________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી જેની પ્રકાશ તેવીને તેવી જ રહે છે અને ઉત્તમ મનુ સાથે ફરવાથી બુદ્ધિ ઉત્તમ થાય છે. ” વળી કોલ્ટન નામને ઈંગ્લીશ ગ્રંથકાર કહે છે કે “ ખરાબ સબત કરતાં કોઈ પણ સબત ન હોય તે સારી; જેવી રીતે તંદુરસ્તી કરતાં રોમ વધારે ચેપી હોય છે, તેમ બીજાના સગુણ કરતાં દુર્ગુણ વધારે ચેપી છેવાથી તે તરતજ ગ્રહણ કરી લેવાય છે. ” સારા મનુષ્યો પણ ખરાબની સં ગત કરવાથી બદલાઈ જાય છે. પંચતંત્રમાં કહ્યું છે કે–-”
संतप्तायसि संस्थितस्य पयसो नामापि न ज्ञायते । मुक्ताकारतया नदेव नलिनीपत्रस्थितं राजते । स्वातौ सागरशुक्तिसंपुटगत तज्जायते मौक्तिकं । प्रायणाधममध्यमोत्तमगुणाः संवासता जायते ॥ १ ॥
“ બહુ તપેલા એવા લોઢા ઉપર મુકેલા પાણીનું નામ પણ રહેતું નથી; તેજ ટીપું કમળના પાંદડા ઉપર રહેવાથી મેતી સદશ શોભાયમાન લાગે છે અને સ્વાતિ નક્ષમાં સમુદ્રમાં રહેલી માછલીની છીપમાં જે તેજ ટીપું પડે છે તેનું મેતી થાય છે, આવી રીતે ઘણું કરીને અધમ, મધ્યમ અને ઉત્તમ ગુણો ( મનુષ્યમાં ) સહવાસથી જ પ્રાપ્ત થાય છે.” આવી મિત્રતાની અસર દરેક મનુષ્ય ઉપર સ્થાયી થાય છે; અને તેમાં પછીની
જંદગીમાં ફેરફાર થવું બહુ જ મુશ્કેલ છે; જેવી રીતે બાળપણુમાં બાળકો પિતાના માતા પિતા સદશ ગુણ મેળવે છે, તેવી જ રીતે પછીની અવસ્થામાં જેવી સબત તેવા ગુણે તે મેળવે છે. માટે દરેક યુવાને મિત્ર કરતાં બહુજ સંભાળ રાખવી; સાર વર્તણુકવાળા મિત્રોજ પસંદ કરવા; જેથી યુવાવસ્થામાં સદ્ગુણ પ્રાપ્ત થવાથી આ જીંદગીમાં સુખી થઈ શકાય
( ૩ ) ઇંદ્રિયો ઉપર અંકુશ ( Restraint of senses )
દરેક મનુષ્યને ઈદ્રિય નિગ્રહ બહુજ ઉપયોગી છે; તે શિવાય ઘણા માણસ દુઃખી થાય છે; સ્પર્શ, જી હા, બાણ ચક્ષ, ને
ક, આ પાંચેના જે જે ભાગ્ય વિષયે છે તેની તેની ઈચ્છાને દ" બાવવા યત્ન કરે, અને ઉપભેર લેતી વખતે પણ તેમાં અત્યંત લોલુપતા ન રાખવી, તેનું નામ ઇંદ્રિય નિગ્રહ; મી. ત્રીપાઠી કહે છે કે “દિવાળીમાં જેમ અગિ રહે છે તેવી જ રીતે દરેક મનુષ્યના અંતકરણમાં વિષય વાસના સદેવ વસતી જ રહે છે; અને વિષયને પ્રસંગ પડતાં તે વાસના તરતજ જાગ્રત થાય છે.” ઈદ્રિય ઉપર અંકુશ રાખનાર પુરૂ પજ ખરે શુરવીર છે, યુ
For Private And Personal Use Only
