________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
મનુષ્યની ત્રણ અવસ્થા.
૫૭
એમ રમતમાં અને ગમતમાં અનેક પ્રકારના પાપકર્મો કરી બાલ્યાવસ્થા કેવળ અજ્ઞાનપણમાં જ ગુમાવી દેવાય છે. વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ સર્વ પ્રકારે શરીરની શિથિલતા થઈ જવાથી ધર્મસાધનાનું મને બળ બીલકુલ રહેતું નથી. વળી તે વખતે તો મરણ સમય નજીક જણને કેટલાએક વૃદ્ધો તો અજ્ઞાનપણાને લીધે હાયવોય કરે છે. અનેક પ્રકારની નવી નવી પપાસાઓઈચ્છાઓ ઉત્પન્ન થાય છે, માટે તે અવસ્થા પણ પ્રાતઃકાળના ચંદ્રબિંબની સમાન નિસ્તેજ છે. કોઈ વીરલા વિવેકી પુરૂજ વૃદ્ધાવસ્થામાં મમત્વભાવ ઘટાડી શાન્તપણે વિચરે છે. જ્ઞાની પુરૂષે તે મરણ સમયને પણ મહોત્સવતુલ્ય માને છે. કારણ કે જેમ આ લોકમાં મનુષ્ય જુનાં વસ્ત્રો તજી દઈને બીજાં નવાં વસ્ત્રો ધારણ કરે છે તેમાં જેમ ખેદકારક કાંઈ નથી, તેમ આ ભવ પૂરો કરીને બીજે ભવ કરવામાં પણ બીજું શરીરજ ધારણ કરવાનું છે.
વૃદ્ધાવસ્થામાં ધર્મ સામગ્રી મેળવવાને જોઈએ તેવું સામર્થ્ય હોતું નથી. સરકારી કે દરબારી ખાતામાં નોકરી કરનારા નોકરને પણ વૃદ્ધ થાય એટલે પેન્શનપગાર બાંધી આપી નોકરીમાંથી રજા આપે છે. તેમણે નિશ્ચય કર્યો છે કે-વૃદ્ધાવસ્થામાં નોકરી કરવા લાયક દશા રહેવા પામતી નથી. તો પછી પરમેશ્વરની નોકરી પણ તન મનના પરિશ્રમપૂર્વક કરવાની શક્તિ તો રહેજ કયાંથી? માટે જે કરવું તે વૃદ્ધાવસ્થા આવ્યા પહેલાં જ કરવું શ્રેષ્ઠ છે. “પાણી પહેલાં પાળ બાંધવી તેજ ઉત્તમ નરોનું લક્ષણ છે. કહ્યું છે કે –
શાદુલ વિક્રેડિત વૃત. કાયા કંપી જશે ગતિ અટકશે દત પડી સહ જશે, અને ઝાંખ થશે ન કાન સુણશે લાગે મુખે આવશે; બુદ્ધિ મંદ થશે જહવા અટકશે કાઠી રાહી ચાલશે,
એવું વૃદ્ધત્વ આવતાં પતિની ભક્તિ શી રીતે થશે ? માટે વૃદ્ધાવસ્થાનો ભરોસો ન રાખતાં ગમે તેટલા પરિશ્રમે યુવાનીમાંજ ધર્મસાધન કરી લેવું. એ કાંઈ ખાસ નિયમ નથી કે દરેક મનુષ્ય વૃદ્ધાવસ્થા સુધી જીવી શકે ? વિચારશે તો ઘણા માણસો તો વૃદ્ધ થતાં પહેલાંજ મરણ પામી જાય
કવિત, આયુષ્ય કે ર૯પતામું, જીવ કરે. શોચ પિચ; કરવે કે બહિત કહો, કહા કાકીજીએ ?, પાર નહિ પુરાણક, વેદકે એ અત નહિ ગિરા અનેક રસ, કહાં ચિન દીજીએ?
For Private And Personal Use Only
