________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૨૨૨
શ્રી જેને ધર્મ પ્રકા,
પરિષહ-ઉપસર્ગો સમભાવે સહન કરી પરમાનંદ પદને પામ્યા તેમ આપણે પ્રયત્ન કરે ઘટે છે.
૪ સંયમ વિષે.
(સ્વાગતા ) પૂર્વ કર્મ સવિ સંયમ વારે, જન્મ વારિનિધિ પાર ઉતારે, તેડ સંયમ ન કેમ ધરી, જેણ મુક્તિ રમણ વશ કીજે. તુંગ શેલ બળભદ્ર સુહા, જેણ સિહ મૃગ બેઘ બતા; તેણ સંયમ લહીય અરાણે, જેણ પંચમ સુરાલય પાયે.
સંયમ પ્રભાવ વર્ણનાધિકાર. સમ્યગ-યથાર્થ રીતે યમ-નિયમનું પાલન કરવું, પાંચે ઈન્દ્રિયનું વિવેકથી સારી રીતે દમન કરવું, ધાદિક ચારે કષાયોને ક્ષમાદિક ગુણના અભ્યાસવડે સારી રીતે નિગ્રહ કરે, તેમજ મન વચન કાયાને કબજે રાખી તેને સદુપગજ કરે તેને જ્ઞાની પુરુષે સંયમ કહે છે. તે અદ્દભુત સંયમ કહે કે આત્મનિગ્રહ કરે તે ઈદ્રાદિક દેવને પણ દુર્લભ છે. કાયર અને સુખશીલ જને તેથી કંપે છે. તલવારની ધાર ઉપર નાચવા કરતાં પણ સંયમ સેવન અતિ કઠીન છે, તલવારની ધાર ઉપર તે નટ-બાજીગરે નાચી શકે છે પણ સંયમને મહિમા અદ્દભુત છે. એક રાંક જે પણ પૂત સંયમના પ્રભાવે દેવેન્દ્ર અને ચક્રવતી જેવાને પણ પૂજા--સત્કાર ગ્ય બને છે. પૂર્વ સાં અને નવા આવતાં કર્મનું નિવારણ કરી જે આ ભયંકર ભવસાગરશી પાર ઉતરે છે અને અનંતા શાશ્વત સુખ સાથે કાયમ માટે જોડી આપે છે, તેવા શુદ્ધ સંયમનું સેવન-આરાધન કરવા શા માટે આપણે આળસ-પ્રમાદ સેવી બેનશી રહેવું જોઈએ ? વચ્છેદ આચરવડે જીવ સ્વહિતથી ચૂકી અહિતને જ આદરી અંતે દુઃખી થાય છે. માઠાં આચરણ કરવાથી જ્યારે જીવ પરાધીન થઈ દુઃખી થાય છે ત્યારે તેને કેઈ રહી શકતું નથી. કૃષ્ણ વાસુદેવનું અવસાન થયા પછી તેના અતિ પ્રિય બંધુ બળભદ્રજીએ વૈરાગ્ય જાગ્રત થવાથી સંયમ કહીને તેનું યથાર્થ સેવનઆરાધન કર્યું. પિતાના અદભૂત રૂપથી કઈ મહાન્ય બની અનર્થભાગી ન થાય એવી પવિત્ર બુદ્ધિથી એકાન્ત તુંગગિરી ઉપર નિવાસ કરી તપ જપ જ્ઞાન યાનને બળદેવ મુનિએ એ અભ્યાસ કર્યો કે તેના પ્રભાવથી હિંસક જાનવરે પણ શાન્ત બની ગયા, અને તે પાંચમા બ્રહ્મદેવલોકમાં સિધાવ્યા.
(સ. ક. વિ. )
For Private And Personal Use Only
