Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી શ્રુતજ્ઞાન,
લેખક-શાસનપ્રભાવક શ્રીમદ્ વિજય મેહનસૂરીશ્વરજી પ્રશિષ્ય પ, ધર્મવિજ્યજી ગણિ -
[ગતાંક પૃષ્ઠ ૩૯ થી શરૂ] ગુરુ-લg,અગુરુલઘુ પર્યાયમાં વ્યવહાર- છે અને આકડાનું રૂ એ એકાન્ત લઘુપરિ.
નિશ્ચય નયની અપેક્ષાઓ સામી દ્રવ્ય છે [ સાથે સાથે ગુરુ––લઘુપરિ. નિશ્ચય નયની અપેક્ષાએ કઈ પણ દ્રવ્ય
ણામી તથા અગુરુલઘુપરિણામીના પણ એકાતે “ગુરુ” નથી. જે એકાન્તથી “ગુરુ”
ઉદાહરણો જણાવાય છે. વાયુ એ ગુરુ–લઘુ
પરિણામી છે અને પરમાણુ વિગેરે અગુરુ કઈ પણ દ્રવ્ય હોય તે તે એકાન્ત ગુરુ દ્રવ્ય હંમેશાં પતનધર્મવાળું જ થવું જોઈએ અને લઘુ પરિણામી દ્રવ્યો છે. તે પ્રમાણે થતું નથી, માટે કઈ પણ દ્રવ્ય
નિશ્ચય નયની અપેક્ષાએ દ્રવ્યોમ એકાન્ત ગુરુ નથી, તે જ પ્રમાણે નિશ્ચય નયની અગુરુલઘુ આદિ પર્યા અપેક્ષાએ કોઈ પણ દ્રવ્ય એકાન્ત “લઘુ” નિશ્ચય નયથી બે પ્રકારના દ્રવ્યોની ભાવના (પરિણામી) પણ નથી; કારણ કે જે એકાત આ પ્રમાણે --પરમાણુથી લઈને સંખ્યપ્રદેશી
લઘુ હોય તો તે દ્રવ્ય સર્વદા ઊર્ધ્વગમન અસંખ્યપ્રદેશી તેમજ અમુક હદ (દા. નભાવવાળું જ હોવું જોઈએ અને તે પ્રમાણે રિકની જઘન્ય વર્ગણાનો પ્રારંભ ન થાય ત્યાં) દષ્ટિગોચર થતું નથી. કોઈ વખતે તે દ્રવ્ય સુધીને જે અનન્તપ્રદેશી સ્કંધ છે તે તેમજ પતનધર્મવાળું પણ થાય છે માટે એકાન્ત લઘુ ભાષા-પ્રાણા પાન-મન-કાશ્મણ વિગેરે ગ્ય દ્રિવ્ય પણ નથી.
જે સૂફમપરિણમી સ્કધે છે તે બધા અગુરુવ્યવહાર નયના મત પ્રમાણે તે એકાન્ત લઘુ પરિણામવાળાં છે. અને દારિકગુરુ તથા એકાન્ત લઘુ પરિણામી દ્રવ્યો પણ વૈકિય–આહારક તથા તેજસ એગ્ય જે સ્કંધો માની શકાય છે, પરંતુ બાદરપરિણામી છે તે બધા ય બાદર પરિણામવાળાં છે અને પુદ્ગલસ્કમાં જ આ એકાન્ત ગુરુ અને ગુરુલઘુ છે. એકાન્ત લઘુપણાને વ્યવહાર સમજ સૂમ- હવે ગુરુલઘુ તથા અગુરુલઘુ દ્રવ્યોનું પરિણામી ધમાં નહિં. સૂક્ષ્મપરિણામી
અ૬૫બહત્વ તથા વણાઓ વિચારાય છે. તેમાં સ્ક ધ સર્વ અગુરુલઘુ પરિણામવાળાં જ
જઘન્ય, મધ્યમ અને ઉત્કૃષ્ટ ભેવાળાં બાદરહોય છે. બાદરપરિણામી સ્કોમાં વ્યવહાર
પરિણમી સ્કમાં એકેત્તર વૃદ્ધિવડે વૃદ્ધિ નયની અપેક્ષાએ જે એકાન્ત લઘુપણું ઉપર પામતી અનંત વગણાઓ છે. તે બાદરજણાવ્યું તે જ વસ્તુ ઉદાહરણથી સ્પષ્ટ કરવામાં પરિણામી અનન્તપ્રદેશી જઘન્ય (ઔદારિક) આવે છે. જેમકે-લોઢાને ગળે એ વ્યવહાર વગણાથી બાદરપરિણામી અનન્ત પ્રદેશી નયની અપેક્ષાએ એકાન્ત ગુરુ પરિણમી દ્રવ્ય ઉત્કૃષ્ટ તૈજસ) વગણના સ્કર્ધ સુધી સમ
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 531423 |
| Book Title | Atmanand Prakash Pustak 036 Ank 06 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publisher | Jain Atmanand Sabha Bhavnagar |
| Publication Year | 1938 |
| Total Pages | 32 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Atmanand Prakash, & India |
| File Size | 4 MB |