________________
વિદ્યાર્થી જીવન શી રીતે ઉચ્ચ થાય?
૧૭૯ બની રહે છે. ચોક્કસ માને કે સગ્રંથોના વાંચનથી મનુષ્ય ગંભીર–વિચારશીલ– દરદશ તથા સાહસિક બની શકે છે. વ્યાયામ–એક વિદ્વાન કહે છે કે
धर्मार्थकाममोक्षाणां, आरोग्यं मूलमुत्तमम् । અર્થાત્ પુરૂષાર્થની સિદ્ધિને માટે આરોગ્યની પ્રથમ જરૂર છે. શરીરનું સ્વાથ્ય સાચવવાને તેમજ માનસિક શ્રમ દૂર કરવાને શારીરિક શ્રમ-કસરત એ એક બહુ ઉપયેગી સાધન છે. સબળ મન અને સબળ શરીર સમસ્ત વિશ્વને પોતાના ચરણોમાં નમાવી શકે છે. એક મહાપુરૂષ કહે છે કે –
"Dron nerves with an well intelligent brain and the whole world is at your feet.
વળી કહ્યું છે કે –“Weakness is sin.” અર્થાત્ દુર્બળતા એ પાપ છે, માટે દરેકે આરોગ્યની નજરે કસરતને પ્રથમ સ્થાન આપવાની જરૂર છે. - ' નિર્ભયતા–નિર્ભય અને નિશ્ચિત મનુષ્ય પોતાના લક્ષ્ય સ્થળે પ્રથમ પહોંચી શકે છે, માટે નિર્ભયતાની ખાસ જરૂર છે. આપણે માર્ગમાં ચાલીએ છીએ ત્યારે આપણા પગતળે અનેક કાંકરાઓ તથા પથરે ચગદાય છે પણ તે તરફ આપણે બીલકુલ લક્ષ્ય નહિ આપતાં સીધા ચાલ્યા જઈએ છીએ, તેજ પ્રમાણે તમે પણ વિઘ કે કંટકની દરકાર કર્યા વિના સીધા માર્ગે નિશ્ચિતપણે-નિર્ભયતાપૂર્વક ચાલ્યા જાઓ. કોઈથી છેટી રીતે ડરશો નહિ. જે કેઈનાથી ડરવાની કે ગભરાવાની ખોટી આદત તમને પી જશે તે તમારા ઉન્નતિના માર્ગમાં તમે બહુ આગળ વધી શકશે નહિ. નિર્ભયતા એ આત્માનું એક દીવ્ય સ્કુરણ છે. ખચીત માને કે સંસારમાં આજ પર્યંત જે મનુષ્ય પ્રસિદ્ધ થઈ ગયા છે તે સવ પ્રતાપ તેમના સાહસને, દ્રઢતાને તથા નિર્ભયતાનેજ છે.
ઉત્કૃષ્ટ જીવન–આ જગતમાં જન્મ ધરીને પેટ કેણ નથી ભરતું ? કુતરાં અને બિલાડાં પણ તેમ કરી શકે છે. જે આપણે પણ તેમની માફક આપણું એકલાનું સુખ શોધીને બેસી રહીએ તો જનાવરમાં અને આપણામાં શે ભેદ રહે? માટે મનુષ્યોએ પરહિતાર્થે બને તેટલે ભેગ આપવાને તત્પર રહેવું જોઈએ. આ શાળારૂપી સંસારમાં પ્રથમ આપણે કુટુંબ પરિવારના માણસો પ્રત્યે પ્રેમ રાખતાં શીખવું જોઈએ અને ધીમે ધીમે આ નિઃસ્વાર્થ પ્રેમને એવો તે વિશાળ બનાવ જોઈએ કે જે ક્રમે ક્રમે મિત્રો, સંબંધીઓ તથા જગતના સમસ્ત મનુષ્યો પ્રત્યે અખલિતપણે સતત્ વહ્યા કરે. પોતાના તનથી, મનથી અને ધનથી અન્ય પ્રાણીને ઉપગી થવું એ જ ઉત્કૃષ્ટ જીવનનું લક્ષણ છે.
