Book Title: Ashwadhatikavya
Author(s): Nilanjana Shah
Publisher: ZZ_Anusandhan
Catalog link: https://jainqq.org/explore/229679/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nIlAMjanA su. zAha 'azvadhATIkAvya ' nAmanuM 26 zlokonuM A laghukAvya tAMjoranA jagannAtha paMDite raceluM che. kRSNazAstrI bhATavaDekara vaDe saMpAdana pAmela 'subhASita ratnAkara' nAmano subhASitasaMgraha je I.sa. 1872mAM muMbaImAM prakAzita thayo che, ' , temAM A kAvya sacavAyuM che. A kAvya para kRSNa nAmanA paMDite racelI 'darpaNa' nAmanI vyAkhyA paNa tenI sAthe ja prakAzita thayelI che. prastAvanA A kAvyano mukhya hetu manuSyane sAMsArika viSayomAMthI pAcho vALI Izvara tarapha abhimukha karI lene AtmakalyANanA paMthe paLavA mATe preravAno che. A kAvyanA kartA jagannAtha paMDita se tAMjoranA marAThA rAjA saraphojI (I.sa. 1712-1727)nA rAjakavi hatA. temaNe A kAvyamAM devI - pArvatIne 'taJjApurezi' oma je saMbodhana kartuM che te A bAbatanuM samarthana kare che'jJAnavilAsa' ane 'zarabharAjavilAsa' nAmanI be saMskRta kRtionA kartA jagannAtha ane A kRtinA kartA jagannAtha eka hovAno saMbhava che kAraNa ke te jagannAtha paNa tAMjoranA A saraphojI rAjAnA samayamAM thaI gayA jaNAya che. azvadhATIkAvya kavie pote A kAvyanA aMtamAM kahyuM che tema temaNe sahune game tevuM A kAvya potAnA putra rAmanI icchApUrtine mATe racyuM hatuM. A kAvyanA kartA vize bIjI khAsa mAhitI prApta thatI nathI, paNa kAvyano pratyeka zloka saMskRta bhASA paranA temanA prabhutvanI pratIti karAve che. rAma, kRSNa, ziva ane pArvatIne varNavatA zlokomAM je aneka paurANika saMdarbhoM A jagannAtha paMDite 1. kRSNazAstrI bhATavaDekara (saM), subhASitaratnAkara (caturtha saMskaraNa, muMbaI - 1 I. sa. 1912), pR. 316-330. 2. 3. Ludwick Sternbach, Mahasubhasita Samgrahal, Vol.I. (First Edition, Delhi, 1974 Intro pp. LXXXII-IV. M.Krishnamachariar. History of Classical Sanskrit Literature (Third Edition Delhi, 1974). p. 241, 245. Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 59 vaNI lIdhA che, te parathI emaNe dhArmika graMthono khAsa karIne purANono UMDo abhyAsa karyo hato ema spaSTa jaNAya che. sAMpradAyika rIte temano dRSTikoNa ati udAra jaNAya che kAraNa ke temaNe ekasarakhA utkaTa bhaktibhAvathI rAma, kRSNa, ziva ane pArvatInuM stutipUrvakanuM varNana kartuM che, tema chatAM A kRtimAM ziva ane pArvatIne lagatA zloko pramANamAM vadhAre che. te parathI teo zivabhakta hovAnuM anumAna karI zakAya che. A bhaktisabhara kAvyane kavie 'azvadhATIkAvya' e zIrSaka kema ApyuM e vize kavie ke kAvyanA TIkAkAre saheja paNa aNasAra Apyo nathI. A kAvyanI lagabhaga pratyeka paMktie vividha anuprAsa Ave che tethI A kAvyanA layane ghoDAnI thanaganatI cAla sAdhe sarakhAvIne azvaghATI (ghoDAnI cAla jevuM) evaM nAma ApyuM hoya a zakya che. A kAvyano aMtima zloka ( naM. 26) anuSTup vRttamAM racAyo che ane bAkInA 25 zloka 22 akSaranA mattebha nAmanA aprasiddha chaMdamAM racAyA che / tenuM gaNamApa ta, bha, ya, ja, sa, ra, na, gA che. e noMdhapAtra che ke A chaMdanuM nAma chaMda:zAstranA prasiddha graMthomAM maLatuM nathI paNa zrIkRSNa kavinI 'mandAramarandacampU' nAmanI kRtimAM tenuM lakSaNa maLe che : mattebhAkhyaM tabhayajasaranagayuktaM svraarvphnnibhinnm| saMskRta kAvyomAM bhAgye ja prayojAtA A dIrgha chaMdane A kAvyamAM kavio saphaLapaNe prayojyo che te bAbata temanI chaMda paranI pakar3a darzAve che. A kAvyanA prathama zlokamA rAmacaMdrane bhajavAnuM kahyuM che. bAkInA 24 zlokomAM zivane lagatA dasa zloko che. pArvatIne lagatA ATha zloko che. jyAre kRSNa, viSNu temaja narasiMha avatArane lagatA cha zloko che. zloko saLaMga AvatA nathI. kavi manuSyanI sAMsArika bAbato pratyenI Asaktine ? 