananA Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 24 ghaDatara ne vikAsano rAjamArga batAve che jenuM anusaraNa karanAra vyakti jIvanamAM sukha zAMtinA sAmrAjyano bhoktA thAya che. nItizAstranA niyamonA ullaMghana mATe koI zikSA karavAnI vyavasthA nathI. te to vyaktie pote ja potAnI te mAnava tarIkenI javAbadArI samajIne pAlana karavAnA hoya che. mAnava mUlyonuM jatana karavAmAM nItizAstranA vicArono mahadaMze phALo rahelo che. nIti dvArA samAjanI sabhyatA, gaurava ane bhavyatAnuM darzana thAya che. tethI nItizAstranA niyamonI upekSA thaI zake niha. kAyadAmAM koI paNa evo na hoya ke jenAthI mAnavamUlyono viccheda thAya. dharmanA sthApita thayelA niyamo vyakti ne samaSTinA kalyANa mATe che tevI udAra bhAvanAmAM Atma kalyANano paNa samAvaza thAya che. zrI yanIndrasUri dIyAzatAbdi graMtha 13. Do. zeThanA nyAyazAstranA saMdarbhamAM jaNAve che ke lokasamUhanA kAyadAonA arIsAmAM tenI saMskRtinuM ane tenI vicArasaraNInuM pratibiMba paDe che. tenA kAyadAoMnA uccastarI parathI dezanI sabhyatAnI bhAvanAnI tenA sakArAtmaka nItizAstranI anubhUti thAya che.'' kAyadAnA bhaMga mATe nyAyAlaya dvArA AropIno guno puravAra thatAM zikSA pharamAvavAmAM Ave che. 14. nyAyazAstramAM jaNAvyA pramANe zikSAnA cAra prakAra che. nivAraka : kAyadAnuM mukhya dhyeya e che ke aparAdhIne zikSA karavAmAM Ave to tenA jevuM mAnasa dharAvanArA samAjanA anya loko tene cetavaNIrUpa gaNIne aparAdha ke guno na kare. aparAdha e aparAdhIne mATe kadI paNa lAbhakAraka hoto nathI. tenAthI aMte to aihika nukasAna che. pAralaukika dRSTie paNa tene janmadhAraNa karIne duHkha (phaLa) bhogavavuM paDe che. A prakAranI zilA dRSTAMta rUpa banIne duniyAnA loko aparAdhanA mArge jatA aTake tevo hetu helo che. nirodhaka : nivAraka zikSA aparAdhInA manamAM bhaya pedA karIne aparAdha nahi karavA mATe preraka bane che. jyAre nirodhaka zikSAmAM aparAdhIne niSNugdha karIne aparAdhI aTakAvavAno che. dA.ta. dehAMtadaMDanI zikSA kArAvAsa, DrAivIMga lAyasansa rada karavuM vagere nivAraka zikSA aparAdha na karavAno bhaya utpanna karAve che. jyAre nirmAdhaka zArI aparAdhIne nirsIMgsa (dible) banAvavAmAM Ave che. sudhArazikSA : aparAdhInA cAritra ane tenI murAdanA saMgharSamAMthI guno karavAnuM nimitta maLe che tyAre tenA cAritrane majabUta banAvavAno prayatna karavAmAM Ave che A siddhAMta pramA gunegAra eka rogI che ane tenA roganuM nivAraNa karavAnuM kArya kare che. rogIne mArI nAkhIne roga maTADI zakAze nahi ema samajavAnuM che. sudhAraka zikSA tarIke kArAvAsa ane parivIla (Probation) vadhu asarakAraka che. evA paNa keTalAka gunegAro che ke je jIvanamAM kadI paNa sudharavA mAgatA ja nathI ane rIDhA gunegAra banI gayA che. teone mATe nivA2ka ane sudhAraka zikSAno samanvaya ja upayogI bane che. pratikAraka zikSA : AziyAthI samAjamAM nainika saMtoSanI lAgaNI pragaTe che. kAyadAnI bhASAmAM AMkha mATe AMkha ane dAMta mATe dAMtano" prAkRtika niSama rahelo che. samAjanA loko aparAdhIno niraskAra kare to tethI te aparAdhamAMthI bacI zako nathI. A ziAnI eka artha prAyazcitta rUpe gaNavAno che. aparAdhIne doSa pUrNa kRtya mATe daMDa Apavo paDe che. anyAyane sthAne nyAya sthApavA mATe zikSA kArya kare che. koI vyaktine nukasAna thAya to te nyAyasaMgata rIte tevI vyakti dvArA anyane nukasAna bharapAI karavAnuM anivArya bane che. nyAyazAstramAM AvI zikSAnA prakArano vicAra karyA pachI gunegArane dehAMta daMDa, deza pAra karavo. daihika ke zArIrika zikSA, kArAvAsa, jelavAsa, anirdhArita saja, daMDa Arthika), ekAMta kArAvAsa jevI zikSAomAMthI gunAne anulakSIne daMDasaMhitA pramANe nyAyAlayamAM zikSA nirdhArita thAya che. karmasattAnI dRSTie zikSA eTale azubha karmano badalo bhogavavA mATe janmamaraNanA cakramAM pharavAnuM. 