Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
નહિ, કિન્તુ પ્રત્યેક પ્રાણીમાત્રને સુખમાં જ છે. (૧) ક્ષમા : અપરાધીને માફી આપવી તે. વાત ગમે છે. દુ:ખ સૌને અપ્રિય હોય, તો કંઈ શક્તિ હોવા છતાં સહન કરવાને સ્વભાવ તેને
ખથી દૂર નાસે છે. આમ હોવાથી કોઈપણ ક્ષમા અથવા સહનશીલતા કહી શકાય. આ ક્ષમા પ્રાણીને વધ કરો, યા તેને ઈતર પ્રકારે શારી- પાંય પ્રકારની છે: ૧. ઉપકારક્ષમા, ૨, અપકારવિક યા માનસિક કષ્ટ આપીને તેની સુખમાં ક્ષમા, ૩. વિપાકક્ષમા, ૪. વચનક્ષમા, અને ૫ જીવવાની ઈચ્છામાં અંતરાય નાંખ એ મહાન ધમક્ષમા. આત્માને ધર્મ જ ક્ષમા છે, શિક્ષા પાત છે, અને એ પાતકને શ્રી મહાવીર પ્રભુ કરવાની શક્તિ હોવા છતાં પણ જે સંયમ કેળવી હિમા કહે છે તેમનો સિદ્ધાંત તે છે, જીવવા સહનશીલતા રાગે તે ધર્મ ક્ષમા છે. આ ક્ષમા સૌથી છે એટલું જ નહિ પણ તમારા જીવનના બે છે શ્રેષ્ઠ છે, અને એજ પ્રકારની ક્ષમા સૌએ શખવી પણ છવાડે બે છે.
જોઈએ. અહીં દશ ધર્મોમાં ક્ષમાને પ્રથમ સ્થાન શ્રી મહાવીર પ્રભુ અહિંસાને જ સર્વ ધર્મોમાં આપી, ક્ષમા એ દયાનું મુખ્ય સાધન છે એમ મહાન ગણે છે. મારા પપ: એ એમનો શ્રી મહાવીર પ્રભુએ દર્શાવ્યું છે. જન સિંદ્ધાંત છે. તેઓ સર્વ સ્થળે ઉપદેશ આપતાં (૨) સરળતા: આ વતા : સરળતા એટલે કહેતા કે : “હે વિચારવંત પુરુષ, જન્મના અને કપટરહિતપણું. માનવની આંતરશુદ્ધિને અર્થે વૃદ્ધત્વના દુઃખથી તે સવાનુભવે તુ પરિચિત થયા અત્યંતાત્યંત આવશ્યક ગુણ સરળતાને છે માનવહશે જ, અને તને જેમ સુખની ઈચ્છા થાય છે હદય પારદર્શક હોય તેના જેવું સુખ બીજ એક તેમ મને સુખની ઇચ્છા સ્વાભાવિક રીતે થાય નથી. અગ્નિ જેમ સુવર્ણને શુદ્ધ કરે છે તેમ જ આમ તો માત્ર તારે જ નહિ, કેતુ, સહેજ સરળતારૂપી અગ્નિ માનવહૃદયને અને તેના
ને, પ્રાણી માત્રને તારામાં જોતાં શીખે, આચરનું શુદ્ધિકરણ કરે છેધર્મપાલન માટે અન્યને તારાથી જુદા નહિ લેખે, અને બીજા સાથે શદ્ધિની પ્રાથમિક જરૂરિયાત છે. વર્તતાં તું સામા પક્ષના પ્રાણને સ્થાને તને કહપી તારો વિચાર કરે, તો કદીય કમાગ નહિ (૩) માતા -નમ્રતા : અભિમાનનો ત્યાગ જાય, “ટે કોઈ પણ જીવને, મન, વચન કાયાથી આ ત્રીજે ધર્મ છે. મેક્ષપ્રાપ્તિ માટે અમાએ મારીશ કે મરાવીશ નહિ. કોઈ પણ જીવને હણવ નિજમાનતા દળ
નિરભિમાનતા કેળવવાની ખાસ અગત્ય છે. જ્યાં નહિ, તેના પર હકુમત ચલાવવી નહિ. તેને કબજે અભિમાન હોય છે ત્યાં મોક્ષ માગ સાધી શકાય કરે નહિ. અને તેને હેરાન કરવો નહિ નહિ અભિમાન વિનાશક છે જ્યારે વિનમ્રતા આમ શ્રી મહાવીર પ્રભુની અહિંસાની વ્યાખ્યા સદ્ગુની પ્રસ્થાપક છે. અત્યંત દયાપક છે.
(૪) મુક્તિઃ મુક્તિ એટલે નિર્લોભતા કે શ્રી મહાવીર પ્રભુ સર્વે ગુણેમાં અહિંસા
પણ ઈષ્ટપાર્યનાં કે વિષયમાં તૃણ-આસક્તિ ન દયા ને મહાન લેખતા. કારણ કે અનેક ગણોને રાખવી તે મુક્તિધર્મ કહેવાય. ઉત્કર્ષ પૂર્ણા શે જણાય ત્યારે જ દયા પૂરેપૂરી (૫) તપ : આ ચેાથો ધર્મ છે. તપ એટલે ખીલે અને વિકસે આત્માના ઉત્કર્ષાથે શ્રી ઈચ્છાનિરોધ કરે તે શ્રી મહાવીર પ્રભુએ બાહ્ય મહાવીર પ્રભુ દશા ધર્મોનું સેવન અવશ્ય માનતા. તપના છ પ્રકાર ગણાવ્યા છે. આ જ પ્રકારમાં આ દશ ધર્મનું આપણે સંક્ષેપમાં અવલોકન પ્રરમ ઉપવાસ છે. શરીરની બધ થી વધુ પ્રબળ કરીએ
અને માનવને માયામાં જકડનારી ઇન્દ્રિય સવારેન્દ્રિય ઓકટોબર-૯૨]
[૧૩૩
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 532005 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 089 Ank 12 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Pramodkant K Shah |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1991 |
| Total Pages | 21 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 3 MB |