4. iM 5. 6. 7. mandAramarandacampU (kAvyamAlA 52, pra. nirNayasAgara presa, muMbaI, 1924) pR. 19 zloka naM. 2, 3, 7, 8, 11, 17, 18, 22, 23 ane 25 zloka naM. 4, 5, 6, 13, 15, 20, 21 ane 24 zloka naM. 9, 10, 12, 14, 16, 19 fy Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 60 vyartha ane tuccha darzAvI pachI rAma, ziva, pArvatI, kRSNa vagerenA vizeSa guNono vizeSaNo mAraphata nirdeza karI, AtyaMtika kalyANa mATe temane zaraNe javAna kahe che. A kAvyano DhUMka sAra nIce pramANe che : kAvyanA kartA kyAreka pautrane, kyAreka potAnA manane saMbodhIne upadeza Ape che paNa kharekhara to teo e nimitte saMsAramA gaLADUba khUpelA manuSyamAtrane upadeza Ape che. ghara, patnI, putrAdika vagere parano mANasano moha anarthakArI che. e badhA dunyavI saMbaMdho pratye temaja viSayopabhogo taraphanI AsaktithI manuSya saMsAramA phasAIne temanA doSonuM ciMtana karato nathI ke A badhuM nAzavaMta che. strIsvabhAvanI caMcaLatA darzAvIne, kavi temanA pratyeka AkarSaNathI dUra rahevAnI salAha pautrane Ape che ane spaSTa kahe che ke strIo sAthenI premakrIDAmA ramamANa rahenAra manuSya pazu jevo che. dravya meLavavAnI lAlasAthI cAritryahIna loko, aizvaryazALI rAjAo ane dhanathI chakI gayelA udaMDa dhaniko - A badhAnI gulAmI karIne, temanA dvArA thayeluM apamAna khamIne, temano nirdaya mAra khAIne paNa manuSya kharA arthamAM akiMcana rahe che. te ja pramANe saMpatti kamAvA manuSya vividha nagaro ane dvIpomAM rajhaLapATa karI, prakhara tApa ane tene pariNAme thatI ativRSTi veThIne chevaTe to vRddhAvasthA vahore che. jo tenI pAse saMpatti hoya to te saMpattinI rakSA karavA tene khUba ciMtA ane saMtApa veThavo paDe che. __ A badhI AphatomAMthI ugaravA, mohanA prapaMcanI pele pAra javA, yamarAjanA bhayamAMthI bacavA ane A loka temaja paraloka- hita sAdhavA mATe pautrane samajaNa ApI sateja thavAnuM tathA durjanono saMga choDI daIne rAma, kRSNa, ziva ane pArvatIne zaraNe javAnuM kahe che. punaruktino doSa vahorIne paNa A kavi vAraMvAra kahe che ke AtmakalyANa sAdhavA mATe mokSasukha pAmavA mATe namrabhAve paramAtmAne zaraNe jaq e ja ekamAtra upAya che. A kAvyanA prakAra vize vicArIe to prathama dRSTie tenuM svarUpa upadezAtmaka kAvyanuM dekhAya che, chatAM teno vadhAre abhyAsa karatAM lAge che ke te stotrakAvyanI vadhu najIkanuM lAge che. potAnA pautrane IzvarAbhimukha karavA Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 61 mATe rAmakRSNa zivapArvatI vagere devonAM varNana kavie UMDI ane utkaTa bhaktithI bhAvavibhora thaIne karyA che. A kAvyanI zailI gaur3I che kAraNa ke pratyeka paMktimAM varNAnuprAsa Ave che. A anuprAsa yojavAmAM kartAe potAnA kavikasabanI khUbI darzAvavA pratyeka zlokamAM judA judA varNono anuprAsa yojyo che, je