84 lAkha jIvayonimAM bhramaNa karavAnuM che. vyaktinuM cAritra UMcA prakAranuM ghaDavAmAM dharmano phALo che. sadguNo ne saMskAronuM poSaNa thAya to pachI gunAhita mAnasa bane nahi eTale dharma ne bhUlIne amaryAda-ataMtratAno roga samAjane lAgu paDyo che. tene kAraNe gunAonI saMkhyA vadhatI jAya che. jaina ane anya darzanomAM paNa narakanAM duHkhono saMdarbha maLe che. A narabhUmi amAvAsyA karatAM paNa kALI che. tenI bhUmi lImaDA karatAM paNa adhika kaDavI che. prakAza to nAma mAtra nathI. mAtra aMdhakAranuM sAmrAjya cotarapha vistareluM hoya che. ahIMnI jagA paNa azucimaya padArthothI ubharAtI, lIMTa, parU, lohI, pezAba, carabI, viSTA AdithI atyaMta durgaMdhamaya hoya che. jyAM jIvo potAnAM azubha karma bhogavavA mATe janma le che. paramAdhAmI devo pUrvajanmanAM azubhakarmonuM smaraNa karAvIne zikSA bhogavavAnI pharaja pADe che. tyAre A jIva chaTakI zakato nathI. AvI azaraNa dayanIya hAlata nArakInA jIvanI hoya che. aparaMpAra vedanA sahana karavA mATe naraka bhUmi che. jyAM vedanAnI kAramI cIso ne bacavA mATe AjIjI ne kAluI saMbhaLAya che. kAyadAmAM kriyAnuM svarUpa che. karmasattA dvArA thatI zikSAnAM udAharaNa nIce mujaba che : mAyA-kapaTa karanArane tiryaMcano avatAra maLe che. parastrI sAthenA saMbaMdhanuM phaLa lokhaMDanA thAMbhalA sAthe bAMdhavAmAM Ave che ane mastaka para talavArathI ghA kare che. corI ane jugAranA vyasanamAM sApelA vone pANImAM pIvAmAM Ave che. bIjAne anyAya karavAvALI vyaktine saLagatA agnimAM jvALAothI baLIne trAsa bhogavavo paDe che. khoTA copaDA lakhIne anyane chetaranAra vyaktine bhUMDa jevAM prANIo narakamAM enA zarIrane khAI jAya che. kaSAya karavA uttejana ApavAnA karmanI zikSA paramAdhAmI devo vyaktine UMdhA mastake agnimAM mUkIne nAna kare che. tolamApamAM dhokhAbAjI karanArane agnimAM praveza karAvIne sakhata zArIrika zikSA thAya che. paraniMdA cADI-cugalI karanArane sarpa ajagara vIchI jevA prAIo vyaktine DaMkha-pIDa ApIne mArI nAkhe che. Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aticAra ane bhAratIya phojadArI dhAro 25 dharmasthAnamAM vahIvaTamAM bedarakArI, upekSA, geravahIvaTa karanArane arthamAM bhavya jIvone karma rahita thaIne nirmaLa cAritranA pAlanamAM paramAdhAmI devo sakhata zArIrika zikSA dvArA trAsa Ape che. ekasAdhana rUpa bane che. vizvAsaghAta ane asatya bolanArane agnimAM bALI mUkavAmAM Ave dharmanI tamAma kriyAomAM dravyabaLanI, sAthe bhAvabaLa mahattvanuM che. koI vyaktine bALI mUkanAra vyaktine agnimAM nAkhIne che. pratikramaNanI ArAdhanAmAM bhAvabaLanI vRddhi thatAM vratanI talavArathI chedana karavAmAM Ave che. alanAke nAnI moTI bhUlone yAda karIne prAyazcitta karavAthI prANIonuM zoSaNa kare tene baLadanI jagAe sthAna ApIne AtmAnI zuddhi thAya che. "kSamA vIrasya bhUSaNamu" kahIe chIe ghANInI AjubAju pharavuM paDe che. sAsu-vahu ekabIjAne herAnagati to tevI