Page Text
________________
'
સૌજન્યમૂર્તિ ૫'.શ્રી દલસુખભાઈ માલવિયાનું બહુમાન
* ડા. ઈશ્વરલાલ દવે
ગુજરાતના લેાતે સંસ્કૃત આવડે ખરું? ગુજરાતમાં સંસ્કૃતને ફ્રાઈ વિદ્વાન હોઈ શકે ? સ’સ્કૃતના જ્ઞાનના ઈજારા માટે ભાગે ઉત્તર ભારતના, ચેડા ખાંગાળ મહારાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ભારતનેા, પણ આ ઇજારદારા ગુજરાતના ક્રાં।રા કાઢી નાખે. 'ગુ'રાણાં મુખ ભ્રષ્ટ શિવેાપી રાવા ગતઃ 'ગુજ`રાનું મુખ ભ્રષ્ટ છે. તે બધા શિવ ’ૐ શત્રુ ' ( સવ ) ( શખ−મડદું ) બનાવી દે છે. આવે! આક્ષેપ જૂતા વખતમાં થતા. ગુજરાતના બ્રાહ્મણા પણ સંસ્કૃતવદ એા ગણાતા, એટલે ઉત્તર ભારતના બ્રાહ્માથી એ હલ૪: મનાતા, સેાલક રાજાના જ્યારે ઉત્તર તા બ્રાહ્મણેામાંથી કેટલાકને ગુજરાતમાં આવવા સમનવી શક્યા ત્યારે આ બ્રાહ્મણે માંડ ગુજરાતમાં બાવ્યા. અહીં ભાવ્યા તે ઔદીચ્ય બ્રહ્મા રહે યા. આ બ્રાહ્મણે પહેલાં તેા નહાતા આવતા, પણ સેાલજી રાજાએ યુક્તિમાજ હતા. એમણે બ્રાહ્મણુ ગુરુઆતી પત્નીઓને સુવ†દાન આપ્યાં અને ગુજરાતમાં ભૂ મદાન આપવાનું કહ્યું. તેથી પત્નીઓના આગ્રહથી બ્રાહ્મણો ગુજરાતમાં આવ્યા. હેમચંદ્રસૂરિએ * સિદ્ધહંમ ' ન મનું સ ંસ્કૃત યામણ રચ્યું. અને એ કલિકાલસર્વજ્ઞે એ યુગના સમગ્ર જ્ઞાનના નિષ્ઠ ગ્રંથા સÚમાં લખ્યા ત્યારે કાશ્મીર અવંતીએ 'ગુજરાતની સ ંસ્કૃત વિષયક વિદ્વત્તાને કૈક સ્વીકાર કર્યા.
રૂપ
અર્વાચીન સમયમાં મણિલાલ નભુભાઈ સ ંસ્કૃત. વેદાન્ત અને યાગના એક પ્રખર તદ્ ગણાતા. સ્વામી વિવેકાનદ એમને મળવા ગુજરાતમાં આવ્યા હતા. જે ધ પરિષદમાં સ્વામી વિવેકાનંદ અમેરિકા • ગયા ત્યાં જતું એમને નિમંત્રણ મળેલું', પણ સંયોગે (અનારાગ્ય અને દ્રવ્યદુઈ ભતા હશે ને કારણે જઈ શકેલા નહી. લાઇટ એફ એશિયા ', એ ભગવાન બુદ્ધ વિશેના અગ્રેજી મહાક્રાવ્યના સર્જક એડવન એલ્ડિ એમની પાસે। ભારતીય ધર્મ પર પરા વિશે જાણવા માટે બાવ્યા હત અ- પોતાને ત્યાં પાટલા પર બેસાડીને એમને જમાડયા હતા. મણિલાલ નભુભાઇ પછી આચાર્ય
જૈન ]
આનંદશંકરે ગુજરાતની સંસ્કૃતવિષયક વિદ્વત્તાનું ગૌરવ નળવ્યુ. તે બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીના કુલપતિ તરીકે નિમાયા. એ જમાનામાં કુલપતિ પદ માટે વિદ્વત્તા બાધા નહેાતી. હવે તા કુલપતિને સૂક્ષ્મયથી બરાબર તપાસીને લેવા પડે છે, જેથી અમુક મર્યાદાથી વધારે પડતી વિદ્રત્તા ન હેાય તેની ખાતરી કરી શકાય. આનંદશંકરે ગુજરાતની સ ંસ્કૃત વિદ્વત્તાનું નામ રાશન કર્યું. એમની નિમણુક્રમાં હાચ ગાંધીજીએ પડિત માલવીયાજીને ભલામણ કરીને શેડા ભાગ ભજવ્યો હશે, પોતાના ઉત્તરાધિકારી તરીકે ડા. રાધાકૃષ્ણનની ભલામણુ બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી માટે આચાર્યં આનંદશંકરે કરી હતી. આન ંદશંકર પછી પંડિત સુખલાલજીએ બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિ ટીમાં સંસ્કૃત તથા નાના પ્રખર પડિત તરીકે આપણી વિદ્વત્તાની પર`પરા ચાલુ રાખી પડિત સુખલાલજી પછી એમના પટ્ટશિષ્ય સમા પંડિત શ્રી દલસુખભાઈ મ.લવણિયાએ સંસ્કૃત-પ્રાકૃતના જ્ઞાનની જ્યાત જલતી રાખી છે. હવે આટલાં વર્ષે ભારત સરક્રારને એમની કદર કરવાનું સૂઝયુ છે, મેડુ
મે
યે સૂઝયું એ પણુ આનંદદાયઢ ખીના છે. ગુજરાતનું એ ગૌરવ છે કે ભારત સરકારે એમને સંસ્કૃતના પ્રકાંડ પંડિત તરીકેના એવા આપ્યા છે. એવા માં તામ્રપત્ર ઉપરાંત વાર્ષિક પાંચ હજારના પેન્શનને સમાવેશ થાય છે. પેન્શન તે। ઠીક પણ સ ંસ્કૃતના જ્ઞાનના નકશામાં ગુજરાતનું નામ અંકિત થયું છે એ ગૌરવની વાત છે. શ્રી દલસુખભાઈ માલવણિયા એ માટે અભિવંદન તથા અભિનનના અધિરી છે. અત્યારે સંસ્કૃતના જ્ઞાનનેા મહિમા ઓછા થતા જાય છે ત્યારે સ ંસ્કૃતના જ્ઞાનની પરંપરા જાળવવામાં એમનુ’ પ્રદાન સવિશેષ મહત્ત્વનું બને છે,
સૌરાષ્ટ્રના એક અનાથાશ્રમમાં ઊછરેલ બાળક અમદાવાદની એલ. ડી. ઈન્સ્ટિટયૂટ ઓફ ઈન્ડોલેજીના નિયામકપદે પહેાંચી શકેલ છે, તે એમની વિદ્યાની સાધના અને પુરુષાર્થને આભારી છે. શ્રી દલસુખભાઈનુ મૂળ દ્વીપેાત્સવી અંક [ ¢
| SR No. | 537881 |
| Book Title | Jain 1984 Book 81 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Vinod Gulabchand Sheth |
| Publisher | Jain Office Bhavnagar |
| Publication Year | 1984 |
| Total Pages | 152 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Jain Weekly, & India |
| File Size | 15 MB |