________________
કલ્યાણ
પાર્શ્વનાથની ઉપાસનાથી–પૂજાથી કામદેવ જેવા રૂપને પામીને દુર્જન શલ્યરાજાએ શંખેશ્વરગામની મધ્યમાં દેવવિમાન જેવું જે ચિત્ય કર્યું. ટીકામાં આ હકીકતને આ મુજબ ઉલ્લેખ છે –
झंझपुरे सूर्यपुरोऽनवाप्तं त्वत्तोधिगम्यागमनङ्गरूपम् । _ अचीकरद्दर्जनशल्यभूपो विमानतुल्यं तव देव ! चैत्यम् ॥
હે ભગવન્ ! આપના અચિત્ય પ્રભાવની શી વાત કહું ? ઝીંઝુપુરમાં સૂર્યદેવતાની પાસે ફલની પ્રાપ્તિ નહી થવાથી, અશરણશરણ એવા આપની ઉપાસના કરવાથી રાજા દુર્જનશલ્યને કઢનો ઉગ્ર વ્યાધિ શમી ગયો અને કામદેવ જેવાં સુંદર રૂપને તે પામ્યા. આથી એણે અપૂર્વ શ્રદ્ધાભાવથી વિમાન જેવું આપનું મનોહર અને ભવ્ય જિનાલય અહિં કર્યું. આ ઝીંઝુવાડાની ભૂમિ, પરમ ગુરુદેવ આચાર્ય શ્રી વિજયદાનસુરિવરની જન્મભૂમિ તરીકે ત્યારપછીના જૈન ઇતિહાસમાં આજે પણ ઐતિહાસિક દષ્ટિયે મહત્વની બની ગઈ તેમ તે પ્રદેશની પ્રાચીનતા મહાગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રની તવારીખમાં પણ ખૂબ જ મહત્વની આલેખાઈ ચૂકી છે.
પરમહંત શ્રી કુમારપાળ મહારાજા જેના ઉત્તરાધિકારી તરીકે પાટણની ગાદીનાં રાજ્યસિંહાસને અભિષિત થયા તે મહારાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહની જન્મભૂમિ તરીકે પણ આ ઝીંઝુવાડાની ધરતી ઈતિહાસમાં બેંધાઈ છે. વિક્રમના અગિયારમા શતકની આસપાસનો આ બનાવ છે. મીનલદેવીએ ઝીંઝ-ઝુંઝા ભરવાડના નેહ-નેસમાં સિદ્ધરાજ જયસિંહને જન્મ આપ્યો હતો, તેથી મહાગુજરાતની રાજગાદી પર આવ્યા બાદ, સિદ્ધરાજ જયસિંહ, પરમ શ્રાવક મહામાત્ય શ્રી ઉદયન મંત્રી દ્વારા આ પ્રદેશની યાદગીરી રાખવાને સારુ આજૂબાજૂ ઘણો મજબૂત કિલ્લે બંધાવ્યું. પાદરમાં વિશાલ વાવ અને તલાવ બંધાવ્યું. ત્યારથી આ પ્રદેશ ઝીંઝુ– મુંઝાવાડા તરીકે પ્રસિદ્ધિને પામે.
કચ્છના રણને અડીને ઉભેલા આ પ્રદેશની ભવ્યતા નૈસર્ગિક રીતે ચિત્તને પ્રસન્ન કરે છે. સિંધ-કરાંચી જવાનો માર્ગ પગ રસ્તે અહિંથી તદ્દન નજદિક છે. ગામથી લગભગ એક ગાઉ ધરતી આગળ વધતાં કચ્છનું
