________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
માન કષાય કહેવાય છે. ક્રમે કરીને ક્રોધના ઘરમાં
૨૩૬
શ્રી આત્માતઃ પ્રકાશ,
જેવા ભણેલે, બુદ્ધિશાળી, વાચાળ, પસાપાત્ર કાઇ નથી. હું કંઈક છું. વીસાતમાં છે ! આવે! પરિણામ ઉત્પન્ન થવા, તેને માન ઉત્પન્ન થતાં તે મદામત્ત અને છે, પછી તે પ્રવેશ કરે છે.
ખીજાએ મારી પાસે કઇ
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
થોડા જ્ઞાનવાળાને જ માન ઉત્પન્ન થાય છે અને તે જ ઉદ્ધૃત બને છે. ‘અધૂરો ઘડો છલકાય' એ કહેવત તેને ખરાખર લાગુ પડે છે.
માન-અભિમાન-મદ તેના આઠ પ્રકારે શાસ્ત્રકાર બતાવેલા છે. જાતિમદ, કુળમદ, લાલમદ, ઐશ્વર્યંમદ, રૂપમદ, તપમ, અળદ અને વિદ્યામદ છે. બાહુબળજી જેવા મહામુનીશ્વર જે કે તે જ ભવમાં માક્ષ ગયા, તેમના જીવનમાં તેમને ખળ અને મેટાઇને મદ થયા હતા, ત્યાં સુધી કેવળજ્ઞાન ન થયું, અને બ્રાહ્મી, સુંદરીએ ‘વીરા ગજથકી હેઠા ઊતા” એ મેટાઈનેા મદ ઉતરાવવા સંજ્ઞાસૂચક વાકય કહેતાં ખરેખરું' ભાન થયુ, કે તરતજ કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું.
શ્રીમહાવીર પ્રભુએ મરીચિના ભવમાં કુળમદ કર્યાં હતા જેથી તીથૅ કર ભવમાં નીચ કુળમાં પ્રથમ ચ્યવન થયુ, એટલે કુળમદ કરવાથી પરભવમાં નીચ કુળમાં અવતરવુ પડે છે.
હલકી જાતિને તિરસ્કાર કરી પાતાની જાતનું અભિમાન કરનારને પછીના ભવે હલકી જાતિમાં જન્મ લેવા પડે છે; જેમ કે રિકેશી મુનિ, મેતા મુનિ.
વૈભવ, સત્તા વગેરેનેા મદ કરનારને તેના કરતાં અધિક વૈભવ-સત્તાશાળી મનુષ્યાને જોતાં તેના મદ ગળી જાય છે અને મદ કરનારને ખીજા ભવમાં અશ્વર્ય પ્રાપ્ત થતું નથી. અધિક સુંદર રૂપ મળવાથી તેને મદ કરવા નકામા છે, કારણ કે આ સુંદર દેહમાં કયારે રાગ આવશે, કયારે રૂપ બદલાશે, કયારે સૌ નષ્ટ થશે તેની ખખર નથી. માટે તેને મદ કરવા મિથ્યા છે.
તપના મદ કરવા મિથ્યા છે કારણ કે શ્રી મહાવીર સાડા બાર વર્ષો સુધી ઉત્કૃષ્ટ તપ કર્યાં હતા, બીજા પશુ છે, તેમની પાસે તપમદ હિંસાખમાં નથી, તેટલુ જ નહિં લવમાં તેને મદ્ય કરવાથી વીર્યંતરાય બધાતા થઇ શકતા નથી.
મળને મદ કરવે! તેટલા માટે નકાર્યો છે
For Private And Personal Use Only
પ્રભુએ તે ભવમાં શાસ્ત્રમાં દૃષ્ટાંતે
પરંતુ પછીના
તપ કરવાની ઇચ્છા છતાં
કારણ કે અનંત ખળવાળા