A kAvyanuM viziSTa lakSaNa che. te uparAMta dIrgha samAsonuM prAcurya, oja kAnti vagere guNonuM prAdhAnya A badhAM gauDa mArganAM lakSaNo paNa ahIM jovA maLe che. e hakIkata che ke kAvyamA saLaMga anuprAsa yojavA mATe ghaNIvAra kavine apracalita ke ochA pracalita zabdo yojavA paDe che, jemake rAkSasa mATe AzaraH, ketakInA choDa mATe jambAlaH, droha (dUra) karanAra droDhA, ane kAmadeva mATe sUnAstra:. Ane pariNAme A kAvya vyAkhyAgamya banyuM che ane kartAne sadnasIbe A kAvyane sahRdayo mATe sahelAIthI samajAya tevuM karanAra kRSNapaMDita nAmanA vidvAna TIkAkAra, kavi jagannAtha pachI thoDA samayamAM thaI gayA che. temaNe temanI 'darpaNa' nAmanI anvarthaka vyAkhyAmAM A kAvyanA adharA lAgatA prayogone vigatavAra ane sArI rIte samajAvIne bhAvako mATe upakAraka kAma kartuM che. kAmAM, A kAvyano AsvAda pUrepUro mANavA mATe TIkAnI sahAya Avazyaka banI rahe che. kAvyanA TIkAkAre 'darpaNa' TIkAnA aMtamAM potAno samaya sAMketika bhASAmA A rIte jaNAvyo che : guNaratnarSiyukte prajApatisamAhvaye / zAke'dhimAse bhAdrAkhye gISpatau pratipattithau / azvadhATyA darpaNAkhyA vyAkhyA kRSNena nirmitA // zaka saMvat 1793nA adhika bhAdaravA mAsanA paDavAne guruvAranA roja A TIkA racAI che. "Indian chronology "mAM rajU thayelA Tebala naM. 10 pramANe te divase I.sa. 1871nA ogasTa mAsanI ekatrIsamI tArIkha Ave che. 'azvaghATI kAvya' ane te paranI darpaNa TIkAne samAvatA 'subhASitaratnAkara'nI prathama AvRtti I.sa. 1872mA prakAzita thaI che, te parathI kahI zakAya ke Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 62 A TIkA racAI tenA bIjA ja varSe te prAya: prakAzita thaI hoya. Azare nevaM varSa pahelAM chapAyelA 'subhASitaratnAkara'nA je pAnAmAM 'azvadhATI kAvya' ane enA paranI darpaNa TIkA- A bane chapAyA che te pAnAM sAva jIrNa thaI phATI gayelAM che ane A pustaka hAla upalabdha nathI. tethI TIkA A sAthe chApI zakAI nathI. A kAvyane sAcavI rAkhavA mATe "subhASitaratnAkara"nA saMpAdakano jeTalo AbhAra mAnIe teTalo ocho che. atre A kRtinA prastuta saMpAdaka dvArA karelo kAvyano gujarAtI anuvAda raz2a karavAmAM Avyo cha : ___ azvadhATIkAvyam aGkAdRtakSitijamaGkA'nabhijJazazizaGkAkarAsyasuSamaM TaGkAricApamanulaGkA''zarakSatajamaGkA'varUSitazaram / tvaM kAmadaM vihitaraGkA'vanaM danujakaGkAlanodinamanAtaGkAya vatsa bhaja taM kAlameghagavahaMkArahArivapuSam // 1 // mA gA manastvamanurAgA'tibhUmimupabhogAvanAptumanasA mAgAradArasutayogA na ki bata viyogAtmakAH pariNatau / yAgAdijanyaparabhAgA avigrahavibhAgArhazailatanayaM vegAdupA[s]sva bhavarogA'pahaM vidhRtanAgA'jinaM puraripum // 2 // vAcA marandamadhumocA sudhAmadhurimA''cAmadakSarasayA hA cApalAnnarapizAcAnupAsitumanAcAra kiM nu yatase / kAcAya mA vinaTa sA cA''padatra na sumocAgrimA kamapi taM prAcAmupAsyamabhiyAcA'pavargasukhamAcAryamAzritavaTam // 3 // khajAyito'dhimatigaJjAparo'pi bata saMjAyate'tra dhanadaM saMjAghaTIti guNapuJjAyitasya na tu guJjAmitaM ca kanakam / ki jAgratI jayasi kiM jAnatI svapiSi siJjAnanapurapade taJjApurezi navakajAkSi sAdhu tadidaM jAtu vA kimu zive // 4 // 8. Dr. L.D. Swamikannu Indian Chronology' (Madras 1911) Table X, p. 124. Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 63 ATIkase'Gga ! karighoTIpadAtijuSi vATIbhuvi kSitibhujAM ceTIbhavaMstadapi zATI na te vapuSi vITI na vA'dhivadanam / koTIraratra paripATI bhRzA'ruNitajUTIvidhuM tanulasatpATIralisimibhaghATIjuSaM suravadhUTInutAM bhaja zivAm // 5 // paNDAvadagrima ! picaNDA'vapUrtimanuraNDAvidheyakuTiloddaNDAvivekadhanicaNDAlagehabhuvi daNDA''hatiM kimayase / khaNDamRtadyutizikhaNDAmupAsva surakhaNDArcitAGinakamalAM bhaNDAsuradruhamacaNDAtmikAM citimakhaNDAM jaDAtmasukhadAm // 6 // gADhA tvayA sapadi rADhApurI vasuni bADhA'vabaddharatinA soDhA tathA tapanagADhA''tapaprasararUDhA'tivRSTivitatiH / mUDhA'pi kiM phalamagUDhA jareva zirasoDhA kuto na vinuto droDhA janorjanitaSoDhAmukhaH samiti voDhA sa hATakagireH // 7 // dantAvalAzvabhRti cintAparo'si bata kiM tAvatA vada phalaM hantA'khilaM kva ca na gantA tadetadatha saMtApamaJcasi param / tvaM tAta ! bhAvaya * durantAramAnavarataM tAmasaH svapihi mA saMtArakaM vinatasaMtAnakaM sapadi taM tAvadAzraya zivam // 8 // vandArulokatatimandArapAdayamamandAyamAnakaruNaM vRndAvanoDhapazuvRndA'vanaM praNatavRndArakaM caraNayoH / nandA''dRtaM kuzalasandAyi tatkimapi kandAyitaM zrutigirAM kundAbhakIrti mucukundArcitaM hRdi mukundAhvayaM smara mahaH // 9 // kodhA''kulo vigatabodhA'nvayo'sadanurodhA'nugo na bhava bhoH sAdhAraNI na khalu bAdhA bhavasya bhuvi gAdhA na mohavasatiH / vedhA guruzca paTumedhA vibhurnahi niSedhAya karma vitaterAdhAya tAta hRdi rAdhAviTA'GghriyugamAdhAratAM vraja mudAm // 10 // durantA ramA'navarataM 0 iti syAt / Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 64 nAnAvidhe januSi kA nAma saukhyayujirAnAkapRSThamapi vA jAnAsi yadviSayasUnArucirbhavasi dUnA''zayo bhRzataraH / mAnA'tigo vihitadAnAdhvarAdiriha kInAzabhItirahito mInAyatAkSamadhigAnAdaraM kalaya sUnAstrajIvanaharam // 11 // sApAyametya vapurApAtaramyamanutApAdRte sakutukaM dvIpAnagAhiSi samIpA'tigAnakRtabhIpAtakhedagaNanaH / bhUpAnaseviSi surUpAkRte'haha na tUpAgamaM sukhalavaM gopAya mAM sapadi gopAladhurya tava kopAya nA'smi viSayaH // 12 / / kiM bAla ! na sphurati sambAdhakaM bhRzaviDambA''spadaM pariNatau nimbAditiktarasasambAdhamatra nanu bimbA'dharAvilasitam / lambAlakAM dhutavilambAdarAM ghusRNajambAlajAlavilasadvimbAmanUnazazibimbAnanAM satatamambAmupAsva sadayAm // 13 // rambhAdigADhaparirambhAdareNa suciraM bhAvato'tra yajase tvaM bhAvayasva kimu zaM bhAvyanena jar3a ! sambhAvitakSayamidam / stambhAduditvaramahaMbhAvataH kalaya jambhArisaMstutapadaM taM bhAvukapradamadambhAkulo nakharasaMbhAradAritaripum // 14 // rAmArcitA'jhirabhirAmA''kRtiH kRtavirAmA suparvavipadAM kAmA'tihat saphalakAmA nidezaratakAmAdinirjaravadhUH / bhAmA harasya nutabhAmA japAsadRzabhA mAnanIyacaritA sA mAmavatvakhilasAmAdRtastutirasAmAnyamuktisukhadA // 15 // mAyA taveyamurugAyA'vivekanidhimAyAminI kimapi mAmAyAsayatyakRtajAyAtanUjadhanakAyAdidoSakalanam / sA yAtanA tu nirapAyA matA jagati hA yAmi kaM nu zaraNaM mAMyAnivAsa paripAyA navAmbudharadAyAdadeha bhagavan ! // 16 // hAraM dadAsi kucabhAraM jighRkSasi ca sAraGgacaJcaladRzaH sA rantumicchati hi jAraM niSevya tava kA raJjaneha ghaTatAm / Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 65 smAraM vihAya madamArambharamyamanuvAraM