Page Text
________________
જીવનમાં શુભ ક્રિયાનું સ્થાન: સમ્યજ્ઞાન એટલે વિષય પ્રતિભાસજ્ઞાન પૂ. મુનિરાજશ્રી ભાનુવિજયજી મહારાજ નહિ, કિંતુ પરિણતિજ્ઞાન; તત્ત્વરુચિથી અલંકૃત શ્રી વીતરાગ પરમાત્માના શાસને રથના
તત્ત્વજ્ઞાન. આ જ્ઞાનની એ વિશેષતા છે કે, બે ચકની જેમ સમ્યજ્ઞાન અને શુભકિયા
જેમ “ગુંડા ટેળીને હુમલો” એ સાંભળઆ બંનેથી મુક્તિ સાધ્ય માની છે. એથી
તાં જ હૃદયમાં એક પ્રકારનો આંચકે અનુસિબિકા વાહક બે પુરુષ, સંતાનોત્પાદક જનક
ભવાય છે, અને “ગુંડાઓને પિોલીસે લીધેલ જનેતા, કે ફત્પાદક બીજ અને ભૂમિની માફક
કબજે” એ જાણતાં જેમ આશાએસ-શાંતિને જ્ઞાન અને ક્રિયા બેમાંથી એકેયને મુખ્ય કે ગૌણ
અનુભવ થાય છે, એવી રીતે આત્મઘાતક હેયન કહેવાય પણ એ વાત સાચી છે કે, સામાન્ય
તત્ત્વ પ્રત્યે કંપયુક્ત તિરસ્કાર અને આત્મરીતિએ જીવ અનંત દ્રવ્ય કિયા (સદ્જ્ઞાન
હિતકર ઉપાદેયતત્ત્વ તરફ રોમાંચક પ્રેમ હૈયામાં
ઉછળે છે. જે હેયોપાદેય જાણ્યા પછી આવું વિનાની શુભ ક્રિયા) કરી આવ્યો છતાં એથી અજરામર બની શક્યો નથી, પણ એ વાત
હૃદયના ઊંડાણમાં ન અનુભવાતું હોય એ જ્ઞાનને નકકી છે કે, જીવ જ્યારે સમ્યત્વથી વિશુદ્ધ
પરિણતિજ્ઞાન કે સમ્યજ્ઞાન કેમ કહેવાય? બનેલ જ્ઞાન પામીને સાથે શુભકિયા આશરે
આજના જડવાદના યુગમાં હેયોપાદેયને વિવેક છે ત્યારે જ મોક્ષ પામી શકે છે.
કરાવનારા ઉંચા તત્ત્વબોધની જ જ્યાં ઉપેક્ષા એટલે કિયા-કયા શું કરો ? કિયાતો દેખાતી હોય ત્યાં પરિણતિજ્ઞાન માટેનું અરઅનંતી કરી, કાંઈ વળ્યું નહિ, શુદ્ધ જ્ઞાન યદને કણ સાંભળે? એવી જ રીતે જડમેળવો” આ અશુભ આશયથી બોલાય છે. વિકાસ સાધક આજના પ્રવૃત્તિયુગમાં સર્વોત કેમકે અનંત ક્રિયાઓ નકામી ગઈ ત્યાં કિયા આત્મવિકાસી શુભક્રિયાઓ કયાં ઉભી રહે ? નકામી નહોતી કિંતુ જેમ બીડની ભૂમિ પર ભોગવિલાસની ભયાનક આસકિતએ અને પડેલ વૃષ્ટિ સ્વયં નકામી નથી, પણ ભૂમિની અર્થની કાયમી હૃદયઘેલછાએ ઈષ્ટસુખ, શાંતિને રસાળતા વિના પાક પેદા કરી શક્તી નથી, દેશવટો દેવરાવી, અતુલ અજ પિ ઉભો કર્યો છે. તેમ સમ્યજ્ઞાનના સહકાર વિના શભકિયા રાતદિવસ એની ચિંતા ચિત્તને ચિતા પર એક્લી મોક્ષ સાધી શકતી નથી, એમ તો વૃષ્ટિ ચડાવે છે, અને કસ્તુરીયા મૃગની જેમ જીવને વિના સબીજભૂમિની રસાળતા પણ ફલજનન દોડધામ કરાવે છે, અનેક પાપપ્રવૃત્તિઓમાં કરતી નથી છતાં નકામી ગણાતી નથી તે પછી ઉદ્યમશીલ રાખે છે, ધાર્યું પુરૂં મળતું નથી, રસાળતા વિના વૃષ્ટિ કે સમ્યજ્ઞાન વિના કિયા મળે છે તે અનેક નવીન ધારણાઓ-મર નકામી; એ ક્રિયા ઉડાવી દેવાના આશયે કેમ જન્માવીને, ફેર ઘાંચીની ઘાણીના બેલની જેમ જ કહી શકાય? આથી સંસારના ત્રિવિધ તાપ નવી સવારથી એવીને એવી પ્રવૃત્તિઓનાં ચક્રો અને “પુનર િરના પુનર્જન મા થી ગતિમાન થાય છે. એટલે પરપ્રવૃત્તિ-અશુભપીડાએલા જે કઈને એનાથી મુક્તિ જેની પ્રવૃત્તિ ને જડવાસના બીજાંકુરન્યાયે જન્મજન્મ હેય એણે સમ્યજ્ઞાન અને શુક્રિયામાં આત્મક્ષેત્રે ઉત્પન્ન થયે જાય છે, કેણું જાણે, ખૂબ જ ઉદ્યત રહેવું ઘટે. એ
ક્યારે અંત આવશે ! આહાહા ! જે જડતત્વ
| SR No. | 539030 |
| Book Title | Kalyan 1946 Ank 08 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Somchand D Shah |
| Publisher | Kalyan Prakashan Mandir |
| Publication Year | 1946 |
| Total Pages | 40 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Kalyan, & India |
| File Size | 9 MB |