________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
તાનું રહસ્ય વાત છે. પણ દરેક જીવમાં હોય છે, કેમકે તે લક્ષણો અનંતમો ભાગ સૂફમનિગોદના માં પણ ઉઘાડે હૈય છે.
જી–ઉપરોકત છ લાક્ષણ અને દશ પ્રાણોમાંના એકેને પણ ન ધાર કરનાર જડ.
આથવ–પુય (સુખરૂપ) અને પાપ ( દુઃખરૂપ) અથવા તે આઠ પ્રકારના (જ્ઞાનાવરણીય, દર્શનાવરણીય, વેદનીય, મિહનીય, આયુ, નામ, ગોત્ર અને અંતરાય) કમ આવવાનો માર્ગ
બંધ- ઉપરોક્ત કર્મોનું જીવ સાથે એકીભૂત થવું તે. સંવર–ઉપરોક્ત કર્મોને આવતાં અટકાવવાનું સાધન. નિરા–ઉપરોક્ત કર્મોને જીવથી થોડા શેકા (દેશતઃ) છુટાં પાડવાં તે; અને મેક્ષ-પરોક્ત કર્મોનું જીવથી સર્વથા છુટી જવું તે.
આ પ્રમાણે થતાં જીવના કુદરતી સ્વાભાવિક લક્ષણ(ઉપર કહ્યાં તે છે) આવરણ વગરનાં થઈ જાય છે, તેથી ત્યાં અક્ષય સુખ અનુભવાય છે; તે અનુભવાતાં છતાં તેનું વર્ણન સંપૂર્ણ રીતે કોઈ કરી શકે તેમ નથી.
પૂર્ણ ભદ્ર–આ સર્વ બાબત હવે મને સમજ પડી, હવે આ સર્વને સ્વામી કે અધિકારી કોણ ?
સુમતિ–આશ્રવ અને બંધ કર્મરૂપ અજીવ તત્વના પર્યાયે હોવાથી અવ છે, કેમકે તે આત્માના કુદરતી ગુણોની પ્રાપ્તિમાં અંતરાય રૂપ છે; સંવર નિર્જર અને મોક્ષ તે આત્મલક્ષણની પ્રાપ્તિનાં સાધન હોવાથી જીવતત્ત્વ તરીકે જાય છે, જીવ તે જીવનો અને અજીવને સ્વામી છે (અજીવ તત્ત્વને ભાગવનાર જીવ છે તેથી). રત્નથીને ધારણ કરનાર પણ જીવ હોવાથી તે ત્રણ પણુ જીવ સ્વામી છે.
પૂર્ણભદ્ર વાત પણ સમજી શકે તે રત્નત્રયીની પ્રાપ્તિનું સાધન શું?
સુમતિ–દર્શન મેહનીય કર્મને ઉપશમ (શાંતતા), પશમ (કેટલંક કર્મને ક્ષય અને કેટલાંકનો ઉપશામ), અને ક્ષય ( સર્વથા ) થતાં સભ્ય દર્શન થાય છે. રત્નત્રયીની પ્રાપ્તિ તે આત્મિક ગુણ હોવાથી ઉપાદાન હેતુ છે; અને ઉપદેશ, મૃત્તિ કે ઉપકરણનું દર્શન કે બાહ્યકારણ તે નિમિત્ત હેતુ છે. રાવરીય કર્મનો પશમ ચાને ક્ષય થતાં સભ્ય જ્ઞાન થાય છે, અને જવું, સમજવું, ચર્ચા કરવી, સંદેહ છેદવા, યાદ રાખવું આદિ સમ્યગુ નાના નિમિત્ત હેતુ છે. ચારિત્રાવરણીય કર્મનો ઉપશમ, ગોપસમ, ક્ષય થના સભ્ય હરે થાય છે. તે માટેના બાહ્યકારણ તેના નિમિત્ત હેતુ છે. ફને આધવના સાધનપણે પૃ કરેલ કર્મ તે ઉપાદાન હતું અને બાહ્ય
For Private And Personal Use Only
