Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
લોકપ્રિય થવાની કળા લે–વિઠ્ઠલદાસ મૂ. શાહ
(ગતાંકથી ચાલુ) મનુષ્યનું નૈસર્ગિક બંધારણ જ એવું છે કે તે નિરુપયોગી અને નિમૂલ્ય થઈ જાય છે. તે જ એકલે રહી શકતું જ નથી. તેના ઉત્તમોત્તમ પ્રમાણે એક શક્તિશાળી મનુષ્ય પોતાની શક્તિને જીવનને ઘણો ખરો ભાગ તે બીજાઓ પાસેથી જ ઘણે ભાગ તેને સહચારીઓના સમાગમથી પ્રાપ્ત મેળવે છે. તે બીજાના સહવાસ વગર રહી શકતો કરતા હોવાથી તેઓને પરસ્પર ભિન્ન કરવામાં આવે નથી, અને જયારે તે બીજાને સહવાસ તજી દે છે ત્યારે તે તે શક્તરહિત-નિર્બળ બની જાય છે. લગભગ તેનું અધું બળ ગુમાવે છે. એ એક જેવી રીતે મનુષ્યને શરીરપષક ભજનના નિયમ છે કે બીજાના પરિચયમાં આવીને જ્યારે ભિન્ન ભિન્ન પદાર્થોની જરૂર છે તેવી જ રીતે તેનું માણસ જાણે છે કે પોતાની અને અન્યની વચ્ચે માનસિક ભોજન પણ વિવિધ પ્રકારનું હોવાની જીવન પગી અગત્યને સંબંધ છે, તેના વિચારો જરૂર છે. માનસિક ભજનની આવી સામગ્રી ભિન્ન અને જીવન પાતામાંથી વહે છે-ઊછળે છે અને ભિન્ન રુચ અને પ્રકૃતિના લેકેના સમાગમમાં પિતાના વિચારે તથા જીવન તેમાંથી વહે છે આવવાથી ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. કેઈ પણ માણસને ત્યારે જ તેને મેટો કહી શકાય છે.
તેના સમૂહમાંથી-મંડળમાંથી વિમુકત રાખવામાં આવે દ્રાક્ષના ગુછ વૃક્ષ પરથી કાપી નાખવામાં આવે તે તે તકાલ અવનત થવા લાગે છે. સ્વાનુભવથી છે કે તરત જ તે ચીમળાવા લાગે છે, જેનાથી તેનું જોઈ શકાયું છે કે જે બાળકને અન્ય મનુષ્યોના પષણ થાય છે તે લઈ લેવામાં આવે છે કે તે જ સહવાસથી અનેક વર્ષો સુધી અલગ રાખવામાં આવ્યા ક્ષણે તે તદ્દન નીરસ, શુષ્ક અને નિ:સત્વ થઈ જાય છે તેઓ ક્રમશઃ એવી અધોગતિને પામ્યા છે કે છે. જે ગુણુ ગુચ્છમાં રહેલું છે તે દ્રાક્ષના વૃક્ષના આખરે તેઓ તદન જાબુદ્ધિ અને મૂર્ખ બની ગયા ભૂમિ સાથેના સંબંધથી તેની અંદર આવે છે. અને છે. જે ગુણ અને સામ માણસ બીજા પાસેથી જ્યારે તે પિષણ અને બળના સાધનોનો ઉચ્છેદ ગ્રહણ કરે છે તેના પ્રમાણમાં તે ગુણવાન અને કરવામાં આવે છે ત્યારે તે પ્રાયશઃ મૃતવત થઇ શકિતશાળી બને છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તે જેટલા જાય છે. જગતરૂપી મહાન દ્રાક્ષલતા ઉપર માણસ પ્રમાણમાં તે બીજા સાથે સામાજિક, માનસિક અને એક ગુચ્છ સમાન છે. તેને સહચારીથી તે અલગ નૈતિક સમાગમમાં આવે છે તેટલા પૂરતો તે શક્તિરહેવા માગે છે કે તરત તે ચીમળાવા લાગે છે. શાળી થાય છે અને જેટલે દરજજે તે બીજાથી માનવજાતના એકી ભાવમાં જ એવી કઈક વિલક્ષણતા અલગ રહે છે તેટલે દર જે તે નિર્બળ રહે છે. રહેલી છે. જેવી રીતે હીરાના પરમાણુઓને એક બાહ્ય જગતની સાથે સર્વ સંબંધ અને બીજાથી ભિન્ન કરવાથી તેમાં રહેલા સંયુક્તપણાના વાસ્તવિક રીતે તેઓને પરસ્પર વ્યવહાર તેડી ગુણને નાશ થાય છે, તેવી જ રીતે સમષ્ટિથી અલગ નાખીને કેવળ એકાંત સ્થળમાં રાખીને વ્યક્તિઓને રહેવાથી વ્યક્તિને આત્મશક્તિનું ભારે નુકશાન સહન અસીમ નીતિબળ ધરાવનારા બનાવવાના કેટલાક કરવું પડે છે. જે અણુઓને હીરે બનેલું હોય છે. દેશમાં કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ જેમ માનુષી તે અણુઓના સંયુક્તપણામાં અભિન્નત્વમાં જ હીરાનું એકીભાવની નૈસર્ગિક જનામાં વિક્ષેપ કરનારી મૂલ્ય સમાયેલું છે. જે ક્ષણે તે આશુ ઓને એક અન્ય સવ યોજનાઓ નિષ્ફળ નીવડી છે તેમ ઉક્ત બીજાથી ભિન્ન કરવામાં આવે છે તે જ ક્ષણે તે પહતિ પણ નિષ્ફળ નીવડી છે.
( ૧૨૫ )
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531612 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 052 Ank 08 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1954 |
| Total Pages | 21 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 4 MB |