________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી સમયસાર પ્રકરણ.
૩૪૯
વિશેષાધિક અને પરસ્પર તુલ્ય દળીયાં નામ અને ગાત્રકર્મને, તેથી વિશેષાધિક અને પરસ્પર તુલ્ય દળીયાં જ્ઞાનાવરણ, દશનાવરણ અને અંતરાય કર્મને, તેથી વિશેષાધિક મેહનીય કર્મને અને તેથી વિશેષાધિક વેદનીય કર્મને વહેંચી આપી નિજ આત્મપ્રદેશમાં ફર નીરની પેરે અથવા લેહ અગ્નિની પેરે તે કર્મવર્ગણાના સ્ક ધ સાથે મળી જાય છે.
કમદીયાંની આ આઠ ભાગની કલ્પના અષ્ટવિધ કમબંધકે આશ્રી સમજવી. સાત, છે અને એકવિધ બંધકને વિષે તેટલાજ ભાગની કલ્પના કરવી. પ્રકૃતિબંધ અને પ્રદેશબંધના હેતુ (મન, વચન અને કાયાના) ગ જાણુંવા. સ્થિતિબંધ અને રસબંધના હેતુ કોધાદિક કષાયે જાણવા. તેમજ વળી પૃષ્ટ, બદ્ધ, નિધત્ત અને નિકાચિત એ રીતે પણ ચાર પ્રકારનો બંધ શાસ્ત્રમાં કહે છે. ઇતિ બંધવિચાર.
એ રીતે બંધતત્વનિરૂપણનામાં સમયસારને ચોથો અધ્યાય પૂર્ણ થયે.
હવે સંવતત્ત્વ નિરૂપણનામા પંચમ અધ્યાય વખાણે છે–
આવોને નિરોધ કરે તે સંવર કહ્યું છે. સમિતિ, ગુપ્તિ, પરીસહ, યતિધર્મ, ભાવનાઓ અને ચારિત્રવડે કર્મયુગલ ગ્રહણ કરવાને નિરોધ (અટકાવ) થવાથી તે સંવર સત્તાવન પ્રકારને થાય છે. તેમાં ઈર્યાદિક સમિતિ પાંચ મન, વચન, કાયાના રોગ (વ્યાપાર) નિગ્રહરૂપ ગુપ્તિઓ ત્રણ સુધાદિક પરીસહા બાવીશ; ક્ષમા પ્રમુખ યતિધર્મ દશવિધ; અનિત્યાદિક ભાવનાઓ બાર; અને સામાયકાદિક ચારિત્ર પાંચ, એ તેિ સંવરતત્ત્વ નિરૂપણુનામાં સમયસારનો પાંચમો અધ્યાય કહ્યો,
હવે નિર્જરાતત્ત્વ નિરૂપણનામાં સમયસારને છઠ્ઠો અધ્યાય કહે છે–
ભેગવાઈ ગયેલા કર્મ પુદગલોનું પરિશાટન થવું (ખરી જવું) તે નિરા કહેવાય છે. તે બે પ્રકારની ૧ સકામ, ૨ અકામ ભેદે કરીને જાણવી. તેમાં અકામ નિર્જરા સર્વ જીવોને હોય તે આ રીતે-એકેન્દ્રિયાદિક તિર્યંચે યથાસંભવ છેદન
* છુટી સોય, સુત્રથી બાંધેલી સે, લોઢાના બંધનથી બાંધેલી સો અને હડે ટીપી નાંખેલી યોની પેરે.
૧ ઈર્યા–ગમનાગમન, ભાષા, એષણ, આદાન નિક્ષેપ અને મળોત્સર્ગ પ્રસંગે ઉપયોગ સહિત પ્રવર્તન. ૨ સત યોગને નિહ અને સત (કુશળ) યોગનું ઉદીરણ. ૩ સામાયિક, છેદપ સ્થાપનીય, પરિહાર વિશુદ્ધિ, સૂક્ષ્મ સંપરાય અને યથાખ્યાત. ૪ કામ-છ વગર કટાદિ ઉન કરતાં.
For Private And Personal Use Only
