________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
પાંચ સકાર સ્વાર્થે ત્યાગ
( અનુ. વિઠ્ઠલદાસ મૂળચંદ શાહે ) (ગતાંક ૫ પૃષ્ઠ ૧૦ ૨ થી શરૂ. )
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
સ્વાથ
ત્યાગના શબ્દાર્થ થાયછે પેાતાના પ્રત્યેાજન-મતલબને ત્યાગ
C સ્વ ના સકેચ તથા
5] ખરે। સ્વાર્થ ત્યાગી એજ છે કે જેને કોઇપણ હેતુ સાથે સ'સારમાં કાંઇપણ પ્રયાજન નથી હાતું. જ્યાંસુધી પ્રત્યેાજન રાય છે ત્યાંસુધી સ્વાર્થ હાય છે. જરૂર પ્રયેાજન અનુસાર જ સ્વાર્થના સ્વરૂપમાં તફાવત હાય છે. જે પેાતાના શરીરના આરામ ખાતર જ સંસારમાં કાર્યાં કરે છે તે પણ સ્વાથી છે, તેમજ જે વિશ્વને પેાતાનું સ્વરૂપ માનીને કાર્ય કહે છે તે પણ સ્વાથી છે. પરંતુ બન્નેમાં મેટા તફાવત છે તે તફાવત વિસ્તારને. જેના સ્વ ' જેટલેા સ`કુચિત હોય છે તેટલુંજ તેના પ્રત્યેાજનનું સ્વરૂપ પણ દૂષિત હાય છે અને તેટલે જ તે વધારે સ્વાથી હાય છે, તેમજ જેના ૮ સ્વ • જેટલેા વિસ્તૃત હોય છે, તેટલુ દોષરહિત તેના પ્રયાજનનુ' સ્વરૂપ હોય છે. તે વધારે સ્વાર્થ ત્યાગી હાય છે. કોઈને ‘સ્વ' પેાતાના શરીર માત્રમાં મર્યાદિત હેાય છે, કોઇના પરિવારમાં, કાઇના સમાજમાં, કાઇના જાતિમાં, કોઈના દેશમાં, કાઈને વિશ્વમાં અને કોઈને પરમાત્મા સુધી વિસ્તૃત હાય છે પાતપાતાના સીમાવિસ્તારની સાથે જ ત્યાગની માત્રા વધતી જાય છે. અને ભગવાનમાં સ્થિતિ થઇ જવી એજ ત્યાગનુ સ્વરૂપ છે, એજ વાસ્તવિક સ્વાર્થ ત્યાગ છે. પરંતુ ત્યાગ જેટલા જેટલા વધારે થાય છે તેટલા તેટલા ત્યાગ કરનાર પુરૂષ એટલે ત્યાગ ન કરનારની અપેક્ષાએ સ્વાત્યાગી ગણાય છે. આ પરિભાષા અનુસાર પેાતાના શરીરના આરામના ખ્યાલ છેાડી દઇને કાર્ય કરનાર પુરૂષ જગતમાં ઓછાવત્તા સ્વરૂપે સ્વાત્યાગી ગણાય છે.
એટલું તેા કહેવાઈ ગયું છે કે સ્વાર્થની સીમા જેટલી વધારે સ’કુચિત હાય છે તેટલી જ તેને વધારે દૂષિત થવાની સંભાવના રહે છે, કેમકે સંકુચિત સ્વાર્થ મનુષ્યને આંધળા અનાવી મૂકે છે, એનાથી એને કેવળ પેાતાનું પ્રયાજન જ સુઝે છે. પેાતાના પ્રત્યેાજનની સિદ્ધિ માટે તે ખીજાના પ્રત્યેાજનની
For Private And Personal Use Only
