Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
શ્રી પ્રશ્નોત્તરસા શતક
લીમડા (૮) :
ક
અનુ॰ આચાર્યશ્રી વિજયમહેન્દ્રસૂરીશ્વરજી મહારાજ
પ્ર—(૩૫) મનુષ્યલેકમાં જે કલ્પવૃક્ષો છે તે સચિત્ત અચિત્ત? વનસ્પતિવિશેષ કે પૃથ્વીકાયમય ? વિસ્રસા પરિણામવાલા કે દેવાધિષ્ઠિત ?
પણ કહ્યું છે કે-ધર્મોના પ્રભાવથી પવ્રુક્ષ વિગેરે ઇચ્છિત ફલ આપે છે, તે વનસ્પતિ અને પત્થરરૂપે પણ હોય છે, જંબૂ, ધાતકી, શામાક્ષી આદિ તથા કુરુક્ષા રત્નાદિ પૃથ્વીકાયરૂપે જાણવા, કલ્પવૃક્ષ. વનસ્પતિમય અને વિશ્વસા પરિણાભવાલા જાણવા; દેવાધિષ્ઠિત નહિ ૫ ૩૫ ॥
ઉ—મનુષ્યલેાકમાં જે કલ્પવૃક્ષેા છે તે સચિત્ત છે, વનસ્પતિવિશેષ છે, યુગલિકાના પુન્યના સમૂહના ઉદયથી તેવા પ્રકારના પરિણામથી પરિષ્કૃત હેાય છે. રાકા—તેનાથી વિપરીત હોય છે એ પ્રમાણે આચારાંગ સૂત્રની ટીકામાં દેખાય છે, તથા ૨ તા:-તંત્ર प्रधानायं त्रिधा सचित्तमपि द्विपदादिभेदात् ત્રિચૈવ તત્ર દ્વિવેષુ તીથÆતુષ્પદ્દેપુ સિદ્:, અવરેવુ સ્વવૃક્ષ:, વિત્ત વૈવિ, મિત્રં તીર્થ વાજીંત:, આ પ્રમાણે આચારાંગ સૂત્રની ટીકામાં ખોજા શ્રુતસ્કંધની પાડિકામાં કહ્યું છે. તથા જમ્મૂઠ્ઠીપપ્રજ્ઞપ્તિસ્ત્રની ટીકામાં ક્ષાધિકારે કહ્યું છે કે
Ο
k
स्वभावतः फलपुष्पशालिनः कल्पवृक्षाः प्रोक्ताः સન્તિ તથા વ તત્વાડ્રેશ:મત્તયા વિદુમાળા ગળેળવવીસણા વળિયા મવિદી વવેચાšહિં પુન્ના વિદ્યુતીતિ। ભાવા-શ્રેષ્ઠ વસ્તુ ત્રણ પ્રકારે હાય છે: સચિત્ત, અચિત્ત અને મિશ્ર, સચિત્ત પણ ત્રણ પ્રકારે છે. દ્વિપદ-ચતુષ્પદ-પદ. દ્વિપદ્યમાં તીર્થંકર શ્રેષ્ઠ છે, ચતુષ્પદ્રમાં સિંહ, અપદમાં કલ્પવૃક્ષ ઉત્તમ છે, ચિત્તમાં વૈષ્ણુ સ્માદિ, મિત્રમાં અલત તાવ કર જાણવા. આ પ્રમાણે શ્રી આચારાંગ સૂત્રની ટીકામાં છે. જખૂડૂપપતિ સૂત્રની ટીકામાં-સ્વભાવથી ફલફૂલથી શોભતા કલ્પોા કહેલા છે, મત્ત ગદિ કલ્પવૃક્ષાના સમૂહ અનેક પ્રકારના વિસ્રસા પરિણામવાલા તે કલ્પવૃક્ષોના ફ્લા પરિપાક અવસ્થાને પામેલા મવિધિવર્ડ પૂર્ણ કુટી છુટીને તે વિધિને મૂકે છે એટલે મને ઝરે છે. યોગશાસ્ત્રના ચેથા પ્રકાશમાં
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પ્ર૦—(૩૬) કુકડા અને મયૂરના મસ્તક ઉપર રહેલી શિખા સચિત્ત, અચિત્ત કૈં મિશ્ર ?
—કુકડાની શિખા ચિત્ત અને મયૂરની શિખા મિશ્ર જાણવી. શ્રી આચારાંગ સૂત્રના બીજા શ્રુતસ્કંધની પીઠિકામાં-તત્ર ચૂંટાયા નિક્ષેપો નામાવિ વિધ: નામથ્થાવને મુળ, ટૂથપૂરાતિહિા सचित्ता कुक्कुटस्य, अचित्ता मुकुटस्य चूडामणि
મિશ્રા મચૂરમ્ય, ક્ષેત્રસૂતા સ્રોનિટરવા જિचूडाऽधिकमासस्वभावा ॥ ભાવાથ-શિખાના નામાદિ નિક્ષેપા છ પ્રકારે છે, નામ અને સ્થાપના નિક્ષેપો સરલ છે, દ્રવ્યચૂડાવ્યતિરિક્તમાં કુકડાની શિખા સચિત્ત છે, મુકુટની શિખા અચિત્ત અને મયૂરની શિખા મિશ્ર હોય છે, ક્ષેત્રશિખા લેાકના નિકૂટરૂપ છે, કાલાશખા અધિક માસરૂપ જાણવી | ૩૬ || પ્ર—(૩૭) અસુરકુમારાદિ દેવાના શરીરને અને ચિન્હ આદિનું સ્વરૂપ તે! સ’પ્રહણી આદિમાં સ્પષ્ટ કહેલ છે, પરંતુ જ્યાતિષી દેવેાના શરીરના વર્ણ તથા મુકુટમાં શું ચિન્હ છે?
—ચંદ્ર, સૂર્ય, ગ્રહ, નક્ષત્ર અને તારા એ પાંચ પ્રકારના જ્યાતિષીઓ છે. એમાં તારા પાંચ રંગના હોય છે, બાકીના ચંદ્ર, સૂર્ય, ગ્રહ, નક્ષત્ર આ સર્વે તપાવેલ લાલ સુવણૅના જેવા વણુવાલા, વિશિષ્ટ વસ્ત્ર અને અલ કારથી સુશોભિત અને મુકુટવડે D+( 24 )+4
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 533877 |
| Book Title | Jain Dharm Prakash 1958 Pustak 074 Ank 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Dharm Prasarak Sabha |
| Publisher | Jain Dharm Prasarak Sabha |
| Publication Year | 1958 |
| Total Pages | 16 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Jain Dharm Prakash, & India |
| File Size | 8 MB |