________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
બે પ્રકારનાં આયુષ્ય.
આ સર્વ હકીકત ઉપરથી રામજવાનું એ છે કે જે ભવમાં પ્રથમ કહેલા સાત ઉપક્રમે નિર'તર આયુષ્યક્ષયના હેતુ રૂપ ઉપસ્થિત છે, અને તેથી તે યુષ્યના વિશ્વાસ નથી કે તે કયારે પૂરૂ થશે ? માટે કામાદિકના ત્યાગ કરીને એક ધર્મજ સારભૂત છે, એમ સમજી તેનું અવલંબન ગ્રહણુ કરવું, એ આ વ્યાખ્યા નનું ગૂઢ રહસ્ય છે. ગ્રંથકાર કહે છે કે
यस्मिन्नापि सुस्नेहं प्रत्यहं धार्यते नरः ।
प्रतिक्षणं दयं तस्य, मत्वां मा मुंच सन्मतिम् ॥ १ ॥ ભાવા... મનુષ્ય આયુષ્યના ઉપર નિરંતર સ્નેહ રાખે છે તે આયુષ્ય પ્રતિક્ષણે ક્ષય પામે છે, એમ જાણીને હું ભવ્ય પ્રાણી ! તું સારી મતિને ડીશ નહીં. ’’
આ સ’'ધમાં પૂર્વાચાર્યે પણ કહ્યુ` છે કે
कृपयाम दिवसमासच्छलेन, गच्छन्ति जीवितदलानि । કૃતિ વિદાનવિ ાથમિટ્ટુ, નરસિ નિદ્રાની પાત્રો ॥ ? ॥ ભાવાર્થ - ક્ષણ, પ્રહર, દિવસ અને માસના મિષથી આયુષ્યનાં દળિયાં (ભાગા) ચાલ્યાંજ જાય છે,એમ જાણતા છતાં વિદ્વાન પણું રાત્રિએ નિદ્રાને વશ કેમ થાય છે? ”
બ્રહ્મદત્ત ચકીને આયુષ્યની ચચળતાના પ્રતિષેધ કરવા માટે મુનિએ કહ્યુ
હેતુ' કે
इह जीवि राय सासयंमि, घणियं तु पुष्पाइ कुन्नमाणो । से सो मच्चुमुहोबीए, धम्मं प्रकाऊ परंमि लोए ॥ १ ॥
(
ભાવાથ-~- હે રાજા ! આ જીવિત અશાશ્વત છે. તેમાં એક ઘડી પણ જેણે પુણ્યાદિક કાર્ય કર્યું નથી તે મૃત્યુના મુખને પામીને ધર્મ નહીં કરવાથી પરલે
કમાં જઇ શેક કરે છે. ”
આ પ્રમાણે શાસ્ત્રનાં વચનાથી આયુષ્ય ક્ષણભંગુર છે એમ જાણીને ભગૃ પ્રાણીઓએ ધર્મકાર્યમાં પ્રવૃત્તિ કરવી.
“ શાસ્ત્રકારોએ આયુષ્ય ક્ષીણ થવાના સાત ઉપક્રમે કહેલા છે, તે પ્રમાણે આજે પણ જોવામાં આવે છે. તેથી વીજળી, ધ્વજા અને શરદ ઋતુના વાદળા જેવુ ચંચળ આયુષ્ય જાણીને ઉત્તમ જીવાએ નિર'તર સન્મતિ ધારણ કરવી.
77
For Private And Personal Use Only
