Page Text
________________
-
તt ૬૫-૪-૩૬
જેન યુગ
ન ઘ
અને ચર્ચા.
સમકાલીન છતાં આમ કેમ?
નથી. દયાનંદજીને એવા સંખ્યાબંધ ગ્રેજ્યુએટ મળ્યા છે કે શ્રીમદ્દ આત્મારામજી મહારાજ અને સ્વામી દયાનંદ
જેમણે કોઈ અનોખી શ્રદ્ધાથી સ્વામીજીના કથનમાં દલીલબાજીને સરસ્વતી, એ ઉભય માત્ર આકૃત્તિમાં સરખા હતા એમજ
આણ્યા વગર કિંવા ચુંચા કરી છીંડા શોધ્યા વગર કેવળ તેઓનહિં પણ ઉભયને જીવનકાળ પણ લગભગ સરખે છે. એકનું
શ્રીનાં ઉપદેશનો એકધારો પ્રચાર કર્યો છે. જાતે એવું જીવન સ્થાન જૈન સમાજમાં આગળ પડતું હતું અને મુર્તિપૂજન
જીવ્યા ને અન્ય સંખ્યાબંધને પિતાની પાછળ અનુયાયી બનાવ્યા. જરૂર છે એમ ભાર મુકી પ્રતિપાદન કરવામાં તેઓશ્રીએ
મુળ ભૂમિ ઉત્તર હિંદ ને પંજાબ હોવા છતાં એની અસર જીવન સાથે માન્યું; જ્યારે બીજાનું સ્થાન આર્ય સમાજમાં
બીજા પ્રદેશ પર ઝટ પ્રસરી ગઈ. તેઓશ્રીના અનુયાયીઓએ આગળ પડતું હોઈ મૂર્તિપૂજ નિધમાં જીવન સફળ ગયું.
કેળવણીના સાધને ઉભા કરવામાં માત્ર શ્રીમતે તરફ મીંટ ન કહેવાનું તાત્પર્ય એટલુંજ કે શક્તિસંપન્ન આ બન્ને વ્યક્તિઓ
માંડી રહેતાં સર્વ કેદની સહાય લીધી. એ સાધન દ્વારા જે ક્ષેત્ર કાળની દ્રષ્ટિએ સામ ધરતી હોવા છતાં મંતવ્યની
શિક્ષણને પ્રબંધ કર્યો એમાં આર્ય સમાજના મંતવ્યને સ્થાન દિશામાં એક બીજાથી જુદે ચીલે હતી.
આપવાનું ન ચૂક્યા. એ જાતના સતત પરિશ્રમ અને અડગ
ગુરપ્રેમને આજે કેવાં ફળ બેઠાં છે એ નજર સામે છે. ઉભયે પિતાના જીવનમાં પુષ્કળ કાર્ય કર્યું, જાતજાતના આત્મારામજી મહારાજને પંજાબ તે હતું છતાં ત્યાંનું વસ્તી કષ્ટ સહ્યા. સિદ્ધાંતને વળગી રહી એનો પ્રચાર કરવામાં પ્રમાણ નાનું ! એમાં વળી ઉભય પ્રકારે સામને કરવાની. જે બનેને કઈ કઈવાર પ્રાણાંત ઉપસર્ગ સહવાના પ્રસંગ પણ
કંઇ શિદ્વારા મદદ મળી તે પણ વધુ ન કહેવાય. એ પ્રાપ્ત થયા. આમ છતાં એ દ્રઢ મનોબળ ધારી ફકીએ બધાની અસર પંજાબથી ઝાઝી આગળ ન વધી. ગુજરાતમાં પોતપેતાના ક્ષેત્રોમાં જે જાતિ આણી અને જે ભાવનાના એને સિચનને સ્થાને વિનાશ મળે. મુંબઈએ પણ કાડ બીજાપણું કર્યા તે આજે પણ જીવંત છે અને પ્રશંસનીય પૂ. આમ જે કંઈ તફાવત ચક્ષએ પડે છે એમાં અન્યાયી છે એટલું જ નહિં પણ ભાવિ ઈતિહાસકાર માટે નોંધપાત્ર છે. વર્ગના સાથની તુટી મુખ્ય ભાગ ભજવે છે. છતાં આજે એટલું તે સ્વીકારવું પડશે જ કે શ્રી દયાનંદ
કયાં છે શ્રીયુત વીરચંદ રાઘવજી? જીના અવસાન બાદ આર્યસમાજ દિવસાનદિવસ વૃદ્ધિ પામતે ગયો છે જ્યારે શ્રી આત્મારામજીના કાળ ધામ પામ્યા
અમેરિકા-ચકાગોની સર્વ ધર્મ પરિષદમાં જઈ જે બાદ જૈન સમાજ પ્રલ્લિત બનવાને બદલે કરમાતો ગયો છે!
