________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પ્રોધ,
વળી આથી એક પગલું વધારે ભરીએ તો શાસ્ત્રમાં ત્યાં સુધી કહ્યું છે કેનવા નવ ચળે, ને નાગર તરત દોર લંમત’ નવતરd. છવ અજીવ વિગેરે નવ તો જાણે તેને સમ્યકત્વ હોય છે.
વ્યવહારથી પણ જ્ઞાનનો ઉપયોગ બહુ છે. જ્ઞાનથી આખી દુનિયા આપણું જાણવામાં આવી જાય છે. અલ્પજ્ઞ થાણે પિતાના સમીપ રહેલી વસ્તુજ સમજી શકે છે અને તે પણ બહુ ઉપર ટપકેથીજ સમજે છે; ત્યારે જ્ઞાની ભૂત ભવિષ્ય વર્તમાન સંબંધી સર્વ હકીકત પોતાની સમીપથી તે ચિદ રાજલોક પર્યત સવિશેષપણે જાણી શકે છે, જોઈ શકે છે, સમજી શકે છે, તે પર વિચાર ચલાવી શકે છે અને તે અનુસાર પિતાનું કર્તવ્ય પાલન કરી શકે છે. વળી જ્ઞાનથી વ્યાવહારિક અનેક લાભ છે તે ગણાવવાની જરૂર નથી. આ પ્રસંગે એટલું લખવું બસ છે કે જ્ઞાનની મહત્ત્વના જન શાસ્ત્રકારે બહુ ઉંચી હદપર લઈ જાય છે. જૈન શાસ્ત્રમાં “અહિંસ ૫રમે ધર્મ એ પ્રસિદ્ધ સૂત્ર છે. અહિંસા ઉપર જૈનશાસ્ત્રનું મંડાણુ છે અને અહિંસા ઉપર આપણા શાસ્ત્રવેત્તાઓએ તથા જ્ઞાનીઓએ બહુ ધ્યાન આપ્યું છે એ પ્રસિદ્ધ વાત છે. જીવદયા આટલી ઉપયોગી છે છતાં શ્રી દશ વૈ. કાલિક સત્રમાં પઢમં ના તમય પ્રથમ જ્ઞાન અને પછી દયા એવું સૂત્ર છે. આ હકીકત સહેતુક છે. નાની વિકીની દયા બહુ ઉંચા પ્રકારની હોય છે. આ સૂત્ર જ્ઞાનની મહત્વતા બતાવવા માટે પૂરતું છે.
જ્ઞાનની મહત્વતા જાણ્યા પછી તેને મેળવવાનાં સાધન તરફ વિચાર કરતાં આધુનિક સ્થિતિ પર લય રાખીને આ વિષય પર વિચાર કરે પ્રાસમિક છે. જ્ઞાનની વૃદ્ધિ માટે વિચાર કરતાં કેળવણીને વિષય પકડવો જોઈએ, સાંસારિક સ્કૂલમાં અપાતી કેળવણી પણ જ્ઞાનનું જ અંગ છે અને ઈંગ્લિશ કેળવણી એ પણ જ્ઞાન છે. સંસ્કૃત કેળવણીથી પણ ધાર્મિક વિષય તરફ ધ્યાન ખેંચાય છે તેમજ આ સર્વ પ્રકારની કેળવણી યોગ્ય પાત્રમાં યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય રીતે આપવામાં આવી હોય તે બહુ લાભ કરે છે. મુખ્ય મુદ્દા તરફ લક્ષ્ય રાખી આ બાબત પર વિચાર કરવામાં આવ્યો છે.
ઇંગ્લિશ કેળવણી–હાલમાં આપણા માથે અંગ્રેજોનું રાજ્ય પ્રબળ પણે વર્તે છે. આપણા દુ:ખે બતાવવા માટે, ન્યાય મેળવવા માટે, તેઓનાં વિચારો જાણવા માટે, રાજ્યકારી લાગ વગ વધારવા માટે, તેમની સામાન્ય
For Private And Personal Use Only