bhaja zrutigirAM sAraM mahezamavikAraM janurvilayapAraM prayAsyasi sakhe // 17 // nIlA'lakAnayanalIlAvimohamayakIlAlarAzijaThare velAtilaGghamanuvelAvamajjiriha te lAghavAya nahi kim / ko lAbha eSa iti kolAyito jayasi hAlAsamasthitavayaH kAlA'hitaM zamitahAlAhalaM satatamAlAnayA''tmamanasA / / 18 / / dAvA'nalAciriva tAvAnayaM tapati hA vAmyakRt kaliraho ko vA' parastvadiha bho vAsudeva ! mama yo vArayeta tamimam / sevAvidhAnabhRzahevAkasiddhamunidevA'dhunA caraNayorbhAvA''natAya zizubhAvA''zritAya vitarA''vAsatAM nijamudAm // 19 // AzAbhareNa nikhilA''zAsu dhAvanamathA''zAtakumbhagiri vA klezA''vahaM vividhadezA'TanaM draviNalezAya nA'pi vavRte / AzA'tidAmavitumAzAsva pANidhRtapAzAmanekajagatAmIzAmupAsitagirIzAmihA'Gga ! digadhIzA'rcitAgrinalinAm // 20 // eSA jarA zirasi veSA'nyabhAvakRdazeSA''mayaikavasatistoSAya saumya ! nahi doSA''layA bhRzamapoSA''spadIkRtaguNA / zeSA''yuSaH kuru vizeSA'rhametadiha zeSA'hikaluptadhanuSo roSAdyapAsya tanuzoSAvahaM kalaya yoSAmanaGgajayinaH // 21 / / saMsAradhanvabhuvi kiM sAramAmRzasi zaMsA'dhunA zubhamate ! tvaM sAdhu saMtanu hitaM sAhasena tu nRzaMsA''dRtena. kimaho / haMsA''zayasthamatihaMsAtmabhAsamatha taM sAmabhiH parigaNan kaMsArivandhamavataMsAyitendumiha saMsAdhayA'rthamakhilam // 22 // gehA''tmajadraviNadehAdikaM janitamohA'nubandhamavituM bho hAnirApi kiyatIhA'pi susthitimatIhA na te nijahite / vAhAyitokSabhavadAhA'pahaM salilavAhA'bhakaNThasuSamaM bAhAlasanmRgamanAhAryasaukhyakaramAhAtmyamAbhaja mahaH // 23 // Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 66 vAlIyutazravaNapAlIyugA lalitacUlIvirAjibakulA kelIgatAnugamarAlIkulA madhuramAlIbhirAdRtakathA / nAlIkadRkkusumanAlIkapANiriha kAlIyazAsisahajA tAlIdalAbhatanumAlI sadA bhavatu kAlI zubhAya mama sA // 24 // dakSA'dhvaraprazamadakSA''grahaM vibudhapakSA'bhipAlanaparaM lakSA'mRtadyutivalakSAtmakaM hRtavipakSA''ttavismayakatham / ukSA'dhirohihatalakSA'suraprakaramakSAmatAzrayadayaM vyakSA''vhayaM praNatarakSAmaNiM praNayiyakSA'dhipaM smara mahaH // 25 // rAmanAmnaH svapautrasya kAmanApUraNotsukaH / azvadhATI jagannAtho vizvahayAmarIracat // 26 // iti paNDitendrajagannAthaviracitamazvadhATIkAvyaM saMpUrNam / 1. he vatsa ! AtaMkanI nivRtti arthe aMkamAM bIrAjelAM sItAjIvALA, lAMchanavihoNA caMdra jevI mukhakAMti dharAvanArA, TaMkAra karanArA dhanuSyavALA, laMkAnA rAkSasonA dhAmothI nIkaLelA lohInA DAghathI kharaDAyelA bANavALA, manorathonA pUraNahAra, dInonA rakSaNakartA, danujanA kaMkAlone pheMkanArA, kAlameghanA ahaMkArane haranArA evA rAmacaMdranA zaraNe tuM jaje. 2. he mana ! upabhogono saMtoSa meLavavA mATe, tuM anurAgane challe pATale na pahoMcI jaIza. are ! lakSmI, gRha, patnI, putra vagerenA saMyogo paNa chevaTe to zuM viyogasvarUpanA nathI hotA ? temaja yajJa vagerethI janmatA utkRSTa bhAga paNa evA ja che. je zarIre paNa zailatanayAthI judA nathI tevA bhavarogahAraka nAgacarmadhArI, tripurAri (zivanI) zIghratAthI upAsanA kara. 3. hAya ! he anAcArI mana ! makaranda, madhu, keLa ane amRtanI mIThAzano AsvAda karavAmAM kuzaLa evI rasavALI vANIthI, mUrkhatAne lIdhe, narapizAconI upAsanA karavA kema mathyA kare che ? kAca (dhanAdi tuccha vastuo) mATe