કાર્ય શ્રીયુત વીરચંદ ગાંધીએ કહ્યું છે અને તે વેળા શ્રીમદ્ નાના કારણે જવા દઈએ તે જે એક મુખ્ય કારણ આત્મારામજી મહારાજે જે દ્રઢ મનોબળ દાખવ્યું છે તેની એમાં ભાગ ભજવતું નજરે ચડે છે તે એ છે કે આ પ્રશંસા આજે સે કોઈ કરે છે. વળી એ પ્રકારની સેવા સમાજને વિદ્વાન–અભ્યાસી અને સેવાભાવી કાર્યકરે સારા બજાવનાર નથી રહેવા માટે નિરાશ પણ થાય છે. કેટલાક પ્રમાણમાં મળતા ગયા અને તેઓએ દ્રઢ શ્રદ્ધા રાખી સ્વામી- તરુણો તરફથી એ જાતને પ્રયાસ કરવા બદલનું દયાપણું છના કાર્યને આગળ ધપાવ્યું, જયારે જૈન સમાજમાં એ સાધુ સંસ્થાને શીરે લદાયે છે ! અલબત એ વાત ખરી છે કે પ્રકારના વન ટાટ રહે અને જે પ્રકારની સંગીન શ્રદ્ધાની જે કાર્યના મંગળ મુહૂર્ત શ્રીમદ્દ આત્મારામજીએ કર્યો તેને આશા હતી તેમાં નિષ્ફળતા મળી ! તેથીજ આજે ઉભયના ચાલુ જળ સિંચન કરવાનું કાર્ય જે શ્રી વિજયધર્મ કાર્યોમાં ફરક દ્રષ્ટિગોચર થાય છે. આર્ય સમાજની સંખ્યા સૂરિની સેવાઓ બાજુએ રાખીએ તે અન્ય કોઈ તરફથી અને વિકતા આપણને આંજી નાખે છે! કેટલાક અભ્યાસી- નથી થયું તેમજ થયેલ કાર્ય પણ જોરદાર નથી જ. છતાં ઓની નજર આમ થયું એના કારણમાં શ્રીમદ્ આત્મારામજી એ માટે સાધુ સંસ્થાને જવાબદાર ગણવામાં ગંભીર ભૂલ થાય પછી સાધુ સંસ્થામાં કે તેઓશ્રીના શિષગણુમાં તેમના જેવા છે. એ સંબંધમાં જૈન સમાજના આગેવાનો, શિક્ષિત અને પ્રબળ મને બળી ને પ્રતાપી સાધુઓ ન પાક્યા તે જ yવાય ગ્રેજ્યુએટોને પ્રમાદ છે નથી. પ્રથમ પ્રશ્ન એ ઉદ્દભવે છે. અમુકાશે આ વાત ગ્રહણ કરવા જેવી છતાં માત્ર છે કે શ્રીયુત વીરચંદભાઈ જેવા બેરીસ્ટર કે અન્ય પ્રકારની એટલાથી જ જૈન સમાજનું નાવ પાછળ પડતું ગયું છે એમ ડીગ્રીઓ ધરનારા, જૈન ધર્મની ઉન્નતિ અર્થે સેવાના ક્ષેત્રમાં નથીજ, સાધુઓને દરેક કાર્ય સ્વમુનિ ધમની મર્યાદામાં રહીને ઝંકાવનારા કેટલા બહાર આવ્યા? તેઓએ ગુરૂદેવ સમિપ કરવાનું હતું જ્યારે સ્વામીજીના ઉપાસક માટે ચાલુ સમયના જૈન તત્વજ્ઞાન સંબંધમાં જે ઉડે અભ્યાસ કર્યો અને જૈનેત્તર દરેક સાધનો ઉપયોગ ખુો હતે. એ ઉપરાંત આર્ય જનતા પર સટ અસર કરી શકે તેવું તલસ્પર્શી જ્ઞાન સમાજને ફળવાલા વર્ગમાંથી જે જાતને સાથ ને સહકાર પ્રાપ્ત કરી વિવેચન કરવાની જે શક્તિ સંચિત કરી એમાં પ્રાપ્ત થયા છે એના પ્રમાણમાં જૈન સમાજના શિક્ષિત વર્ગે કંઇ એ છે પરિશ્રમ નહીં સે હૈય? એ કાર્ય સાચી ધગશ કંઈજ નથી કર્યું એમ કહેવામાં રંચ માત્ર ગભરાવા જેવું
(વધુ માટે જુઓ પાનું ૬ ઠું)
| SR No. | 536276 |
| Book Title | Jain Yug 1936 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jamnadas Amarchand Gandhi |
| Publisher | Jain Shwetambar Conference |
| Publication Year | 1936 |
| Total Pages | 66 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Jain Yug, & India |
| File Size | 5 MB |