________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
તત્વાર્થનું રહસ્ય-વાર્તા રૂપે.
૧૩૩ પ્રશ્ન ૧-મહાવીર પ્રભુ પિતાને ચવવું છે એમ જાણતા હતા, પણ ચજાને સમયે જાણી શકયા નહિ, ચવ્યા પછી જાણ્યું કે હું ચવે ? આમ વિશ્વનું શું કારણ ? એટલી શું તેમના જ્ઞાનમાં મંદતા હતી ? . ઉત્તર-ચવવાને કાળ એક સમયને છે. પ્રભુને તે વખત અવધિજ્ઞાન હતું. છે. વિષય સમયને નથી, તે વિષય કેવળજ્ઞાનને છે. એમ હેવાથીજ - ઇસ સમયે પ્રભુ જાણી શક્યા નથી.
( શરૂ )
तत्त्वार्थर्नु रहस्य-वा रुपे.
(અનુસંધાન પૃષ્ઠ-૮૮ થી.) ભદ્ર–સુમતિ : રત્નત્રયી અને તોના નિર્દેશ, સ્વામીત્વ, સાધન, મને અધિકરણ આદિની બાબતો તમે સમજાવી તો તે દરેકની સ્થિતિનું કાંઈક વર્ણન આપશે ?
સુમતિ–જે ભાઈ ! એક જીવ આશ્રયી (એપશામક, લાપશમિક અને ભાવિ સમ્યગદર્શનની શરૂઆત થતી હોવાથી તે સર્વ સાદિ છે; તેમાંના બે ( શ્રમિક અને ક્ષાપશમિક) ઉત્પન્ન થઇને જતાં રહેતાં હેવાથી સાન્ત છે. પ બાકીનું એક (સાયિક) ઉત્પન્ન થઈને કાયમ રહેવાવાળું હોવાથી અનંત છે. આ તે સમ્યગદર્શનની એક જીવ આશ્રયી સ્થિતિ સાદિ સાન્ત અને સારુ અનન્ત છે. એક જીવ આશ્રયી સમ્યગદર્શનની જઘન્ય સ્થિતિ અંતર્મુહૂત અને ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ છાસઠ સાગરોપમ સાધિક છે. સમ્યગ જ્ઞાન સમ્યગ દર્શને સાથે જ રહે છે અને ક્ષાયિક અને ક્ષાયે પશમિક) સમ્યગ જ્ઞાનની સ્થિતિ સમ્યગ ધન પ્રમાણે સમજવી. જીવ સમ્યમ્ દર્શન પછી (સાથેજ ) સમ્યગ જ્ઞાન અને ત્યારપછી સમ્યગ ચારિત્ર એમ એ ત્રણ અનુક્રમે પ્રાપ્ત કરે છે. (પ
મિક શાપથમિક અને ક્ષાયિક) સમ્યગ ચારિત્રની સ્થિતિ પણ સમ્યક્ દર્શન કિમ જ જાણવી. - હવે જીવના ગતિ પર્યાય દૃષ્ટિએ એક જીવની જઘન્ય સ્થિતિ અંત
ન અને ઉત્કૃષ્ટ તેત્રીશ સાગરોપમની છે, કેમકે ચાર ગતિ પિકી દેવ અને
વિના જીવોનું ઉત્કૃષ્ટ આયુષ્ય તે પ્રમાણે હોય છે. દ્રવ્યદૃષ્ટિએ જીવની મને અનાદિ અનંત છે; કેમકે જીવની ઉત્પત્તિ કે નાશ નથીજ. અજીવની સ્થિતિ યષ્ટિએ સમય સમયની છે; કેમકે દ્રવ્યનો પર્યાયામાં સમયે સમયે ફેર
For Private And Personal Use Only