nAca na karIza. niratizaya daHkha AvanArI mahAna Apatti (maraNAdi) kAI sahelAIthI TALI zakAya tevI nathI. mATe tuM te anirvacanIya, Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 67 prAcIno dvArA upAsanA karavA yogya rahelA, vaDane Azare rahetA AcArya ( dakSiNamUrti ziva) pAse mokSanA sukhanI yAcanA kara. 4. kuMThita buddhivALo, dArunA pIThAmAM Asakta, evo manuSya paNa ahIM tAlevaMta thAya che, jyAre guNonA bhaMDAra jevA manuSyane eka caNoThI jeTaluM paNa sonuM maLatuM nathI. jhAMjharathI raNakatAM caraNovALI, tAMjoranI adhiSThAtrI, tAjA kamaLI samAM netro dharAvatI he, devI tuM jAgatI rahIne jItI rahI che ? jANI joIne uMdhe che ? he zive ! A badhuM zuM kharekhara sAruM che ? 5. he aMga ! tuM hAthI, ghoDA, pAyadaLathI sevAtI rAjAonI udyAna bhUmimAM nokara banIne bhame che, chatAM nathI tArA zarIra para DhAMkavAnuM vastra ke nadhI tArA moMmA pAna ! mukuTanA ratnonI zreNIthI jemanI jaTAmAMno caMdra khUba lAla raMgano thayo che tevI caMdananA lepathI zobhatA zarIravALI, hAthInA jevI cAlavALI, devavadhUothI stuti karAtI, zivA (pArvatI) nI bhakti kara. 6. he paMDita zreSTha ! udarabharaNane anulakSIne tuM vezyAonA kahyAgarA, kapaTI, mAthApharelA avivekI, dhanavAna rUpI cAMDALonA gharanI bhUmi upara lAThInA prahAra zA mATe khAya che ? he jaDa ! ardhacandrathI zobhatA mastakavALI, devAnA samUho jenA caraNakamaLane pUje che evI bhaMDAsuranI zatru, komaLa svabhAvavALI, akhaMDa, cidrUpiNI ane AtmAne sukha ApanArI devInI tuM upAsanA kara. 7. dhana upara atizaya AsaktivALA, teM rADhApurI (baMgALanI eka nagarI) mAM praveza karyo, tevI rIte sUryanA prakhara tApanA pariNAmarUpa ativRSTinA jhApaTAM paNa te sahana karyA. re mUDha ! tema karIne paNa tane zuM phaLa maLyuM ? ulaTuM, khullu dekhAI AvatuM ghaDapaNa ja mAthe vahoryu. to pachI janmanA duHkhanA haranArA, kArtikeyanA pitA ane saMgrAmamAM meruparvatanA dhAraka paramezvaranI stuti teM kema na karI ? 8. hAthI, ghoDA vagerenI citAmAM tuM parovAyelo rahe che. are! tenAthI to tane zuM phaLa maLyuM te kahe, arere! A badhuM kyAMya jatuM to nahIM rahe ne, evo bhAre saMtApa tane pIDe che, he tAta ! A badhuM kAyama kharAba pariNAma Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 68 lAvanAruM che, evI bhAvanA kara, tamoguNavALo thaIne uMghIza mA. jaladIthI te sArI rIte tAranArA, bhakto mATe kalpavRkSa samA, zivane zaraNe tuM jA. 9. vaMdanazIla lokonA samUha mATe maMdAravRkSa samA, satata vahetI karuNAvALA, vRMdAvanamAM vasatAM pazuonA rakSaNahAra, jemanAM caraNomAM devo praNAma kare che tevA, nanda vaDe sanmAnita, kalyANa karanArA, zrutivacanonA anirvacanIya mULarUpa, kunda jevI zubhra kIrtivALA, mucukunda vaDe pUjAyelA, mukuMda nAmanA tejanuM (tuM) hRdayamAM smaraNa kara. 10. he dIkarA ! krodhathI AkarA thaIne, jJAnane paMthe paLavAnI samajaNa choDIne, durjanonA Agrahane anusarIza mA, kAraNake saMsAranI pIDA sAmAnya nathI, te ja pramANe A mohanI prapaMcalIlA paNa sahelAIthI pAra karI zakAya tevI nathI. guru brahmA ane tIkSNa buddhivALA paramezvara paNa karmanA (sukhaduHkharUpa) vistArane rokavA samartha nathI. mATe tuM rAdhAnA priyatama zrIkRSNanA caraNayugalane hRdayamA dhAraNa karI mokSasukhonA AnaMdane pAma. 11. svarganI