Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
=
=લેખક–શાસનપ્રભાવક આ. શ્રીમદ્ વિજય મેહનસૂરીશ્વરજી પ્રશિષ્ય
પં. શ્રી ધર્મવિજયજી ગણિ,
શ્રી શ્રુતજ્ઞાન.
[ ગતાંક પૃષ્ઠ ૬૪ થી શરૂ. ]
[ પ્રાસંગિક સમ્યગદર્શનના પ્રકારનું વર્ણન. ] આ ઉપરાંત નિસર્ગ સમતિ (૧) અધિગમ હોય, તે અધિગમ સમ્યગ્રદર્શન કહેવાય છે. નિસર્ગ સમકિત (૨), નિશ્ચય સમકિત (૧) વ્યવહાર તથા અધિગમ એ બન્ને પ્રકારના સમ્યગદર્શનમાં સમકિત (૨), દ્રવ્ય સમકિત (૧) ભાવ સમકિત યદ્યપિ તથાભવ્યત્વને પરિપાક તેમજ મિથ્યાત્વ (૨) એમ જુદી જુદી અપેક્ષાએ સમ્યગુદર્શનને મેહનીયને ઉપશમ (ક્ષયોપશમ) એ અંતરંગ બે બે ભેદો પણ ઘટી શકે છે.
કારણ છે. એ અંતરંગ કારણ સિવાય કેઈ પણ નિસર્ગ સમકિત-તીર્થકર મહારાજ આત્માને સમ્યગ્રદર્શનની પ્રાપ્તિ થઈ શકતી નથી, અથવા ગુરુમહારાજની ધર્મદેશના, અથવા જિન- પરંતુ એ અંતરંગ કારણ સામગ્રી જે આત્માને પડિમાના દર્શન અથવા તો તેવા પ્રકારનું કઈ પણ કઈ પણ બાહ્યનિમિત્ત સિવાય પ્રાપ્ત થાય છે તે બાહ્ય નિમિત્તજે સમકિતની પ્રાપ્તિમાંન હોય, પરંત આત્માનું સમકિત નિસર્ગ સમકિત કહેવાય છે ડુંગરવાળી નદીના પ્રવાહમાં અથડાતે પછડાતે અને જે આત્માને એ પૂર્વોક્ત અંતરંગ કારણ– કાંકરે સ્વાભાવિક રીતે ગોળ બની જાય, અથવા સામગ્રીની પ્રાપ્તિમાં ધર્મદેશના–મુનિદર્શનાદિ તે “ઘુણાક્ષર ન્યાયે લાકડામાં અક્ષરને આકાર કઈ પણ બાહ્યનિમિત્ત વર્તતું હોય તે આત્માનું કેતરાઈ જાય તેની માફક સંસારચક્રમાં પરિભ્રમણ સમકિત અધિગમ સમકિત કહેવાય છે. આ બન્ને કરતે આત્મા નરક, તિર્યંચાદિ ગતિમાં જન્મ- પ્રકારના સમ્યગદર્શનના સ્વરૂપને વિશેષપણે જાણ મરણની પરંપરાને પ્રાપ્ત કરવાપૂર્વક વિવિધ વાની ઈચ્છાવાળા સુએ શ્રી તત્વાર્થ સૂત્રના દુઓને અનુભવ કરતે જ્ઞાન પયગ-દર્શન- “તારવધિ માતા' [૨-૩] એ સૂત્રનું ગના સ્વભાવથી અકામનિર્જરાના ચગે એવી વિવેચન જોઈ લેવું. સ્થિતિએ પહોંચે છે કે તથાભવ્યત્વને પરિપાક વ્યવહાર સમ્યક્ત્વ-સમ્યગદર્શનને પ્રગથવા સાથે (કેઈ પણ બાહ્યનિમિત્ત સિવાય ટાવનારા દેવપૂજા–તીર્થયાત્રા વિગેરે સાધનની જે પણ) સમ્યગદર્શન પ્રાપ્ત કરે છે, આવા પ્રકારના સેવન કરવી તે વ્યવહાર સમ્યફત્વ કહેવાય છે. સમ્યગદર્શનને “નિસર્ગ સમ્યગદશન' આ અર્થને ટૂંકામાં એમ પણ કહી શકાય કેકહેવામાં આવે છે.
આત્માને જ્ઞાનદર્શનાદિ ગુણમય શુધ્ધ પરિણામઅધિગમ સમ્યગદર્શન–જે સમ્યગુ થી જે દેવપૂજાદિ વ્યવહાર પ્રવૃતિરૂપે થાય તે દર્શનની પ્રાપ્તિમાં અનંતજ્ઞાની તીર્થકર મહારાજા વ્યવહાર સભ્યત્વ કહેવાય. ની કિંવા ગુરુમહારાજાની ધર્મદેશના, જિનપડિ- નૈૠયિક સમ્યક્ત્વ-આત્માને જ્ઞાનમાના દર્શન ઈત્યાદિ કઈ પણ બાહ્મનિમિત્ત વર્તતું દર્શનાદિ ગુણમય જે શુદ્ધ પરિણામ તેનું નામ
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531445 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 038 Ank 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1940 |
| Total Pages | 33 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 4 MB |