kSamApanAno Adarza jIvanamAM mUrtimaMta karavA mATe vicAro kare tenAM phaLa svarUpe paramAdhAmI devo bhAlAthI ghA karIne trAsa upayogI bane che. Ape che. nazIlA padArthonuM sevana karanAra vyaktine dhakhadhakhatA kSamA eTale krodhathI mukti-vairano tyAga ane sahanazIlatA. sIsAno rasa pIvaDAvavAmAM Ave che. ApaghAta karanAra vyaktine 15. "vaMtI gudALa mUrva, pUrva ghamagha uttama vatI paramAdhAmI devo lokhaMDanI gadA mArIne herAna parezAna kare che. harai mahAvikkhAiva khaMtI durisAI sabbIraM // " pakSIono zikAra karanArane nArakInAM pakSIo cAMca mArIne vyaktinA zarIrane pholI khAya che. aticAra ane phojadArI dhArAnA sabhyonuM mULa zAMti kSamA che. dharmanuM mULa paNa uttama kSamA che. tulanAtmaka paricayamAM zikSA aMgenI mAhitI paNa tenA eka te mahAvidyAnI jema sarva duritono nAza kare che. bhAgarUpe mUkavAmAM Ave che jethI samagra rIte abhyAsa karanArane aticAro lAgyA hoya tenuM zodhana karIne manavacana ane mAnavajanmanI sArthakatA, nItimaya jIvanavyavahArazuddhi ane AvAM kAyAnA zubhayogathI prAyazcita karI punaHdoSa na lAge tenI satata zubha nimittothI sAduM jIvana ane uccavicAra dvArA AtmakalyANanA yatanA karavA aticAranuM mahattvanuM-mULabhUta lakSaNa che. aticAranI pAtrI banavAnuM bhAthuM prApta thaI zake che. mULa gAthAo bhadrabAhusvAmIe racelA dazavaikAlika sUtranI A rIte vicAratAM dharma ane kAyadAno avibhAjya saMbaMdha che. niryuktimAM maLe che. A viSaya para haribhadrasUrinI TIkA upalabdha dhArmika azradhdhA ane AcAranI zithilatAnuM pramANa dinapratidina che. uttarAdhyayana sUtramAM paNa Avo saMdarbha prApta thAya che. eTale vadhI jatAM kAyadAnuM pramANa vadhyuM che. A vizvamAM sUrya, caMdra, samudra vrata-niyama aticAra ane prAyazcitta ekabIjA sAthe zarIra ane jevAM zAzvata prakRtitattvo samAna dharma zAzvata che. enuM svarUpa AtmAsamAna saMbaMdha dharAve che. A badhAmAMthI koInI paNa upekSA thaI zake nahi. badalAtuM nathI. mANasa potAne anukULa Ave tevA manasvI sudhArA ke pheraphAro karIne dharmane navuM svarUpa ApI pracAra kare che. tenAthI kAyadAmAM paNa koIpaNa guno karavA mATe sahAya karavI, uttejana dharma dvArA AtmAnA anaMta sukhanI prAptino eka ane aMtima hetu ApavuM te mATe zikSAnI jogavAI karavAmAM AvI che. phojadArI siddha thato nathI mAtra bhavabhramaNa vadhe che. samAjanA loko kAyadAthI kAyadAmAM madadagArI 16 (Abetment) aMge kalama 107thI 120 gabharAya che. temAMya lakSmInaMdano to kAyadAthI paNa gabharAtA nathI. sudhInA kAyadAnI mAhitI che. koI vyakti bIjI vyaktine guno paisAthI sattAne adhikAra kharIdI zakAya che. evo nyAya toLAya karavA mATe uzkeraNI kare, kAvatarA dvArA madada karavI, gunAhita che. vyavahArajagatamAM mANasa Ama chaTakI jAya to karmasattA udayamAM kRtya karavA mATe koI paNa prakAranI sahAya karavI A kAyadAmAM Ave tyAre nirAdhAra banI codhAra AMsue raDavA chatAM koI madadarUpa IrAdAno paNa samAveza thayelo che. thatuM nathI. karma to ekalAe ja bhogavavAnAM che. teno jo vicAra dharmamAM karmabaMdha mATe mana-vacana ane kAyA ema traNano ullekha karavAmAM Ave to vyavahAra jIvanamAM AcArazuddhi vadhe. korTamAM che. manathI karmabaMdha ke azubha kRtyonuM ciMtavana e pApa che. manathI kAyadAne AdhAre nyAya apAya che. guno karanAra vyakti kAyadAnI baMdhAtAM karmane kAyadAnI paribhASAmAM irAdA sAthe samAna rIte chaTakabArIo vakIla mAraphate zodhIne chaTakI jAya - nirdoSa jAhera gaNavAmAM Ave che. 