Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
શ્રી પાવાપુરી તીના પ્રાચીન ઇતિહાસ
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
[ ૧૫ ]
પ્રતિતિ કરેલ શ્રી દેવધ્ધિક્ષમાશ્રમણની પીળા પાષાણની સુંદર મૂર્તિ છે. મૂળ મંદિરની વચમાં વેદી ઉપર સ. ૧૬૯૮ના લેખ સહિત કસેનાટીના પાષાણની અતિ ભવ્ય પાદુકા બિરાજમાન છે.
તીભડાર અને ધર્મશાળા છે કે જે ધર્મશાળાની સુંદર છે. એક નાના ગામના મંદિરમાં કવળ એક પરમ પવિત્ર તી સમજી દેશના સર્વ પ્રાંતીય ધાર્મિક સજ્જનીએ તે સ્થાનમાં યાત્રા કરવાવાળા ભાઇઓને માટે પાતાના દ્રવ્યવ્યય કરેલ છે, અને વાસ્તવિક રીતે ત્યાં સેકડા નિહ પરંતુ હારા યાત્રાળુઓ
મંદિરજીના ચારે ખૂણામાં ચારે શિખરના અર્ધા ભાગમાં ચાર કાટડીઓમાં પાદુકા અને મૂર્તિ
તીર્થ સેવામાં આવતાં આરામથી રહી શકે છે. મંદિર-અનેક છે, તે બધા લેખા વંચાતા વિક્રમની સત્તરમી
ની દક્ષિણ બાજુ મુનિરાજે માટે ઉપાશ્રય બંધાવેલ છે અને આગળ એક માળની ઇમારત છે જે જૂની ધર્મશાળા નામે ઓળખાય છે કે જે નવરત્ન નામથી પ્રસિદ્ધ છે.
શતાબ્દિથી વર્તમાન શતાબ્દિ પર્યંતના છે. સિવાય મદિરમાં પિાળ, ભૈરવ, શાસનદેવી આદિ પણ બિરાજમાન છે. પ્રાચીન મંદિરના સભામડ પાદિ પ્રથમ બહુ જ સાંકડા હતા તે અજીમગ નિવાસી બાબુ નિલકુમારસિ ંહજી નવલખાએ માં મંદિરના બહારના ભાગને વિશાળ બનાવી તેની પૂતિ કરી છે.
46
વર્તમાન મ`દિર પાંચ ભવ્ય શિખરોવડે સુશેભિત છે ને કે માળનુ છે. મંદિરના શિલાલેખ સ્પષ્ટ એવા છે કે “ શાહજહાન બાદશાહના રાજ્યમાં વિક્રમસંવત ૧૬૯૮ વેશાક શુદ ૫ સામવારે ખરતર ગચ્છાચાર્ય શ્રી જિનરાજસૂરિજીના અધ્યક્ષપણા નીચે બિહારના શ્રી શ્વેતાંબર શ્રી સંધે આ વરવિમાના કાર ” મંદિરની પ્રતિષ્ઠા કરાવી હતી તે વખતે કમલલાભાપાધ્યાય એવં લબ્ધકાતિ આદિ કઇ વિદ્વાન સાધુ મુનિરાજ ત્યાં હતા, વગેરે ઉલ્લેખ પ્રશસ્તિમાં છે. પ્રથમ આ શિલાલેખ વેદીની નીચે હતા ને કેટલાક વખત અગાઉ બાયુ સાહેબ પૂરણચછ નહાર હસ્તક તના ઉદ્ધાર થતાં તે ત્યાંથી કાઢી મંદિરની દિવાલ પર યોગ્ય સ્થાન સ્થાપિત કરવામાં આવેલ છે. મૂળ મંદિરમાં મધ્ય ભાગે મૂળનાયક શ્રી મહાવીરસ્વામીની શ્વેત મૂર્તિ તેમજ જમણી બાજુ શ્રી આદિનાથ પ્રભુ, ડાબી બાજુ શાંતિનાથ પ્રભુની શ્વેત મનાહર પ્રતિમાજી બિરાજ માન છે. ખીજી ધાતુની પ્રતિમાજી ઘણી છે. જમણી તરની વેદીમાં સ. ૧૬૪૫ વૈશાક શુદ ૩ ગુરુવાર પ્રતિષ્ઠિત વિશાળ ચરણુયુગલ છે, મૂળ ગભારાની દક્ષિણ તરફની દિવાલમાં એક ગેાખલીમાં સ. ૧૭૭૨ માહ શુદ ૧૩ સોમવારની પ્રતિષ્ઠિત શ્રી પુંડરીક ગણધરની ચરણપાદુકા છે. મૂળ વેદીની ડાબી બાજુ શ્રીવીર ભગવાનના અગિયાર ગણધરોની પાદુકા છે તે સ. ૧૬૯૮ની સાલની પ્રતિતિ છે.
Ο
જલમ'દિરને ક્રાઇ શિખર નથી તે પશુ કેવળ ગુંબજ સહિત હાવા છતાં ઘણા દૂરથી તે દેખાય છે. મંદિરના ભીતરમાં કલકત્તાનિવાસી શેઠ જીવન દાસની સ. ૧૯૨૯ની સાલમાં બનાવેલી મકરાણા આરસની ત્રણ સુંદર વેદીઓ છે. મધ્ય વેદીમાં શ્રી મહાવીર પ્રભુની ચરણપાદુકા બિરાજમાન છે. મધ્યમ
અને તે વેદી ઉપર સં. ૧૯૧૦માં શ્રી મહેન્દ્રસૂરિ-વેદીમાં પણ ચરણપાદુકા છે. તેના ઉપર કા
૨. જળમંદિર-આ સ્થાન ઉત્તમ, પવિત્ર, શાંત, મનારમ અને ચિત્તાકર્ષક છે. વર્ષાઋતુના પ્રારંભમાં સરાવસ્થિત કમળેાના પુષ્પ, પત્રાવડે પૂર્ણ વિકાસ થાય છે તે વખતે આ સ્થાનનું દશ્ય એક અનાખી શોભા ધારણ કરે છે, કે તે વખતે ભાવિક આત્મા શ્રધ્ધા અને આત્મચિ ંતનવડે આ જળતેમદિરમાં પ્રવેશ કરતાં આ દુ:ખમય સ'સારને ઘડીભર ભૂલી જઇ આત્મશાંતિ અનુભવે છે.
મંદિરમાં જવા માટે શતાબ્દિ વર્ષો થયાં સરેવરના કિનારાથી એક સુંદર પુલ બનાવવામાં આવ્યા છે. આ પુલ લગભગ છશે હું ફુટ લાંખેા છે, પુલ નહાતા ત્યારે યાત્રાળુએ નાવમાં બેસીને શ્રીમંદિરજીમાં જતા હતા. મંદિર સરોવરની બરાબર મધ્યમાં હાવાથી આ પુલની આસપાસ અને મદિરની ચારે બાજુ કમળાથી આચ્છાદિત છે.
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531433 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 037 Ank 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1939 |
| Total Pages | 34 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 5 MB |