sapATIthI mAMDIne aneka prakAranA janmomAM sukhano yoga kevo (nAmano) hoya che ? tuM jANe che ke viSayomAthI udbhavatA bhogomAM ruci rAkhIza to aMtaHkaraNathI atizaya duHkhI thaIza. mATe tuM abhimAnathI upara uThIne, dAna yajJo vagere karIne, yamarAjanA bhayathI rahita thaIne, mIna jevA netravALA, gAnapriya, kusumAyudhanA prANane haranAra sadAzivane bhaja / 12. A nazvara kvacita ja sukhadAyaka evA zarIrane pAmIne, pastAyA vinA, bhaya, patana. ke thAkanI paravA karyA vagara meM kutUhalathI najIka ane dUranA dvIpone kheDyA che. he svarUpavAna AkRtivALA ! meM rAjAone ArAdhyA che, are re ! paNa saheje sukha lAdhyuM nahIM. he gopAla dhuraMdhara ! mArUM tatkAla rakSaNa karo. mArA para krodha na karazo. 13. o bALaka ! biMba jevA agharavALI strIono vilAsa aMte lImaDA vagerenA jevo kar3avA rasathI bharelo, atyaMta bAdhaka ane chetarAmaNo nathI lAgato ? tethI lAMbI laTovALI, bhaktonuM rakSaNa karavAmAM vilaMba na karanArI, kesarI ketakInA phUlo jevA hoThavALI, pUrNacaMdra jevA vadanavALI, Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 69 dayALu aMbAdevInI tuM satata upAsanA kara. 14. tuM svarganI rambhA vagere (apsarAo)nA gADha AliMgananI AzAthI lAMbA vakhata sudhI bhAvapUrvaka yajJa kare che, paNa he jaDamanuSya ! tuM vicAra kara ke AnAthI zuM sukha maLavAnuM che ? A badhuM nAzavaMta che mATe daMbharahita thaIne staMbhamAMthI pragaTelA, indra var3e stuti karAyela bhaktonuM kalyANa karanAra, nakhanA samUha vaDe zatruno vadha karanAra te nRsiMha bhagavAnanuM ciMtana kara. 15. zrIrAma vaDe pUjAyelAM caraNavALI, manorama AkRti dharAvatI, devonI vipattione dUra karanArI, kAmapIDAone zamAvanArI, kAmanAone saphaLa karanArI, kAmadeva vagere devonI vadhUo jenI AjJAmAM satata rokAyelI rahe che, tevI mahAdevanI patnI, stutya krodhavALI, japAkusuma jevI kAntivALI, AdaraNIya caritravALI, samasta sAmamaMtro vaDe AdarapUrvaka stuti karAtI, muktinA asAmAnya evA sukhane ApanArI te pArvatI mAruM rakSaNa karo. 16. he urugAya ! tArI A avivekanA bhaMDAra samI, vistRta akaLa mAyA ke, jene lIdhe patnI, putra, dhana zarIrAdinA doSanuM ciMtana thatuM nathI, te mane khinna kare che. (mRtyu samayanI) te yAtanAno koI upAya nathI, arere ! A jagatamAM huM kone zaraNe jAuM ? mATe he mAyAnA nivAsarUpa bhagavan ! nUtana meghanA bhAI jevA dehavALA ! tame mAruM rakSaNa karo. 17. he mitra ! tuM hAra Ape che ane hariNAkSInA stanavistArane pakaDavA icche che, paNa te to tenA premIne khuza karIne tenI sAthe ramaNa karavA icche che, AmAM tane AnaMda kyAMthI udbhave ? mATe kAmadeva saMbaMdhI madane tyajIne vedavAkyonA sArarUpa avikArI evA mahezvarane bhaja to tuM janmamaraNane pAra jaIza. 18. zyAmakezavALI suMdarInA nayanakaTAkSorUpI mohanA saMbhoga zRMgAra rasanI aMdara vAraMvAra lAMbA samaya sudhI teM DUbakI mArI che, te zuM tArA mATe hINapata bhayuM nathI ? emAM zuM lAbha che ? madirAnA jevI (mAdaka) taruNAvasthAmAM rahelo tuM muMDanI jema AcaraNa karIne zuM pAme che ? to mRtyuMjaya, haLAhaLa viSane zamAvanAra mahAdevane AtmA ane manathI bAMdhI le (vaza kara). For Pri Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 70 19. arere ! dAvAgninI jvALAonI jema dajhADanAra kuTila evo A kali atizaya saMtApa