Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ વર્ષ: ૧ અંક-૫, ૧૬ માર્ચ ૨૦૦૧]
[૧૧
ભૂકંપ
ન
આવે છે?
લેખક : ડો. નેમીચંદ જૈન (ઇન્દોર)
અનુવાદક : ચીમનલાલ કલાધર (મુંબઈ) સામાન્ય રીતે ભુકંપ ધરતીની સપાટી પર કારણો જાણીએ છીએ તે તો ઠીક પણ અન્ય ધરતીના ગર્ભમાં થતી ચિરાડના કારણે અથવા અનેક કારણો પણ છે. વિજ્ઞાનની વિશેષતા એ જવાળામુખીના પરિવર્તનના કારણે થાય છે. આનું છે કે તે કયારેય કોઈ પણ સ્થિતિમાં કોઈ પણ સંબંધમાં પૌરાણિક કલ્પનાઓની સાથે વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કે સંશોધનને અંતિમ નહિ માને. અને કારણો પણ છે. સન ૧૮૫૬ની આસપાસ ભાવિ સંભાવનાઓ માટે પોતાના દ્વાર હંમેશા ભારતીય ભુકંપોનું અધ્યયન-અનુસંધાનનો | ખૂલ્લા રાખશે. સિલસિલો શરૂ થયો. ડબ્લ્યુ ટી. બ્લેડફોર્ડ, ફ્રાંસિસ
ભુકંપને લઇને જે અભ્યાસ થયો છે તેની ફેડન, એડ્યુઅર્ડ યૂસ, અમ્લેડ બેઝનર, ટી ઓલ્બમ | જ્યારે આપણે ક્રમબદ્ધ સમીક્ષા કરીએ છીએ ત્યારે અને આર. ડી. ઓલ્ડમે આ ક્ષેત્રમાં અપૂર્વ | કલિત થાય છે કે એક તરફી . તેમાં માત્ર યોગદાન આપ્યું. ચાર્લ્સ ફ્રાંસિસ રિફટરે ભુકંપની | પાર્થિવ અને વૈજ્ઞાનિક સ્થિતિઓ ઉપર જ વિચાર તીવ્રતા માપવા માટેના સ્કેલને વિકસિત કર્યો. તેથી | કરવામાં આવ્યો છે. અને એ સ્થિતિઓની ઉપેક્ષા તે ‘રિક્ટર સ્કેલ'ના નામથી સુપ્રસિદ્ધ બન્યો. |
કરવામાં આવી છે કે જે વિજ્ઞાનની સીમાથી વસ્તુતઃ ભુકંપના તરંગોના અધ્યયને બહાર નીકળી ગઈ છે. સન ૧૯૯૫માં દિલ્હી વૈજ્ઞાનિકોને ધરતીની આંતરિક હિલચાલ | | યુનિવર્સિટીના ડો. મદનમોહન બજાજ, ડો. એમ. સમજવામાં મોટી સહાય કરી. ભુકંપના આ| એસ. એમ. ઇબ્રાહિમ અને ડો. વિજયરાજ સિંહ તરંગોને પ્રથમ અને દ્વિતીય એમ બે શ્રેણિમાં | એ ત્રણે વૈજ્ઞાનિકોએ સૂજડલ (રશિયા)ના વહેંચવામાં આવ્યા અને વિશ્વના તમામ ભુકંપોનો | કતલખાનામાં ઉત્પન્ન ભૂરેખીય પ્રત્યક્ષ પીડાઅત્યંત બારીકાઇથી અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો. ] તરંગોના પરસ્પરનો પ્રભાવ (Interaction of પરંતુ આ તથ્યની એક આમ આદમીએ ઉપેક્ષા કરી | abattoir generates non-linear elastic દીધી. કોઈ પણ કાર્યના પ્રભાવનું માત્ર એક જ pain waves in rocks) પર પ્રયોગશાળામાં કારણ હોઈ શકે નહિ પરંતુ ઘણા કારણો હોઈ શકે. પ્રયોગ કર્યો હતો. તેમણે દુનિયાની સામે એક તેણે વૈજ્ઞાનિકોના માત્ર વિજ્ઞાન સંબંધી નિષ્કર્ષોને | નવી ધારણા પ્રસ્તુત કરી અને અત્યંત આશ્વસ્ત માની લીધા તેથી અન્ય નિષ્કર્ષ અને કારણો તેની | ભાવથી પ્રસ્થાપિત કર્યું કે ભુકંપોનું કારણ હિંસા, પાસે પહોંચ્યા નહિ યા પહોંચાડવામાં આવ્યા નહિ. હત્યા, કુરતા, કતલખાના અને યુદ્ધ છે. જો એને ભુકંપોની પણ આ સ્થિતિ છે. ભુકંપ |
બંધ અથવા ઓછું કરવામાં આવે તો સિમિત થઈ
જશે અને તેની તીવ્રતા પણ મંદ થઈ જશે. આવવાનું માત્ર એક કારણ જ નથી. આપણે જે |
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 532062 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 098 Ank 05 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Pramodkant K Shah |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 2000 |
| Total Pages | 28 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 3 MB |