Page Text
________________
કરે છે તે તેના ઉપરથી બ્યમ શબ્દ ખન્યા છે જેને અથ થાય છે ભય ઉપજાવનાર.
હવે વિચારશ કે અન્નથી પ્રસન્નતા થાય છે જ્યારે માંસથી ભય થાય છે તે હેતુથી પણ માંસ ત્યજવાં યેાગ્ય છે. હવે નીચેના કારણ તપાસેા તે શાસ્ત્રનુ રહસ્ય સમજાશે. માંસ અને અન્ન બને એક હાય તા માંસને અન્ન વર્ગથી જૂદે લખવાની જરૂર નથી અને આયુર્વેદે માંસ વગ જુદે લખ્યો છે. અધ્યાયની પૂતિ કરતાં ભગવાન ચરક સ્પષ્ટ પોતાના અભિપ્રાય જણાવે છે કે ‘... નિઃ શ્રેયસે યુવત્ત સામ્યાં પાન મેનનૈઃ' અર્થાત્ માણુસ કલ્યાણકારી અને પેાતાને સાત્મ્ય એટલે આહાર વિહારથી રહે. (ચરક. સૂ. અ. ૨૭)
સાક
‘કાળા: પ્રાળમૃતામન્તમ્' અર્થાત્ દેહ ધારીને અન્ન પ્રાણુરૂપ અને પોષણ કરનાર છે. અન્ન એ જ માણસને પરમ ઉપયાગી છે. માંસના ગુણ લખ્યા છે એમ માની માંસના ઉપયાગ કરવા તે નિમૂ ળ કલ્પના છે, હાય તેા પણ જ્યાં અન્ન ઔષધિ નથી તે દેશ માટેજ આયુવેદમાં તે વિષના પણ ગુણદોષ છે છતાં વિષ બ્દ જ એવા છે કે તેનાથી ચેતતા રહેવું. તેમ આયુર્વેદ સૂચવે છે કે તેના ખાવાથી ખેદ ઉત્પન્ન થાય, (વિષ કૃત્તિનેÈ)
તે ઉપરાંત સ્ત્રીઓના પણ ગુણદોષ છે, તેથી વ્યભિચાર આયુર્વેદ સૂચવતા નથી. આ સિવાય નહિ ઉપયોગી પદાર્થાંના પણ ગુર્દાષ છે જેમ કે ગાયનું માંસ કાઇ પણ રાગને ઉપયેાગી નથી. તેમજ ત્રિદોષ કરનારૂ અને ઝાડાને કરનારૂં છે. આમ રાગને કરનારૂં હેાવા છતાં તેના પણ ગુણદોષ લખ્યા છે. તેથી સાબિત થાય છે કે ગુણદોષ માટેજ વિશેષ લખાણ છે.
તે ઉપરાંત આયુર્વેદના મુખ્ય સિદ્ધાંત છે કે ચર્ચ તૈરાય ચો ન તુ:' જે દેશને અને જે પ્રકૃતિને જે માણસ હોય છે, તેને પેાતાના કુળ પ્રમાણે અભ્યાસથી સાત્મ્ય એટલે માફ્ક કરેલા ખારાક જ પુષ્ટિ આપે છે. જેમ કે કેટલાક મજૂર વને ધઉં ખાવાથી ચૂંકાય છે તે ઉપરાંત દસ્તા બધાકેશ થાય છે માટે શાકાહારીએ કદી માંસાહાર કરવા નહિ. કારણ તેની પ્રકૃતિને સામ્ય નથી, સામ્ય ઉપર મહાત્મા ચરકે પેાતાના સિદ્ધાંત
કલ્યાણુ : જાન્યુઆરી, ૧૯૬૩ : ૮૫
બાંધ્યા છે. જેમ કે દેશ સામ્ય, પ્રકૃતિ સામ્ય વગેરે ખાસ જોવું જોઈએ. સ્વમાવતે મુનિ ચનેન્ ।' ગમે તેવા ગુણુ હાય છતાં જે પદા સ્વભાવથી ભારે હાય તેને આયુર્વેદમાં સવા ત્યાગ કરવા જણાવ્યું છે, અને તે આયુર્વેદના અબાધિત સિદ્ધાંત છે. અડદ ઘણાં જ સારા હૈ।વા છતાં તેના ઘણાં રાગેઞમાં નિષેધ છે, તેવી જ રીતે માંસ ગરિષ્ઠ એટલે ભારે છે. તેથી પણ તે યંજવા યેાગ્ય છે. લેખક શ્રી ઠાકર માંસને સુપાચ્ય અને
હૂલકું ગણે છે તે આયુર્વેÖદના સિદ્ધાંતથી કેટલું વિરૂદ્ધ છે તે જુઓ.
૩ અન્નાદનુળ વિ पिष्टा दृष्टगुणं પચ:। યસેઽમુળ માલમ્ (મનપાળ નિધ ટુ અધ્યાય ૧૭ શ્લાક ૫૭)
તેના અથઃ અન્ન એટલે કણ અન્નથી લોઢ પચવામાં આઠ ગણા ભારે છે. લોટથી આઠગણુ દૂધ ભારે છે. દૂધથી આઠગણું માંસ ભારે છે તેથી પણ માંસ છેાડવા લાયક છે, પણુ દરેક બાબત આયુર્વેદના ક્રમ પ્રમાણે અને તેની લખવાની રીત જુદી હાય છે, એક પ્રકરણમાં દરેક વસ્તુનુ પૂરું જ્ઞાન આવે નહિ. પૂર્વાપરના પૂરા સંબધ હાય તા જ તેનું રહસ્ય મળે. કેટલુંક સૂત્ર સ્થાનમાં કાઇ નિદાનમાં કોઈ વિષય ચિકિત્સામાં ડ્રાય, તે સમગ્ર વાંચવાથી પુરું રહસ્ય સમજાય. હવે તે માટે આયુર્વેદની આજ્ઞા सत्य तन्घः । परपुरुषवचन सहिष्णुः । रागद्वेषहेत्नां हन्ता ।
તપાસીએ भमर्षघ्नः ।
સત્યમાં પ્રીતિવાળા, પારકા માણસનાં વચન સહન કરે તેવા, પાપથી રહિત, રાગદ્વેષના હેતુથી રહિત. (ચરક. સ. સ્થા. અ. ૮ )
न कुर्यात् पाप न पापेऽपि पापी स्यात् । પાપ કરે નહિ અને પાપીઓનું ઋણુ ખરાબ કરે નહિ. સુલાર્જઃ સ મૂવાનનું માઃ સર્જ પ્રવૃત્તય (અષ્ટાંગ સૂ. અ. ૨) તમામ પ્રાણીઓને સુખ થાય તેવી પ્રવૃતિ કરવી.
હિંસાસ્તેયાયામ વૈશાં વારતે (અષ્ટાંગ સ. અ. ૨) હિંસા ન કરવી, ચોરી ન કરવી, નિષિદ્ધ અને ન કરવું, ચાડી ન ખાવી, કઠાર ન ખેલવું અને અસત્ય ન ખાલવુ’. ‘ભાત્મવત્ સવમ
| SR No. | 539229 |
| Book Title | Kalyan 1963 01 Ank 11 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Kirchand J Sheth |
| Publisher | Kalyan Prakashan Mandir |
| Publication Year | 1963 |
| Total Pages | 72 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Kalyan, & India |
| File Size | 14 MB |