pamADe che. he vAsudeva ! A jagatamAM tArA sivAya bIjuM koNa A kaline aTakAvI zake ? jenAM caraNonI sevA karavAmAM siddho, munio ane devo atizaya spardhA kare tevA Apa ApanA caraNamAM bhAvapUrvaka namelA ane zizubhAvane pAmelA evA mane (svasvarUpanA) AnaMdanI prasAdI Apo. 20. dravyanI spRhAthI saghaLI dizAomAM athavA to meruparvata paryaMta doDAdoDa karI, tathA vividha dezono klezadAyI pravAsa kheDyo, chatAM tenAtho lezamAtra dhana na maLyuM, mATe he mana ! AzAnI uparavaTa jaIne ApanArI, hastamAM pAzane dhAranArI, aneka jagatonI adhiSThAtrI, girIzanI upAsanA karanArI, dizAonA adhipatio vaDe pUjAtA caraNakamaLavALI, pArvatIdevInI upAsanA karI tArI jAtane bacAvI levAnI AzA rAkha. 21. he saumya ! veSane palaTI nAkhanAruM (kRSNa keza vagerethI zobhatA rUpane valIpalitatvavALu karanAra), sarva rogonuM ekamAtra nivAsasthAna, doSonuM ghara, (vidyAbhyAsa vagaire) guNono ekadama hrAsa karanAra evaM A ghaDapaNa mAthe AvyuM che te saMtoSa ApatuM nathI, to zarIranuM zoSaNa karatA krodha vagairene tyajIne zeSa AyuSyane khAsa lAyakAtavALu banAva. tethI A saMsAramA te mATe zeSanAgarUpI dhanuSyavALA, anaMgane jItanArA zivanI patnI bhavAnIne zaraNe jA. 22. saMsArarUpI marubhUmimAM tane zo sAra jaNAya che ? he zubhamati ! atyAre sArI rote tArA hitane sAdhI le, are ! duSTa buddhithI vicArelA sAhasathI zuM phAyado thAya ? mATe yogIonA hRdayamA rahelA, sUryanI kAntithI paNa ghaj vadhAre evaM potAnuM teja dharAvatA, kaMsanA zatru viSNune paNa pUjya evA caMdrazekhara bhagavAnanI maMtrothI stuti karIne saghaLA puruSArthone saphaLa kara. 23. jemaNe mohano ajJAna saMbaMdha Ubho ko che tevAM ghara, putra, dhana, zarIra vagerenuM rakSaNa karavA mATe A lokamAM teM keTaluM duHkha sahana karyu ? chatAM tArA potAnA hita mATe tArI buddhI TharIThAma na thaI. tethI vRSabhavAhanavALA, saMsAranA tApane harI lenArA, meghanA jevI kaMThanI zobhA dharAvatA, hAthamA mRganI Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 71 camakavALA, trikAlAbAdhya (mokSa nAmanA) sukhane ApavAnuM mAhAtmya dharAvatA evA tejasvarUpIne tuM bhaja. 24. baMne kAnamAM vALI paherelI kAnanI suMdara bUTa uparanA bakula puSpathI zobhatI, haMsIonA jhuMDa vaDe karelI gatinI ramatavAtamAM nakala karatI, sakhIo sAthe madhura ane prazasta vAtacIta karatI, potAnA darzana dvArA AMkhone saphaLa karanArI, kamaLa sahita anya puSpone hastamAM dhAraNa karanArI, kAlInAganaM damana karanAra (kRSNa)nI bahena, tAlanA daLa jevI kAnti dharAvatI (zyAmavarNA) te kAlImAtA mAruM kalyANa karanArI thajo. 25. dakSayajJanA dhvaMsa mATe caturAIpUrvakano Agraha rAkhanAra, devo/ vidvAnonA saMpUrNa pAlanamAM tatpara, lAkhonI saMkhyAmA rahela candro jevA dhavala dehavALA, parAjita zatruo pAsethI (sAMbhaLavA) maLatI (temanA vizenI) AzcaryakAraka kathAovALA, nandI para savArI karatA, lAkha jevA rAkSasonA samUhano saMhAra karanArA anargaLa dayAvALA, namana karatA bhaktonA pAlanahAra, yakSAdhipa kuberanA priya mitra evA trilocana tarIke oLakhAtA zivanA tejanuM tuM smaraNa kara. 26. rAma nAmanA potAnA putranI kAmanAne pUrI karavA mATe utsuka evA jagannAthe azvadhATI nAmarnu A vizvahRdya kAvya racyu. paMDita jagannAthe racelaM azvadhATI kAvya pUruM thathu che.