________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
સુભાષિત સંગ્રહ
૧૪૩ તત્ત્વવિચારણા–જેને જાગતી નથી તેને શાસ્ત્રપઠનાદિ શું ફળ આપી શકે ? નેત્રહીન-અંધને આરસી શે ઉપકાર કરી શકે ?
કષાય-ક્રોધ પ્રીતિનો નાશ કરે છે, માન-અહંકાર વિનયને નાશ કરે છે, માયા-કપટ મિત્રાઈને નાશ કરવો અને લેભ સર્વને નાશ કરે છે.
કામાંધ–ઘુવડ દિવસે દેખાતો નથી, કાગડો રાત્રે દેખાતો નથી. ત્યારે કામ-આસક્તિથી અંધ-મદેન્મત્ત બનેલે જીવ દિવસે કે રાત્રે કંઈ દેખતે નથી. હિતાહિતને સમજી શક્તા નથી. વિવેકવિકળપણે વર્તે છે
પાંચ વકાર–વૈર, વૈશ્વાનર (અગ્નિ), વ્યાધિ, વાદ અને વ્યસન એ પાંચે વકાર વધ્યા છતાં મહાઅનર્થ ઉપજાવે છે
પંચલી-સ્વપતિને તજી નિર્લજજ પણે જે પરપુરૂષગમન કરે એવી ચપળ ચિત્તવાળી પરસ્ત્રીમાં શે વિશ્વાસ રખાય ? વળી જીવનું જોખમ જેમાં રહેલું છે અને પરમ વૈર ઉપજાવે એવું ઉભયલેક વિરૂદ્ધ પરસ્ત્રીગમનનું અકાર્ય જરૂર જવું જોઈએ.
થોડું પણું--જળમાં નાંખેલ તેલ, દુર્જનમાં ગયેલ ગુહ્ય વાત, પાત્રમાં અપાયેલ દાન, અને સુબુદ્ધિને શિખાવેલ શાસ્ત્રાવસ્તુ શક્તિથી સહેજે વિસ્તાર પામે છે. તે દરેકમાં પડેલું થોડું પણ બહુ થઈ પડે છે.
સદાય અશુદ્ધ–કુડી સાક્ષી ભરનાર, મૃષા–જૂઠ ભાષણ કરનાર, કરેલા ગુણને લોપનાર, અતિ ઘણે રોષ રાખનાર, મદિરાપાન કરનાર અને શિકાર ખેલનાર કદાપિ જળથી શુદ્ધ થઈ શકતા નથી. સેંકડે વાર જળથી ધેાયેલા દારૂના ભાજનની જેમ અંતર્ગત દુષ્ટ ચિત્ત સેંકડો ગમે તીર્થ જળના સ્નાન વડે પણ શુદ્ધ થઈ શકાતું નથી. દુષ્ટ મનની મલીનતા દૂર થઈ શક્તી નથી.
ધર્મસમય–આધિ, વ્યાધિ અને ઉપાધિથી ઘેરાયેલા પ્રાણીઓ ચિત્તની શુદ્ધિ કરે એ શુદ્ધ-અકષાય ધર્મ સેવી શક્તો નથી. નિર્ધન હોય તે ધનની ચિન્તાવડે, ધનવાન હોય તે ધનની રક્ષા કરવા આકુળ રહે છે, સ્ત્રી વગરને સ્ત્રી મેળવવા ચિતે છે અને સ્ત્રીવાળે પુત્રાદિકની ચિન્તાવડે દુઃખી હોય છે. ધનાદિક સઘળું હોય છતાં કાયમ રોગ વડે પીડાતા હોય એ રીતે કઈ ને કઈ છવ કેઈને કોઈ રીતે પ્રાયે સદાય-ખરેખર દુઃખ વેદ્યા કરતો હોય છે.
સવ છ–સર્વ ધર્મને વિષે દયા જ, સર્વગુણમાં દાન-ત્યાગ ગુણ, અને સર્વ પ્રિય વસ્તુમાં પ્રાયે પ્રસિદ્ધ અન્ન, ઉપગારી વસ્તુઓમાં મેઘ અને પૂજનિક સ્થાનમાં માતા અત્યંત ઈષ્ટ લેખાયેલ છે.
For Private And Personal Use Only