'irAdA' ke manathI bAMdheluM karma eka mAnasika thAya ane saMtoSa mAnI jIve paNa avinAzI AtmA karma pramANe prakriyA che. ane te vartana ke mANasanI cAlacalagata dvArA saMyogo navuM zarIra dhAraNa karIne karmonuM phaLa bhogave che. ke AcaraNa karelA gunAne AdhAre jANavA ke mAnavA mATe kAraNarUpa pratikramaNanI zAstrokta kriyA dvArA aticAranuM smaraNa karIne che. duSkRtyo karavAM, karAvavA ane anumodanA karavI e dharmanI Atmazuddhi thAya che. pratikramaNanI kriyA eTale mithyAtvamAMthI pAchA daSTie pApa karyA samAna che ane tenuM phaLa avazya bhogavavuM paDe haThIne samyatvamAM sthira thavuM aviratimAMthI viratimAM joDAvuM. che. kRtyanI pAchaLa manuSyano irAdo rahelo che. manamAM vicArapramAdamAMthI mukta thaIne niyama-saMyamamAM pravRtta thavuM. klezavAsita irAdo (Intention) udbhave nahi tyAM sudhI koI kRtya vAstavika saMsAranI pravRttimAMthI nivRtta thaIne klezarahita thavA mATenI mahAna rIte thatuM nathI. dharmanI tamAma kriyAo ane Ana manazuddhi mATe upakArI pavitrane mokSa mArganI ghAtaka che. kaSAyanI zAMti kSamA, che. paNa vyavahAramAM kriyAnI jaDatA jovA maLe che eTale mANasa namratA, saMtoSa ane saraLatAnA guNothI thAya che. savAra, sAMja, varSo pachInI ArAdhanAne aMte hato tevo ja rahyo che e karUNa pAkSika, comAsI ane saMvatsarInI pratikramaNanI ArAdhanAthI sAcA ghaTanA che. Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI yatIndrasUri dIkSAzatAbdi graMtha kAyado samAja, rASTra ane vizvamAM zAMti ane salAmatI mATe jevI pravRttiothI ubharAtuM rAjyataMtra manuSyane zAMti ApI zake che. tenA dvArA vyaktine vizvazAMti prApta thaI zake che. pUrvakAlIna tema nathI. aMte to cAra zaraNa vagara uddhAra koInoya thayo nathI samayamAM je kAma dharmathI thatuM hatuM ne jIvanamAM zAMtine AbAdI ne thavAno nathI e eka zAzvata sUtrane jIvanamAM ciMtana ane hatI te AjanA bhautikavAdI aMtima valaNanA yugamAM mRta:prAya manana karI pacAvavAthI sAcI zAMtinA sAmrAjya tarapha pragati thAya. thaI gaI che. chatAM zAMtinI vATAghATo, zibira, rASTrIya paritoSika aticAra ane phojadArI kAyadAnA tulanAtmaka vicAronuM jevI ADaMbarazAhI rItarasamo cAlI rahI che. paNa vAstavikatAmAM nirUpaNa mAnavajIvananAM kiMmatI varSo, svachaMdatA-anAcAranItine zAMtinI dizAmAM zUnyAvakAzathI AgaLa koI pragati thaI nathI. badale AtmArthe niyama-saMyama dvArA vIte ne zAzvata sukha meLavavAmAM sAcI zAMti, sukha ne samRddhi e AtmAnI che je vyaktinA patha pradarzaka banI AtmakalyANa kare te tarapha sunnavAcako dharmapreraNA potAnAmAM sthita che. tenuM zodhana karavAnuM che. manuSyajanma eTale prApta karI sva-paranA hitamAM nimagna thAya evI udAra bhAvanAthI jIvanazodhana ane tenA dvArA Atmazodhana. te mATeno rAjamArga abhyAsalekha taiyAra karyo che. Ano vistArathI abhyAsa karavA AcAra saMhitAnuM aNI zuddha svayaMzista ane guru AjJA - vinaya anya kAyadAo sAthe paNa tulanA thaI zake. paNa phojadArI kAyadAnA dharmanuM pAlana, viveka maryAdA jevA guNo dinapratidina lupta thatA saMdarbhamAM mAnava vyavahAra vartananI vizuddhino mULabhUta vicAra kendramAM gayA ane mAnavatAnA nAme sattAlAlasA-zoSaNa-dhanalAlasA-vairavRtti rAkhyo che. ahamUno guNAkAra karavAnI vRtti-gulAmI manodazAmAM prajAne pIsavI